Trong khuôn khổ Diễn đàn Bất động sản Việt Nam 2026 với chủ đề “Thị trường bất động sản trong mô hình tăng trưởng mới”, đã diễn ra Tại tọa đàm cấp cao phiên 1 nội dung về “Cơ chế, chính sách phát triển nhanh thị trường nhà ở cho thuê giá hợp lý: Động lực mới cho an sinh nhà ở và phát triển đô thị bền vững”, các diễn giả nhất trí cao việc phát triển nhanh thị trường nhà ở cho thuê giá hợp lý được xem là một giải pháp căn cơ - đúng như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trước đó đã chỉ đạo.
Phân tích về “Nhà ở cho thuê” tại Việt Nam: Thực trạng, kinh nghiệm quốc tế và đề xuất chính sách, pháp luật", Tiến sĩ, Luật sư Đoàn Văn Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Nhà sáng lập, Chủ tịch Tập đoàn CEO đề xuất: Để phát triển hiệu quả thị trường nhà ở cho thuê, cần huy động đa dạng các nguồn lực từ khu vực nhà nước và tư nhân; đồng thời thu hút các dòng vốn dài hạn từ các quỹ đầu tư, tổ chức tín dụng và các định chế tài chính. Cùng với đó, việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước sẽ đóng vai trò dẫn dắt, tạo động lực và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường nhà ở cho thuê.
Bên cạnh việc phát triển bền vững, minh bạch thị trường nhà ở thương mại thì từ nay đến năm 2030, chúng ta cần đẩy mạnh phát triển nhà ở cho thuê như một trụ cột chiến lược... Đây không chỉ là câu chuyện an sinh xã hội, mà còn là giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và năng lực cạnh tranh của các đô thị.
Theo chia sẻ của ông Vũ Sỹ Kiên, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhà ở cho thuê là một phân khúc đặc biệt, nhất là hiện nay, phát triển nhà ở cho thuê là một ưu tiên, một trụ cột và sẽ là động lực trong hướng đi phát triển của thị trường nhà ở, bất động sản. Do đó, ông khuyến nghị, cần sớm tổ chức rà soát, đánh giá toàn diện nhu cầu nhà ở cho thuê trên phạm vi cả nước, làm cơ sở để các địa phương chủ động bố trí quỹ đất, xây dựng quy hoạch và ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy phân khúc này phát triển bền vững trong thời gian tới.
Thẳng thắn phân tích, Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa cho hay, nhà ở cho thuê tại Việt Nam là vấn đề còn mới, nhưng trên thế giới đây là mô hình đã phát triển hàng trăm năm, đặc biệt tại nhiều đô thị lớn ở châu Âu và các nước phát triển. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là vấn đề nguồn vốn. Nếu Việt Nam muốn hình thành được nền tảng nhà ở cho thuê trong 10 năm tới tức là đáp ứng được nhu cầu nhà ở, thì cần sử dụng vốn đầu tư công và các nguồn vốn từ Chính phủ, chứ không nên quá trông chờ vào các gói tín dụng ưu đãi.
Nhìn từ góc độ pháp lý, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Tuyến thẳng thắn thừa nhận với phân khúc nhà ở cho thuê, các quy định hiện hành vẫn còn khá chung, chưa quy định cụ thể và tách bạch rõ, do đó, cần được nghiên cứu, sửa đổi và đưa vào luật một cách đồng bộ, rõ ràng hơn. Cụ thể, Luật Kinh doanh bất động sản 2023 cần bổ sung các quy định liên quan hợp đồng cho thuê nhà giữa chủ đầu tư và khách hàng. Hay bên cạnh các quy định chung về hợp đồng theo Bộ luật Dân sự 2015, bổ sung các cơ chế pháp lý chuyên biệt thay vì chỉ áp dụng quy định chung. Ngoài ra, cũng cần quy định cụ thể về việc kết thúc hợp đồng thuê: khi hết thời hạn thuê thì xử lý như thế nào, cơ chế bàn giao ra sao.
Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, phát triển nhà ở cho thuê là một xu thế tất yếu. Thực tế đó đòi hỏi phải xây dựng một chiến lược tổng thể để phát triển nhà ở cho thuê. Nếu muốn biến đây thành một thị trường thực sự, cần có sự kết hợp giữa hai lực lượng: Nhà nước và khu vực tư nhân.
Dịp này, Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường đề xuất, Nhà nước cần đóng vai trò trung tâm trong việc định hướng phát triển không gian đô thị. Đồng thời, hình thành các quỹ đầu tư bất động sản và các công cụ huy động vốn dài hạn. Khi đó, người dân có thể tham gia đầu tư với số vốn nhỏ, thay vì phải sở hữu trực tiếp một bất động sản.
Tiến sĩ, Kiến trúc sư Ngô Trung Hải cho rằng, điều quan trọng hơn với phân khúc cho thuê là cách tổ chức không gian đô thị và cơ chế phát triển phù hợp. Nếu phát triển đô thị TOD gắn với metro thì đây là cơ hội rất lớn cho cả nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. TOD thường gắn với các khu vực sản xuất, kinh doanh, nơi nhu cầu giao thông công cộng lớn và người dân cũng có nhu cầu thuê nhà cao.
Nhà đầu tư vẫn có thể phát triển nhà ở cho thuê và có lợi nhuận, giống như cách Trung Quốc đã làm, để từng bước hình thành một thị trường bất động sản ổn định, bền vững và có khả năng tự điều tiết, chứ không phải lúc thì rồ ga, lúc đạp phanh.
“Tôi không bi quan về thị trường bất động sản, nhưng cũng cho rằng cần cảnh báo nguy cơ xuất hiện những đô thị thiếu ánh đèn về đêm, thiếu sức sống, có nhà bán được nhưng không có người ở. Vì vậy, bài toán tỷ lệ nhà ở cho thuê là bao nhiêu so với các phân khúc khác là quan trọng nhất và Nhà nước cùng doanh nghiệp cần tính toán phù hợp với từng đô thị cụ thể”, ông Ngô Trung Hải cảnh báo.
