Đó là lithium.
Bên cạnh những thông tin nóng xoay quanh việc Iran tiếp tục mở rộng đòn tấn công đáp trả, trong đó nhằm vào nhiều mục tiêu liên quan đến Mỹ tại một số quốc gia Vùng Vịnh, truyền thông thế giới cũng chú ý tới thông tin về nguồn khoáng sản khổng lồ của quốc gia Trung Đông.
Từ lâu, Iran đã được coi là một trong những cường quốc về năng lượng khi sở hữu trữ lượng khí đốt thứ hai và dầu mỏ lớn thứ tư thế giới. Ngoài ra, Iran còn nắm giữ khoảng 7% tổng tài nguyên khoáng sản toàn cầu, thuộc nhóm 15 quốc gia có nhiều khoáng sản nhất trên thế giới.
Theo Tổ chức Khảo sát Địa chất Iran, tổng trữ lượng khoáng sản đã được xác nhận ở quốc gia này đạt khoảng 37 tỷ tấn và có thể tăng lên 57 tỷ tấn (nếu tính cả các nguồn chưa được thăm dò đầy đủ). Giá trị ước tính của khối tài nguyên này lên tới khoảng 770 tỷ USD (chưa bao gồm dầu khí).
Trong số các khoáng sản của Iran, có một loại được cả thế giới tìm kiếm, đó là "vàng trắng" – lithium.
Báo cáo từ Bộ Công nghiệp, Khai khoáng và Thương mại Iran (MIMT) chỉ ra rằng, việc phát hiện mỏ lithium tại Qahavand, với trữ lượng ước tính khoảng 8,5 triệu tấn, đã đưa Iran trở thành quốc gia sở hữu trữ lượng lithium lớn thứ hai thế giới (chỉ sau Chile). Phát hiện này còn được coi là một bước ngoặt địa chính trị, vì lithium chính là "vàng trắng". Đây là một thành phần không thể thay thế trong sản xuất pin xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo.
Hơn nữa, sự xuất hiện của Iran trên bản đồ lithium toàn cầu lại diễn ra đúng thời điểm chuỗi cung ứng pin xe điện đang chịu áp lực lớn từ cuộc đua giữa Tesla, BYD và các hãng xe của phương Tây.
Theo tờ Financial Times, khả năng cung ứng lithium quy mô lớn có thể giúp Iran thoát khỏi sự cô lập kinh tế, nhất là trong bối cảnh khi các quốc gia đang nỗ lực chuyển đổi xanh buộc phải cân nhắc lại các lệnh trừng phạt.
Một dự báo của Goldman Sachs chỉ ra rằng, nhu cầu lithium toàn cầu có thể tăng gấp 10 lần vào năm 2030. Điều này biến các mỏ lithium tại Hamedan không chỉ là tài sản kinh tế mà còn là "quân bài" thương lượng chiến lược của Iran trước sức ép trừng phạt.
Một quan chức thuộc Cơ quan Phát triển và Tái thiết Khai thác mỏ Iran (IMIDRO) từng nhận định rằng, Tehran đang đứng trước cơ hội thay thế sự phụ thuộc vào dầu mỏ bằng một loại "nhiên liệu của tương lai".
Vì sao Trung Quốc sẵn sàng chi hàng chục tỷ USD vào Iran?
Dây chuyền sản xuất tại một nhà máy sản xuất pin lithium ở Đường Sơn, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc. Ảnh: Xinhua
Theo Reuters, sự trỗi dậy của ngành khai khoáng Iran không thể tách rời khỏi một mối quan hệ chiến lược với Trung Quốc. Cụ thể, trông khuôn khổ thỏa thuận hợp tác 25 năm, Trung Quốc đã cam kết đầu tư hàng chục tỷ USD vào hạ tầng khai tác cũng như chế biến khoáng sản tại quốc gia Trung Đông.
Trên thực tế, Trung Quốc hiện là quốc gia kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng pin toàn cầu. Vệc tiếp cận được nguồn lithium và đồng dồi dào từ Iran giúp Trung Quốc củng cố vị thế độc tôn trước sự cạnh tranh từ Mỹ và EU.
Một chuyên gia năng lượng tại CFR nhận định rằng, sự kết hợp giữa công nghệ chế biến của Trung Quốc và nguồn tài nguyên thô của Iran đang tạo ra một cực đối trọng mới trên thị trường khoáng sản chiến lược toàn cầu.
Thế nhưng, thách thức lớn nhất đối với Iran hiện nay là công nghệ và vốn. Theo Ngân hàng Thế giới phân tích, dù sở hữu kho báu khổng lồ, nhưng phần lớn các mỏ tại Iran vẫn đang sử dụng công nghệ khai thác cũ kỹ, làm giảm hiệu suất và gây ô nhiễm môi trường.
Hơn nữa, các lệnh cấm vận cũng hạn chế khả năng tiếp cận máy móc, vốn và công nghệ hiện đại, khiến tiến độ phát triển, đặc biệt với lithium, vẫn chưa đạt kỳ vọng.
Ngoài ra, Iran cũng đang đối mặt với nhiều rào cản như hạn chế về vốn đầu tư nước ngoài và tác động từ các lệnh trừng phạt quốc tế, khiến cho việc chuyển hóa tài nguyên của quốc gia này thành giá trị xuất khẩu cao còn gặp nhiều thách thức.
Tại thủ đô Tehran, hàng nghìn người dân tập trung tại các quảng trường trung tâm để tưởng niệm các lãnh đạo thiệt mạng sau đợt không kích.
Nền kinh tế Iran nói chung vẫn chịu áp lực lớn. Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa (bao gồm dầu và phi dầu) của Iran có thể giảm khoảng 16% khi xuống còn gần 100 tỷ USD trong năm 2025. Cùng với đó, tình trạng lạm phát dự báo ở mức rất cao, với khoảng 43,3%, khiến đồng nội tệ rial mất giá mạnh, chi phí sinh hoạt leo thang, cũng như sức mua của người dân suy giảm đáng kể.
Giữa nhiều thách thức như vậy, nhưng với trữ lượng khổng lồ của các loại khoáng sản quý hiếm, Iran đang gửi đi một thông điệp mạnh mẽ tới thế giới. Đó là ngay cả khi không có dầu mỏ và vũ khí hạt nhân, quốc gia Trung Đông này vẫn sở hữu những quân bài đủ mạnh để buộc các cường quốc trên thế giới phải ngồi vào bàn đàm phán.
Bài tham khảo nguồn: Reuters, MIMT, Financial Times
.png "50 tác phẩm được vinh danh tại Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII")
