Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang đặt các nền kinh tế lớn nhất vùng Vịnh trước nguy cơ chịu những cú sốc nghiêm trọng nếu xung đột kéo dài. Theo các nhà kinh tế, một cuộc khủng hoảng kéo dài không chỉ làm gián đoạn xuất khẩu năng lượng mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến các ngành kinh tế ngoài dầu mỏ tại khu vực.
Nhà kinh tế Farouk Soussa của Goldman Sachs cho biết Qatar và Kuwait có thể phải đối mặt với việc GDP sụt tới 14% trong năm nay nếu xung đột tiếp diễn đến hết tháng 4 và eo biển Hormuz bị tê liệt trong khoảng 2 tháng.
Đây sẽ là đợt suy thoái nghiêm trọng nhất của hai quốc gia này kể từ đầu thập niên 1990, khi mâu thuẫn Iraq và Kuwait nổ ra, châm ngòi cho Chiến tranh vùng Vịnh, khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo.
Eo biển Hormuz hiện là tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, nơi khoảng 1/5 lượng dầu xuất khẩu toàn cầu đi qua mỗi ngày. Việc tuyến đường này bị gián đoạn đã khiến giá dầu tăng mạnh và làm dấy lên lo ngại về nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Trong khi đó, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống (UAE) nhất được đánh giá có khả năng chống chịu tốt hơn nhờ hệ thống đường ống cho phép chuyển hướng xuất khẩu dầu sang các tuyến khác ngoài Hormuz.
Song, ngay cả hai nền kinh tế lớn này cũng khó tránh khỏi tác động. Goldman Sachs dự báo GDP của Saudi Arabia có thể giảm khoảng 3%, còn UAE có thể giảm khoảng 5%, mức giảm lớn nhất kể từ giai đoạn đại dịch năm 2020.
Soussa cho rằng đối với nhiều nền kinh tế vùng Vịnh, tác động trước mắt của cuộc chiến thậm chí có thể lớn hơn cả đại dịch Covid-19. Theo ông, các quốc gia trong khu vực này cuối cùng vẫn có thể phục hồi sau khi chiến sự kết thúc, nhưng những tổn thất về niềm tin và môi trường đầu tư có thể kéo dài.
Cuộc chiến đã tạo ra một kịch bản “khó nhằn” cho các nước vùng Vịnh khi cả lĩnh vực dầu mỏ và khu vực kinh tế ngoài dầu đều chịu áp lực cùng lúc. Trong tuần thứ 3 của xung đột, Iran tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các quốc gia láng giềng để đáp trả chiến dịch không kích của Mỹ và Israel.
Căng thẳng leo thang khi Mỹ tấn công các mục tiêu quân sự tại đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng của Iran, và cảnh báo sẽ nhắm vào các cơ sở năng lượng nếu Tehran tiếp tục làm gián đoạn giao thông tại Hormuz.
Trong bối cảnh đó, giá dầu Brent đã vượt 103 USD/thùng, một phần do việc sản lượng dầu bị cắt giảm tại nhiều quốc gia trong khu vực, bao gồm Saudi Arabia và UAE.
Thị trường khí đốt toàn cầu cũng bị xáo trộn khi xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng của Qatar sụt giảm mạnh. Tại Bahrain, nhà máy luyện nhôm lớn nhất thế giới đã bắt đầu cắt giảm sản lượng, một phần vì tác động của việc Hormuz bị tắc nghẽn.
Các nhà kinh tế cho rằng nếu gián đoạn kéo dài, những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào dầu như Qatar, Kuwait và Bahrain sẽ chịu thiệt hại lớn nhất.
Đối với Saudi Arabia và UAE, bức tranh kinh tế có phần phức tạp hơn. Giá dầu tăng cao có thể giúp bù đắp một phần tổn thất do gián đoạn xuất khẩu. Một số nhà kinh tế cho rằng Saudi Arabia có thể là quốc gia đứng vững nhất nếu chiến sự kéo dài, bởi nước này vẫn duy trì hoạt động kinh tế tương đối ổn định, với không phận và các hoạt động kinh doanh vẫn mở cửa dù chịu các cuộc tấn công từ Iran.
Trong ngắn hạn, rủi ro lớn nhất đối với Riyadh có thể là thâm hụt ngân sách tăng lên trong quý đầu năm do nguồn thu giảm. Tuy vậy, nếu giá dầu duy trì ở mức cao và xuất khẩu ổn định, tình hình tài khóa của nước này có thể cải thiện trong năm tới.
Một số chuyên gia cho rằng thâm hụt ngân sách của Saudi Arabia trong năm 2026 thậm chí có thể giảm so với dự báo trước chiến tranh, nếu sản lượng dầu đạt khoảng 7,5 triệu thùng/ngày và giá Brent duy trì quanh mức 90 USD/thùng.
Ở những nơi khác trong khu vực, UAE vẫn được dự báo duy trì thặng dư ngân sách trong năm nay, trong khi Qatar có thể phải đối mặt với mức thâm hụt lớn hơn.
.jpg "Dư địa vốn cho nhà ở xã hội còn rất lớn")
.jpg "Giá nhà vượt xa thu nhập: Người dân có thể mất 30 năm để mua một căn hộ")
