Mặt hàng này là phân bón.
Theo AFP, cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran không chỉ khiến giá dầu tăng, thị trường tài chính lao đao mà còn khiến cho phân bón tăng vọt. Điều này khiến ngay cả những người nông dân Mỹ cũng phải đau đầu, nhất là giữa bối cảnh giá hạt giống, thuốc trừ sâu cùng với lãi suất vay vốn đều tăng cao, nhưng giá nông sản lại chạm đáy trong nhiều năm.
Trên thực tế, căng thẳng tại khu vực Trung Đông đã làm gián đoạn tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz, nơi không chỉ được mệnh danh là "yết hầu" của dòng chảy dầu mỏ thế giới mà còn trung chuyển khoảng 33% lượng phân bón toàn cầu.
Bà Veronica Nigh, kinh tế trưởng của Viện Phân bón, cho biết có khoảng 35% lượng phân bón sử dụng tại Mỹ là hàng nhập khẩu. Trong đó, có các sản phẩm chứa phốt pho và nitơ từ Trung Đông. Đáng chú ý, giá urê, một loại phân bón nitơ quan trọng, đã tăng gần 30% mỗi tấn trong khoảng thời gian từ 27/2 đến 6/3.
Đáng chú ý, Chủ tịch Liên đoàn Nông trại Mỹ Zippy Duvall cảnh báo rằng, nếu việc vận chuyển các đầu vào nông nghiệp thiết yếu như urê, amoniac, nitơ, phốt phát và các sản phẩm chứa lưu huỳnh không được ưu tiên, Mỹ có nguy cơ bị thiếu hụt sản lượng cây trồng.
Trong bức thư gửi Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Liên đoàn Nông trại Mỹ cảnh báo rằng, cú sốc sản xuất như vậy có thể làm gia tăng lạm phát trên toàn bộ nền kinh tế nước Mỹ.
Đâu là kịch bản tồi tệ nhất với thị trường phân bón toàn cầu?
Các chuyên gia cảnh báo rằng sự gián đoạn do chiến sự ở Trung Đông có thể đẩy giá phân bón lên cao hơn nữa. Ảnh: Reuters
Theo cảnh báo của các chuyên gia, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung phân bón có thể nghiêm trọng hơn cả thời điểm Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022.
Ông Josh Linville, chuyên gia hàng hóa của StoneX, cho biết, có khoảng 1/3 lượng urê xuất khẩu toàn cầu (oại phân đạm được sử dụng phổ biến nhất) đến từ khu vực Vùng Vịnh. Đáng chú ý, có 3 trong số 10 nước xuất khẩu urê lớn nhất thế giới bao gồm Qatar, Saudi Arabia và Iran hiện đang bị "mắc kẹt" phía sau Eo biển Hormuz. Vị chuyên gia này nhận định rằng, đây có thể là "kịch bản tồi tệ nhất" đối với thị trường phân bón toàn cầu.
Theo dữ liệu từ Argus, giá urê giao dịch tại New Orleans, một trong những thị trường tham chiếu lớn nhất, đạt mức 520 - 550 USD/tấn trong ngày 1/3 (chỉ một ngày sau khi chiến sự ở Iran nổ ra), tức là đã tăng thêm 50 - 80 USD/ tấn.
Ông Josh Linville cho rằng mức tăng này phản ánh tâm lý lo ngại nghiêm trọng của thị trường. Phải là một biến cố toàn cầu rất lớn, một nỗi sợ có tác động sâu rộng, thì mới khiến giá urê biến động như vậy.
Hơn nữa, theo chuyên gia hàng hóa của StoneX, thời điểm hiện tại đặc biệt nhạy cảm khi Bắc bán cầu đang bước vào cao điểm mùa bón phân vụ xuân. Do đó, nếu tàu hàng không thể đi qua Eo biển Hormuz kịp thời, thì nguồn cung sẽ không đến đúng mùa vụ.
Ngoài urê, khu vực Vùng Vịnh còn là nhà cung cấp khí đốt và amoniac. Đây là những nguyên liệu đầu vào quan trọng cho sản xuất phân bón. Theo ông Dennis Voznesenski, chuyên gia kinh tế nông nghiệp tại Ngân hàng Commonwealth: "Điều này làm tăng chi phí phân bón từ góc độ thứ hai".
Theo nhận định của các chuyên gia, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, nông dân có thể buộc phải chuyển sang cây trồng ít sử dụng đạm hơn, hoặc phải chấp nhận năng suất suy giảm. Điều này làm gia tăng áp lực lên an ninh lương thực toàn cầu.
Trước tình hình căng thẳng ở Trung Đông, Hiệp hội Phân bón Việt Nam vừa qua cũng khuyến nghị các doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa nguồn cung, ưu tiên bảo đảm nguồn cung cho thị trường nội địa, đồng thời xây dựng phương án dự phòng trong trường hợp xung đột kéo dài và giá cả leo thang, nhằm giữ ổn định sản xuất và thị trường trong nước.
Trên thực tế, Trung Đông là khu vực xuất khẩu urea lớn nhất thế giới, với sản lượng khoảng 20 triệu tấn mỗi năm. Riêng Iran sản xuất khoảng 5 - 6,5 triệu tấn urê /năm. Ngoài ra, Iran đứng thứ sáu thế giới về sản xuất amoniac, nhờ sở hữu trữ lượng khí tự nhiên lớn thứ hai toàn cầu. Amoniac chính là nguyên liệu đầu vào để sản xuất các loại phân bón chứa nitơ như urê, MAP, DAP...
Bài tham khảo nguồn: Nikkei Asia, AFP
.jpeg "Hiệu trưởng Trường Kinh doanh NUS chỉ ra yếu tố then chốt khi Việt Nam hiện thực hoá tầm nhìn đến năm 2045")
