Không phải tiền trong tài khoản ngân hàng, đây mới là thứ mà lừa đảo muốn lấy nhất từ nạn nhân

Đằng sau những cuộc gọi giả danh công an, ngân hàng hay nhân viên giao hàng không chỉ là mục tiêu chiếm đoạt tiền trong tài khoản. Dữ liệu cá nhân, từ số điện thoại, căn cước công dân đến thông tin đăng nhập và tài khoản ngân hàng, còn có thể trở thành một mỏ vàng mới của lừa đảo. Khi những dữ liệu này rơi vào tay tội phạm mạng, nạn nhân có nguy cơ bị lừa đảo nhiều lần, ngay cả khi tài khoản đã không còn tiền.

Thực tế nhiều người nghĩ rằng, mục tiêu cuối cùng của một vụ lừa đảo là số tiền trong tài khoản ngân hàng. Tuy nhiên, theo báo cáo Đánh giá mối đe dọa tội phạm có tổ chức trên Internet (IOCTA) 2025 của Cơ quan Cảnh sát châu Âu (Europol), dữ liệu đã trở thành một mỏ vàng với tội phạm mạng, vừa là mục tiêu bị đánh cắp, vừa là công cụ để thực hiện các hành vi phạm pháp khác. 

Báo cáo của Europol công bố tháng 6/2025 cho biết, dữ liệu đánh cắp, thông tin đăng nhập và quyền truy cập vào các hệ thống đang được mua bán, trao đổi trên những diễn đàn ngầm, các kênh liên lạc mã hóa và những chợ trực tuyến chuyên phục vụ tội phạm mạng. Những nền tảng này thậm chí còn cung cấp dịch vụ theo mô hình thuê ngoài, cho phép người mua tiếp cận dữ liệu đánh cắp, công cụ tấn công và hướng dẫn thực hiện hành vi lừa đảo mà không cần có nhiều kiến thức kỹ thuật. 

Điều này khiến một vụ lừa đảo không nhất thiết kết thúc khi kẻ gian lấy được tiền. Thông tin cá nhân thu thập được từ nạn nhân có thể tiếp tục được đóng gói, rao bán hoặc chuyển giao cho những nhóm tội phạm khác, tạo thành một chuỗi khai thác dữ liệu có khả năng sinh lợi nhiều lần.

Những thông tin tưởng chừng đơn giản như họ tên, số điện thoại, ngày sinh, địa chỉ, số căn cước công dân hay nơi làm việc có thể giúp tội phạm xây dựng hồ sơ chi tiết về một người. Khi kết hợp với thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã xác thực hoặc dữ liệu bị rò rỉ từ các nền tảng trực tuyến, những hồ sơ này có thể trở thành đầu vào cho các hình thức lừa đảo tinh vi hơn.

Điểm đáng lo ngại là dữ liệu cá nhân không chỉ có giá trị với nhóm tội phạm đầu tiên thu thập được chúng. Khi được lưu trữ và trao đổi trong các mạng lưới tội phạm, thông tin của một nạn nhân có thể tiếp tục được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, từ giả mạo danh tính, chiếm quyền truy cập tài khoản đến thực hiện các chiến dịch lừa đảo có chủ đích.

Europol cảnh báo, tội phạm mạng ngày càng tận dụng trí tuệ nhân tạo để cá nhân hóa các thủ đoạn thao túng tâm lý. Thay vì gửi những tin nhắn lừa đảo chung chung, chúng có thể khai thác thông tin về hoàn cảnh, mối quan hệ và thói quen của nạn nhân để tạo ra những kịch bản có tính thuyết phục cao hơn. 

Chẳng hạn, khi đã biết họ tên, số điện thoại, ngân hàng đang sử dụng hoặc một số giao dịch gần đây của nạn nhân, kẻ gian có thể giả danh nhân viên ngân hàng, cơ quan chức năng hoặc đối tác kinh doanh để đưa ra những thông báo có vẻ đáng tin cậy. Nếu có thêm thông tin về người thân, công việc hay các mối quan hệ, chúng còn có thể dựng lên những tình huống khẩn cấp nhằm thúc ép nạn nhân cung cấp thêm dữ liệu hoặc thực hiện giao dịch.

Trong một số trường hợp, thông tin cá nhân bị đánh cắp còn được sử dụng để giả mạo danh tính, đăng ký dịch vụ hoặc tiếp cận các tài khoản trực tuyến. Nạn nhân vì vậy có thể phải đối mặt với những rủi ro kéo dài, ngay cả khi đã phát hiện vụ lừa đảo ban đầu và kịp thời ngăn chặn việc chuyển tiền.

Thực tế này cũng cho thấy dữ liệu cá nhân có thể mang giá trị vượt ra ngoài một giao dịch đơn lẻ. Một bộ thông tin có thể được sử dụng để tiếp tục lừa đảo chính chủ, hoặc trở thành công cụ giúp tội phạm nhắm đến những người có liên quan với nạn nhân.

Trong hệ sinh thái tội phạm mạng, dữ liệu đánh cắp còn có thể được kết hợp với những thông tin thu thập từ các vụ rò rỉ khác, giúp hình thành hồ sơ đầy đủ hơn về từng cá nhân. Europol nhận định hoạt động mua bán dữ liệu và quyền truy cập trái phép đang góp phần tạo nên một thị trường tội phạm chuyên biệt, nơi các nhóm có thể hợp tác và khai thác thành quả của nhau. 

Vì vậy, việc phòng chống lừa đảo không nên chỉ dừng lại ở khuyến cáo không cung cấp mã OTP, mật khẩu hay không chuyển tiền cho người lạ. Người dùng cũng cần thận trọng với việc chia sẻ ảnh căn cước công dân, thông tin tài khoản, địa chỉ, lịch trình cá nhân và các dữ liệu nhạy cảm khác trên mạng.

Khi nghi ngờ thông tin cá nhân bị lộ, người dùng nên chủ động đổi mật khẩu, bật xác thực đa yếu tố, kiểm tra các phiên đăng nhập và liên hệ ngân hàng nếu có nguy cơ tài khoản bị xâm nhập. Đồng thời, cần cảnh giác với những cuộc gọi, tin nhắn có sử dụng chính xác thông tin cá nhân để tạo lòng tin.

Tiền có thể được hoàn trả hoặc tài khoản có thể được khóa sau một vụ lừa đảo, nhưng dữ liệu cá nhân một khi đã bị sao chép và phát tán thì rất khó thu hồi hoàn toàn. Trong bối cảnh thông tin cá nhân ngày càng trở thành một loại hàng hóa trong thế giới ngầm, bảo vệ dữ liệu cũng chính là bảo vệ bản thân trước nguy cơ trở thành mục tiêu của những vụ lừa đảo tiếp theo.