Dòng vốn ẩn danh từng đổ vào FPT, VIC, HPG... bất ngờ quay lại gom hàng nghìn tỷ đồng trên thị trường chứng khoán Việt

Số liệu từ 28/7 đến 4/8 của Chứng khoán MB (MBS) cho thấy lực mua ròng của khối ngoại tập trung rõ vào nhóm cổ phiếu trụ cột – đúng với “dấu chân” P-Notes từng xuất hiện trong quá khứ. Trong khi dòng vốn ETF còn hạn chế, sự lệch pha này củng cố giả thuyết về sự hiện diện của dòng vốn ẩn danh.

Lịch sử thị trường cho thấy P-Notes thường xuất hiện ở những thời điểm thị trường yếu hoặc vừa tạo đáy, thanh khoản thấp, là động lực đẩy Vindex tăng mạnh trong thời gian ngắn. 

Các chứng chỉ Participatory Notes (P-Notes) được tạo ra bởi các tập đoàn ngân hàng đầu tư danh tiếng toàn cầu như Citigroup, Deutsche Bank, HSBC hay Merrill Lynch.

Về bản chất, tổ chức phát hành sẽ đứng ra gom mua một lượng lớn các cổ phiếu trụ cột, có mức vốn hóa cao và tính thanh khoản vượt trội trên thị trường cơ sở để thiết lập nên một danh mục đại diện. Dựa trên danh mục này, họ phát hành chứng chỉ P-Notes cho các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm.

Điểm cuốn hút cốt lõi của P-Notes nằm ở sự tối ưu hóa về mặt thủ tục hành chính. Chủ sở hữu P-Notes không bị ràng buộc bởi các quy định đăng ký danh tính phức tạp với cơ quan quản lý nội địa, đồng thời giao dịch được bảo mật tuyệt đối.

Đặc điểm nổi bật gồm: tính ẩn danh cao, tốc độ giải ngân nhanh, vẫn hưởng đầy đủ cổ tức và lãi vốn. Chính vì vậy, P-Notes thường ưu tiên các mã blue-chip có ảnh hưởng lớn đến chỉ số, mang tính đầu cơ rõ nét – vào nhanh và rút cũng rất quyết liệt.

Kể từ đầu năm, khối ngoại bán ròng kỷ lục 92.280 tỷ đồng (khoảng 3,54 tỷ USD), chuỗi bán ròng diễn ra ở hầu hết ở các tháng (từ tháng 1 đến tháng 7).

Tuy nhiên, một vài dấu hiện từ cuối tháng 7 đến nay cho thấy dòng vốn nước ngoài đã xuất hiện khi TTCK đã giảm liên tiếp 2 tháng, đặc biệt trong tháng 7 khiến mặt bằng cổ phiếu giảm từ 30-50% kể từ đỉnh đã lôi kéo được dòng tiền đầu cơ từ khối ngoại trở lại.

Số liệu từ phiên ngày 28/7 cho thấy, khối ngoại đã có phiên mua ròng đột biến 922 tỷ đồng (thông qua khớp lệnh trên sàn HOSE) và trong 6 phiên gần nhất (tính đến ngày 8/4), khối ngoại mua ròng 5 phiên tổng cộng 3.400 tỷ đồng (khoảng 130 triệu USD).

Lực mua ròng của khối ngoại tập trung vào nhóm cổ phiếu trụ cột – đúng với “dấu chân” P-Notes từng xuất hiện trong quá khứ ở các cổ phiếu như: FPT, VIC, HPG, … Trong khi đó, dòng vốn qua các quỹ ETF lại khá hạn chế (khoảng 0,12 triệu USD), theo MBS, sự lệch pha này củng cố giả thuyết về “dấu chân” của dòng vốn Participatory Notes (P-Notes) ẩn danh đang quay lại ở thời điểm này.

Về mặt tích cực, đây có thể là yếu tố hỗ trợ thanh khoản và tâm lý ngắn hạn sau giai đoạn bán ròng kéo dài. Tuy nhiên, MBS cho rằng phân tích rủi ro cũng cần được đặt ra.

P-Notes mang tính đầu cơ cao, nguồn gốc khó theo dõi và tốc độ rút vốn nhanh. Khi dòng tiền này bắt đầu phân phối hoặc rút, áp lực bán có thể tập trung mạnh vào chính các mã từng được gom lớn, tạo biến động ngắn hạn đáng kể.

Lịch sử cho thấy sau các đợt mua mạnh của P-Notes, thị trường thường trải qua nhịp rung lắc hoặc điều chỉnh 7–10% khi dòng vốn này suy yếu.

P-Notes chưa bao giờ là “cứu tinh” dài hạn, nhưng mỗi lần xuất hiện lại thường mang đến nhịp sóng ngắn – trung hạn đầy cơ hội… và cũng đầy thách thức.

Ở thời điểm này, dấu chân của chúng đang dần hiện rõ hơn.

Lịch sử thị trường cho thấy P-Notes thường xuất hiện ở những thời điểm thị trường yếu hoặc vừa tạo đáy, thanh khoản thấp, rồi bùng nổ mạnh.

Đặc điểm chung là tấn công quyết liệt, kéo giá thẳng tắp ít nhịp chỉnh, thanh khoản tăng đột biến; thời gian mua mạnh thường kéo dài khoảng 1,5–2 tháng; khi rút cũng cực kỳ mạnh, dễ tạo khoảng trống thanh khoản và áp lực phân phối ở vùng đỉnh.