Bí mật bên trong mạng xã hội 300 triệu người dùng hàng tháng của Trung Quốc, sắp phải "chia đôi nền tảng"

Tờ WIRED cho hay, Rednote, ứng dụng Trung Quốc từng nổi đình đám trong mười lăm phút ngắn ngủi suốt trào lưu "tị nạn TikTok" năm ngoái, đang nuôi tham vọng trở thành một gã khổng lồ mạng xã hội toàn cầu. Trong quá trình mở rộng, công ty này ngày càng có xu hướng tách biệt cơ sở người dùng Trung Quốc và quốc tế.

Gần đây, Rednote đã ra mắt Rednote.com, một tên miền web mới dành cho nhánh kinh doanh quốc tế, và bắt đầu điều hướng người dùng đến đây thay vì tên miền gốc tại Trung Quốc là Xiaohongshu.com. Công ty đồng thời công bố hai tài liệu điều khoản dịch vụ riêng biệt cho người dùng trong nước và quốc tế.

Kể từ khi thành lập vào năm 2013, Rednote nhanh chóng trở thành một trong những nền tảng mạng xã hội lớn và sôi động nhất tại “đất nước tỷ dân” với khoảng 300 triệu người dùng hoạt động hàng tháng.

Ứng dụng này hiện được xem như nền tảng mặc định để giới trẻ thành thị Trung Quốc chia sẻ nội dung về phong cách sống và du lịch.

Sau khi bất ngờ thu hút sự chú ý quốc tế vào tháng 1/2025 khi TikTok bị cấm tạm thời tại Mỹ, công ty đã dần triển khai chiến lược toàn cầu hóa. Gần đây, họ bắt đầu tuyển dụng nhân sự tại Mỹ để mở các văn phòng khu vực mới, theo trang công nghệ Rest of World.

Một thông tin chưa từng được hé lộ là công ty cũng đang thực hiện các bước nhằm củng cố “Rednote” như một thực thể doanh nghiệp riêng biệt để quản lý người dùng quốc tế.

Theo cơ sở dữ liệu đăng ký doanh nghiệp công khai, công ty mẹ tại Trung Quốc là Xiaohongshu đã đăng ký Rednote Technology PTE LTD tại Singapore từ giữa năm 2025. Rednote cho biết sẽ lưu trữ dữ liệu người dùng quốc tế trên các máy chủ đặt tại đây. 

Trong bối cảnh chính trị và pháp lý hiện nay, việc một nền tảng xã hội Trung Quốc hoạt động toàn cầu mà không có mức độ phân tách dữ liệu là một thách thức lớn.

Cả Bắc Kinh và các chính phủ phương Tây đều đang giám sát chặt chẽ các rủi ro an ninh dữ liệu và khả năng kiểm duyệt nội dung vượt mức.

Đó là lý do tại sao ByteDance quyết định biến TikTok thành một hệ sinh thái hoàn toàn tách biệt với đối tác Trung Quốc là Douyin. Tương tự, Tencent cũng áp dụng các quy tắc và cơ chế kiểm duyệt khác nhau cho WeChat và phiên bản nội địa Weixin.

Hiện tại, nội dung mà người dùng trong nước và quốc tế nhìn thấy trên Rednote vẫn có vẻ giống nhau, nhưng một số người lo ngại rằng hai hệ thống này có thể tách biệt hoàn toàn trong tương lai.

Ai thực sự thuộc về Rednote?

Các phiên bản lưu trữ của chính sách pháp lý và quyền riêng tư cho thấy Rednote lần đầu tạo ra hai bộ điều khoản riêng cho người dùng trong và ngoài Trung Quốc vào tháng 12/2025, và cập nhật gần nhất vào cuối tháng 3.

Hai bộ điều khoản về cơ bản khá giống nhau nhưng vẫn có một số khác biệt đáng chú ý.

Trong khi Xiaohongshu (phiên bản nội địa) yêu cầu người dùng dưới 18 tuổi "không sử dụng nền tảng", thì Rednote đặt ranh giới ở tuổi 13, phù hợp với quy định tại Mỹ.

Họ cũng có quy định kiểm duyệt nội dung cũng khác nhau: phiên bản Trung Quốc bao gồm các quy tắc rõ ràng xung quanh nội dung, trong khi phiên bản quốc tế cấm phân biệt đối xử.

Phiên bản quốc tế của chính sách quyền riêng tư nêu rõ dữ liệu người dùng sẽ được thu thập và lưu trữ tại Singapore, nhưng có thể được chuyển về Trung Quốc để xử lý. Đồng thời, các tin tuyển dụng công khai cho thấy công ty đang tuyển nhiều vị trí kỹ thuật và kiểm duyệt nội dung tại Singapore.

Tuy nhiên, điều khoản lại mơ hồ ở chỗ không nêu rõ cách xác định người dùng thuộc nhóm trong nước hay quốc tế. Thực tế, các điều khoản dường như ngày càng trở nên mơ hồ hơn về điểm này theo thời gian.

Phiên bản được lưu trữ từ 12/2025 tuyên bố rằng bất kỳ ai đăng ký ứng dụng trước 8/12/2025 sẽ tự động được coi là người dùng Trung Quốc.

Những người đăng ký bằng số điện thoại không phải Trung Quốc sau ngày đó sẽ được coi là đến từ nước ngoài. Tuy nhiên, quy định này sau đó đã bị xóa bỏ khỏi phiên bản được công bố vào tháng 3.

Một số người dùng Rednote báo cáo rằng tài khoản của họ gần đây đã tự động được chuyển đổi từ phiên bản trang web Trung Quốc sang phiên bản quốc tế.

Một người dùng Mỹ (giấu danh tính) đã chia sẻ với WIRED rằng khi đăng nhập nền tảng vào tháng 4, một thông báo hiện ra với nội dung: "Tài khoản của bạn là tài khoản Rednote. Chúng tôi đã tự động chuyển hướng bạn sang rednote.com."

Người này cho biết anh từng đăng ký tài khoản bằng số điện thoại Trung Quốc, anh nghi ngờ tài khoản của mình bị chuyển đổi vì sử dụng địa chỉ IP không phải Trung Quốc. “Tôi chưa từng đăng bài từ Trung Quốc. Luôn là ở Mỹ. Rõ ràng, chỉ cần liếc mắt một cái, họ có thể nhận ra đây là một người Mỹ đang đăng bài bằng tiếng Anh” anh nói.

Kịch bản của sự chia tách đang cận kề

Sau khi TikTok tránh được việc bị đóng cửa tại Mỹ bằng cách bán phần lớn cổ phần mảng kinh doanh tại đây, hầu hết những “người tị nạn” đã chạy sang Rednote đã quay trở lại TikTok hoặc các nền tảng khác.

Những người còn ở lại thường là vì họ muốn đọc và tương tác trực tiếp với những người ở Trung Quốc. Giờ đây, họ lo rằng việc tách nền tảng có thể phá vỡ một trong những cầu nối mạnh mẽ nhất giữa internet Trung Quốc và thế giới.

Jerry Liu, một người có tầm ảnh hưởng trên TikTok tại Vancouver, nổi tiếng với việc chia sẻ nội dung hài hước về Rednote, cho biết trong một video vào tháng 11 rằng anh được nhân viên tại văn phòng Thượng Hải của công ty tiết lộ rằng người dùng quốc tế sẽ thấy ít nội dung Trung Quốc hơn và nhiều nội dung Bắc Mỹ trong tương lai. "Tôi cảm thấy thất vọng. Tôi nghĩ nó sẽ bớt thú vị đi" anh nói trong video.

Rednote từng thử chiến lược bản địa hóa kiểu TikTok trước đây, với hàng loạt ứng dụng riêng cho từng khu vực như Uniik, Spark, Catalog, Takib, habU và S’More, mỗi ứng dụng phục vụ cho từng quốc gia cụ thể ngoài Trung Quốc, nhưng đều thất bại trong việc thu hút người dùng.

Nỗ lực đó là một bài học cho công ty về giá trị của hệ sinh thái nội dung Trung Quốc đối với người dùng ở các nước khác, tuy nhiên như thường lệ, các cân nhắc về quy định dường như được ưu tiên hơn.

“Tôi không muốn xem người Mỹ nói về Coachella. Tôi đã xem cái đó trên Instagram rồi, tôi không tham gia Xiaohongshu để rồi lại thấy những thứ như Instagram” người dùng Mỹ vừa bị điều hướng sang Rednote chia sẻ.

Lo ngại về bảo mật

Khi Rednote vươn ra toàn cầu, công ty chắc chắn đang học hỏi từ các nền tảng Trung Quốc đi trước như WeChat và TikTok để tìm ý tưởng về cách vượt qua "bãi mìn" kiểm duyệt nội dung và quyền riêng tư dữ liệu. Cho đến nay, cách tiếp cận của họ có vẻ giống với WeChat hơn.

Trong hơn một thập kỷ, WeChat phân loại người dùng chủ yếu dựa trên việc họ đăng ký bằng số điện thoại Trung Quốc hay nước ngoài. Điều này cho phép người dùng vượt qua biên giới kỹ thuật số của Tencent bằng cách hủy liên kết và liên kết lại tài khoản WeChat của họ với các số điện thoại di động khác nhau.

Jeffrey Knockel, phó giáo sư khoa học máy tính tại Bowdoin College, phát hiện Tencent kiểm duyệt nội dung trên WeChat và Weixin khác nhau, mặc dù hai nền tảng này được tích hợp với nhau và người dùng có thể giao tiếp qua lại.

Ông cho biết người dùng Trung Quốc sử dụng bộ lọc khớp từ khóa theo thời gian thực để kiểm duyệt, nhưng "nếu bạn đăng ký WeChat bằng số điện thoại Canada hoặc Mỹ, tin nhắn của bạn không nhất thiết phải chịu kiểm duyệt đó."

Knockel nói rằng cách tiếp cận kiểm duyệt nội dung hỗn hợp của WeChat có thể đã khiến một số người cảnh giác khi sử dụng ứng dụng. "Người dùng nói chung không tin tưởng vào nền tảng. Họ không biết liệu mình có đang bị theo dõi và kiểm duyệt hay không," ông nói. Khi Rednote đi theo hướng tương tự, sẽ rất đáng để theo dõi liệu khán giả quốc tế cuối cùng có nảy sinh những nghi ngại tương tự hay không.

Nguồn: Wired.