Đường thử ô tô chuyên nghiệp, tốc độ cao chưa từng có tại Việt Nam: Đã có hình hài, ở một hòn đảo

Việt Nam hiện có nhiều nhà máy lắp ráp ô tô mang thương hiệu của nhiều thương hiệu lớn. Các nhà máy này thường được xây dựng kèm một khu vực thử nghiệm xe. Song, các khu vực này thường chỉ có một số bài thử cơ bản nhằm kiểm tra xe sau quá trình lắp ráp.

Tại Hải Phòng, một đường thử xe ô tô đang được xây dựng. Khác với các đường thử nội bộ với các bài kiểm tra cơ bản, đường thử tại Hải Phòng được thiết kế với nhiều bài nâng cao. Đây có thể được xem là đường thử chuyên dụng đầu tiên tại Việt Nam, có thể đáp ứng nhu cầu phát triển một mẫu xe hoàn toàn mới.

Công trình này nằm trên một hòn đảo ngay sát đảo Cát Hải, tách biệt hoàn toàn với đất liền qua kênh Cái Tráp. Riêng phân khu đường thử có diện tích ước tính 60 héc ta, được thiết kế và xây dựng với rất nhiều bài thử khác nhau, từ đường dốc, đường gập ghềnh cho đến đường thử tốc độ cao. 

Nhìn từ trên cao, có thể nhận ra một số bài thử đặc biệt, thường được sử dụng trong quá trình nhà sản xuất phát triển mới một mẫu xe. 

Dưới đây là một số đường thử đáng chú ý tại đây.

Đường thử tốc độ cao hình oval

Đây có lẽ là hạng mục nổi bật nhất ở toàn bộ khu vực thử nghiệm. Đường thử tốc độ cao được xây dựng theo hình oval bao quanh chu vi phía ngoài của công trình. Độ dài ước tính của đường thử khoảng 3,6 km, gồm 3 làn xe chạy và 1 làn dừng khẩn cấp, nhiều khả năng có thể được xây dựng với độ dốc phù hợp tại các góc cua để thử nghiệm xe ở tốc độ cao. 

Thông thường, bài thử này hướng tới mục đích kiểm tra vận tốc tối đa, khả năng tăng tốc liên tục, đánh giá độ ổn định thân xe ở dải tốc độ cao, mức tiêu thụ năng lượng cũng như độ ồn lọt vào khoang lái (NVH). 

Trong thực tế thiết kế sa hình ô tô, các góc cua của đường oval tốc độ cao thường được xây dựng vòm nghiêng (banked curve) với góc nghiêng kỹ thuật tính toán chính xác nhằm triệt tiêu lực ly tâm, cho phép phương tiện duy trì vận tốc lớn mà không bị trượt văng ra ngoài. Làn dừng khẩn cấp được bố trí dọc theo dải đường nhằm đảm bảo an toàn tối đa khi xảy ra sự cố kỹ thuật trong quá trình chạy xe ở tốc độ cao. 

Đây cũng được phỏng đoán là nơi các kỹ sư thu thập dữ liệu về hiệu năng làm mát của khối pin và động cơ điện khi xe vận hành liên tục dưới tải trọng lớn.

Đường thử Skid-pad

Tọa lạc tại khu vực phía đông của công trình là khu vực Skid-pad, được thiết kế gồm 6 đường tròn đồng tâm. Chu vi đường tròn nhỏ nhất ước tính khoảng 200m và chu vi đường tròn lớn nhất ước tính khoảng 800m. 

Thông thường, Skid-pad được xây dựng với vật liệu bề mặt ít ma sát và/hoặc trang bị hệ thống tưới nước tự động để duy trì độ trượt cố định. Mục đích chính của đường thử Skid-pad là đo lường giới hạn bám ngang của lốp khi xe vào cua, kiểm tra hiện tượng thiếu lái (understeer) hoặc thừa lái (oversteer), đồng thời đánh giá sự can thiệp và mức độ tối ưu của các hệ thống an toàn điện tử như chống bó cứng phanh (ABS), cân bằng điện tử (ESC) hay kiểm soát lực kéo (TCS). 

Việc bố trí tới 6 vòng tròn đồng tâm cho phép xe thử nghiệm thực hiện các bài chạy ở nhiều bán kính cua khác nhau, từ đó thu thập dữ liệu về động lực học góc lái chính xác ở nhiều dải tốc độ từ thấp đến cao trong môi trường được kiểm soát hoàn toàn.

Đường thử tăng tốc và phanh khẩn cấp

Nằm ở khu vực giữa là đoạn đường thử dành cho bài kiểm tra tăng tốc và phanh khẩn cấp, với chiều dài ước tính hơn 300m tính từ điểm xuất phát đến điểm đích. Bề mặt đường thử phanh thông thường được chia thành nhiều dải vật liệu có hệ số ma sát khác nhau như đường nhựa khô, đường tưới nước trơn trượt hay dải ma sát hỗn hợp (μ-split) với một bên bánh chạy trên đường bám và một bên trên bề mặt trượt. 

Phân khu này được sử dụng để đo chính xác khoảng cách phanh dừng khẩn cấp của xe từ các dải vận tốc khác nhau, đồng thời đánh giá sự ổn định hướng lái khi phanh gấp trên bề mặt không đồng nhất. Ngoài ra, dải đường thẳng phẳng tuyệt đối này cũng có thể là nơi thử nghiệm các tính năng trong gói an toàn chủ động ADAS, tiêu biểu như hệ thống phanh tự động khẩn cấp (AEB) hay cảnh báo va chạm phía trước khi xe tiến tới các vật cản mô phỏng.

Đường gập ghềnh và đường quanh co

Nhằm kiểm tra độ bền gầm xe và hệ thống treo, sa hình bố trí một đoạn đường thử gập gềnh với chiều dài ước tính khoảng 300m. Bài thử này thông thường sử dụng các bề mặt mô phỏng điều kiện đường xấu được tạo dựng nhân tạo như đường đá hộc (Belgian cobblestone), gờ giảm tốc liên tục, đường rãnh sóng gồ ghề hay ổ gà. 

Mục đích là tạo ra chấn động và lực rung lắc cơ học mạnh lên toàn bộ kết cấu gầm, qua đó đánh giá độ cứng vững xoắn của khung xe, sức chịu đựng của hệ thống treo, các điểm gá đặt bộ pin điện cũng như phát hiện sớm các tiếng ồn bất thường (Squeak & Rattle) từ các chi tiết nội thất và cơ khí sau thời gian dài bị rung chấn.

Bên cạnh đó là phân khu đường ngoằn ngoèo quanh co với chiều dài ước tính khoảng 2km. Với thiết kế uốn lượn liên tục gồm nhiều chuỗi khúc cua gấp trái phải nối tiếp nhau, khu vực này hướng tới mục đích kiểm tra phản hồi của hệ thống lái, khả năng kiểm soát độ ổn định thân xe (body roll) và sự phân bổ trọng lượng khi xe chuyển hướng đột ngột ở dải tốc độ trung bình. 

Các kỹ sư có thể dựa trên dữ liệu thu thập được từ bài chạy này để tinh chỉnh độ nhạy vô lăng, độ cứng của thanh cân bằng và giảm xóc, giúp chiếc xe đạt được sự cân bằng tối ưu giữa cảm giác lái thể thao và độ êm ái dành cho hành khách.

Khu vực thử trong nhà

Ngoài các dải đường thử ngoài trời, khu vực đường thử này còn có một số công trình phụ, có thể là nơi đặt các bài thử trong nhà. 

Các công trình phụ này được phỏng đoán có thể bao gồm bài thử đâm va (Crash test) trong phòng nghiên cứu chuyên dụng để kiểm tra độ an toàn cấu trúc xe và sự kích hoạt của hệ thống túi khí khi xảy ra va chạm. 

Ngoài ra, các công trình khép kín này cũng có thể chứa khu vực buồng khí hậu giả lập các điều kiện thời tiết khắc nghiệt như mưa bão, sương mù, nhiệt độ cực cao hoặc đóng băng, phòng thử nghiệm đo độ tương thích điện từ (EMC) để đảm bảo các linh kiện điện tử không bị nhiễu sóng, hoặc không gian kiểm định chuyên sâu cho các cảm biến camera, radar thuộc hệ thống ADAS và tính năng an ninh mạng theo chuẩn mực quốc tế.