Dầu thô của Iran đang mất quyền tiếp cận các thị trường chủ lực tại châu Á sau lệnh phong tỏa eo biển Hormuz do Hải quân Mỹ triển khai. Diễn biến này buộc chính quyền Tehran phải gấp rút tìm không gian lưu trữ cho lượng dầu vẫn đang khai thác.
Theo các nhà phân tích quốc tế, Iran đã chuyển sang phương án chứa dầu ở ngoài khơi, bằng các tàu chở dầu đã ngừng hoạt động tại Vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng nước này đang dần cạn cả thời gian lẫn dung lượng lưu trữ. Nếu tình trạng kéo dài, Iran có thể buộc phải đóng các giếng dầu - kịch bản mang lại lợi thế lớn cho Washington trong việc gây sức ép chính trị.
Dữ liệu từ công ty phân tích Kpler cho thấy, xuất khẩu dầu thô của Iran đạt trung bình 2,25 triệu thùng/ngày trong tuần đầu tháng 4. Sau khi Mỹ bắt đầu phong tỏa cảng biển từ ngày 13/4, con số này giảm xuống 1,33 triệu thùng/ngày trong tuần kế tiếp.
Dù vậy, tính từ tháng 3 đến nay, Iran vẫn duy trì mức xuất khẩu trung bình khoảng 1,8 triệu thùng/ngày.
Nguồn thu từ dầu thô hiện chiếm 50 - 60% ngoại tệ của Iran, trong đó khoảng 90% đến từ thị trường Trung Quốc. Đây được xem là dòng tiền quan trọng cho các hoạt động quân sự của Tehran trong nhiều năm qua.
Trước đó, từ ngày 13/4, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) đã thiết lập tuyến phong tỏa kéo dài từ biên giới Iran - Pakistan đến Ras al Hadd (Oman), nhằm chặn các tàu nghi chở dầu Iran ra biển. Đến nay, CENTCOM cho biết đã chặn tổng cộng 45 tàu thương mại.
Theo dữ liệu của Windward, ít nhất 5 tàu chở dầu đang neo ngoài khơi cảng Chabahar chờ lệnh phong tỏa được dỡ bỏ.
Việc dừng khai thác dầu không thể thực hiện ngay do ràng buộc kỹ thuật về áp suất mỏ. Nếu ngừng bơm, nước có thể xâm nhập hoặc áp suất giảm khiến việc khai thác sau này gặp khó khăn. Vì vậy, Iran buộc phải tiếp tục sản xuất và tận dụng các tàu chở dầu cũ làm kho chứa nổi.
Hình ảnh vệ tinh cho thấy hơn 10 tàu lớn neo quanh đảo Kharg nhưng không phát tín hiệu AIS. Phân tích của Nikkei cũng cho biết chỉ có 4 tàu vượt qua được eo Hormuz vào cuối tháng 4, song vẫn mắc kẹt ngoài khơi Oman.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định, lệnh phong tỏa đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ước tính Iran có thể thiệt hại khoảng 170 triệu USD mỗi ngày nếu xuất khẩu bị đình trệ hoàn toàn.
Dù một số nguồn tin cho rằng Iran vẫn còn khả năng dự trữ nội địa vài triệu thùng, việc dòng tiền dầu mỏ suy giảm đang trực tiếp bào mòn sức chịu đựng của nền kinh tế nước này và làm gia tăng áp lực lên chính quyền Tehran trong trung hạn.
