Nếu như 5 năm trước, Fintech tại Việt Nam được ví như những "kẻ phá bĩnh" (disruptors) đe dọa vị thế của ngân hàng truyền thống, thì đến năm 2025, bức tranh đã đảo chiều hoàn toàn.
Fintech giờ đây đóng vai trò như một "hệ điều hành" ẩn mình, len lỏi vào từng giao dịch từ bà bán bún riêu vỉa hè cho đến các tập đoàn thương mại điện tử khổng lồ.
Dấu chấm hết cho thời kỳ "đốt tiền"
Theo dữ liệu từ IMARC Group và Bộ Khoa học & Công nghệ, quy mô thị trường Fintech Việt Nam đạt khoảng 16,9-18 tỷ USD vào cuối năm 2024 và dự báo sẽ bùng nổ lên mức hơn 62 tỷ USD vào năm 2033. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng chóng mặt này là một thực tế khốc liệt: Dòng vốn đầu tư vào startup Fintech Đông Nam Á đã sụt giảm tới 39% trong 9 tháng đầu năm 2025.
Thời kỳ của những chiến dịch khuyến mãi "khủng" để lôi kéo người dùng mở ví điện tử đã khép lại. Thay vào đó, thị trường chứng kiến sự lên ngôi của hiệu quả kinh doanh và khả năng tích hợp.
Hiện nay, Việt Nam có khoảng 84 triệu người dùng smartphone và 85% người dân đã quen với thói quen thanh toán không tiền mặt. Bài toán hiện tại không phải là "làm sao để người dân dùng Fintech", mà là "làm sao để Fintech tạo ra lợi nhuận từ dòng chảy khổng lồ đó".
Trong khi mảng thanh toán đã dần bão hòa với sự thống trị của các ông lớn và hệ thống NAPAS 247 (xử lý tới 8,9 tỷ giao dịch trong năm 2024), thì "cho vay kỹ thuật số" (Digital Lending) đang trở thành phân khúc tăng trưởng nóng nhất với tỷ lệ CAGR lên tới 17,6%.
Tại Việt Nam, các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) đang đối mặt với khoảng cách tín dụng khổng lồ. Fintech đã nhảy vào khoảng trống này bằng cách sử dụng AI và Big Data để chấm điểm tín dụng dựa trên hành vi mua sắm, doanh thu thực tế trên các sàn thương mại điện tử thay vì đòi hỏi tài sản thế chấp.
Một loạt các "liên minh" đã hình thành để giải quyết bài toán này: Kredivo hợp tác với VietCredit để đẩy mạnh mô hình Mua trước trả sau (BNPL), Lotte Finance bắt tay với các nền tảng thương mại điện tử để cấp tín dụng tiêu dùng tức thì, hay những đơn vị như F88 và các Fintech nội địa như TNEX Finance cũng đang tích cực số hóa quy trình chấm điểm tín dụng thông qua việc hợp tác với Zalopay, NextPay hoặc các nền tảng quản lý bán hàng.
Các mô hình này cho phép tiếp cận trực tiếp hàng chục triệu khách hàng là tiểu thương và nhà kinh doanh online, biến dữ liệu dòng tiền thực tế thành "tài sản" để giải ngân chỉ trong vài phút.
Một bước ngoặt quan trọng của năm 2025 chính là sự ra đời của Nghị định 94/2025/NĐ-CP quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng. Đây được coi là "tấm vé thông hành" đưa các mô hình kinh doanh mới từ vùng xám pháp lý ra ánh sáng.
Phát biểu chỉ đạo tại các diễn đàn về kinh tế số, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc từng khẳng định: "Thanh toán không dùng tiền mặt là một xu thế tất yếu không thể đảo ngược, là dòng chảy chính mà Việt Nam đã bắt nhịp rất nhanh".
Việc chính thức hóa cơ chế thử nghiệm không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn mở đường cho các dịch vụ như Open Banking (Ngân hàng mở) và bảo hiểm số (Insurtech) phát triển bài bản, thay vì hoạt động cầm chừng vì sợ sai phạm.
Xu hướng mọi công ty đều là Fintech
Góc nhìn độc đáo nhất của năm 2025 chính là sự biến mất của ranh giới giữa Fintech và các ngành công nghiệp khác. Đây chính là khái niệm "Tài chính nhúng" (Embedded Finance).
Thực tế, dịch vụ tài chính không còn là một điểm đến (destination) mà trở thành một lớp tiện ích (layer) đi kèm. Người dùng không còn phải thoát ứng dụng Grab để vào ví điện tử thanh toán (qua Moca hay GrabPay), hay rời khỏi Shopee để sang ứng dụng ngân hàng vay tiền mua trả góp qua dịch vụ của đối tác ngân hàng nhúng sẵn.
Hiện nay, khách hàng đã có thể đăng ký gói bảo hiểm sức khỏe ngay khi đặt lịch khám tại các ứng dụng y tế như Medici hay Jio Health, hoặc nhận đề nghị vay thấu chi tức thì khi đang thực hiện quản lý kho hàng trên các nền tảng SaaS như Sapo hay KiotViet. Tại các cổng dịch vụ công hay ứng dụng giáo dục như SSC, học phí và phí hành chính được thanh toán chỉ bằng một chạm nhờ sự hiện diện của các SDK tài chính nhúng sẵn.
Sự chuyển dịch này biến những thực thể phi tài chính thành kênh phân phối sản phẩm tài chính đắc lực. Thay vì phải tải một ứng dụng ngân hàng riêng biệt, khách hàng của các hệ sinh thái lớn như Grab, Shopee, hay các "siêu ứng dụng" như MoMo và VNPAY có thể tiếp cận chuỗi giá trị từ tiết kiệm, bảo hiểm đến đầu tư chứng khoán một cách liền mạch.
Theo báo cáo của EY, sự hợp tác này có thể đóng góp vào GDP của các nền kinh tế mới nổi mức tăng trưởng gần 3,7 nghìn tỷ USD trong năm 2025.
Tại Việt Nam, sự cộng sinh giữa các nền tảng công nghệ quy mô lớn (Big Tech) và các đơn vị Fintech chuyên sâu đang tạo ra những hệ sinh thái khép kín với hiệu quả vận hành tối ưu.
Thay vì tự xây dựng hạ tầng ngân hàng tốn kém, các nền tảng gọi xe, giao đồ ăn như Be hay ứng dụng đặt phòng du lịch như Traveloka đã lựa chọn tích hợp giải pháp tài chính của các đối tác như Cake by VPBank, Lulubank hay TNEX Finance.
Chiến lược "đứng trên vai người khổng lồ" này giúp các định chế tài chính số tận dụng tệp dữ liệu hành vi khổng lồ từ đối tác để cá nhân hóa ưu đãi, đồng thời giúp các nền tảng công nghệ tăng tỷ lệ giữ chân khách hàng (retention rate). Đây là mô hình đôi bên cùng có lợi (win-win), nơi Fintech đóng vai trò "công xưởng sản xuất" giải pháp và các ứng dụng đời sống đóng vai trò "mặt bằng bán lẻ" số hóa.
Thị trường Fintech Việt Nam đang bước vào giai đoạn thanh lọc và trưởng thành. Không còn là những cuộc chơi đốt tiền đơn lẻ, tương lai thuộc về những đơn vị biết tận dụng sức mạnh của dữ liệu để giải quyết các bài toán thiết thực: vay vốn nhanh hơn, đầu tư linh hoạt hơn và bảo hiểm cá nhân hóa hơn. Fintech không còn là một lựa chọn thêm vào, nó đã trở thành hạ tầng không thể thiếu để vận hành nền kinh tế số Việt Nam trong thập kỷ tới./
