Là một trong những nhà đầu tư lớn của OpenAI, công ty phát triển ChatGPT, tập đoàn Softb ank Group từng được xem là đang đứng ở tuyến đầu của làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI).
Tuy nhiên trong những tháng gần đây, mối quan hệ này lại trở thành “gót chân Achilles” của SoftBank, khiến tập đoàn của Masayoshi Son gặp khó trong việc theo kịp cả ngành công nghệ toàn cầu lẫn thị trường chứng khoán Nhật Bản, vốn đang được thúc đẩy bởi cái gọi là “Takaichi trade”.
ĐƯỢC ĂN CẢ, NGÃ VỀ KHÔNG
Khi Anthropic và Google khuấy đảo ngành AI, các lo ngại cũng gia tăng về áp lực tài chính ngày càng lớn của SoftBank và triển vọng tăng trưởng của OpenAI, đặc biệt sau làn sóng phản đối công khai đối với hợp đồng giữa OpenAI và quân đội Mỹ trong bối cảnh xung đột tại Iran.
Cổ phiếu SoftBank đã suy yếu trong vài tháng gần đây. Sau khi đạt mức cao kỷ lục vào tháng 10, giá cổ phiếu đã giảm gần 50%. Điều này khiến SoftBank bỏ lỡ đợt tăng mạnh của cổ phiếu công nghệ nhờ AI, vốn đang tiếp tục đẩy giá các hãng sản xuất chip như SK Hynix, Taiwan Semiconductor Manufacturing Co., Micron Technology, cùng các công ty liên quan như Advantest và Nitto Boseki của Nhật Bản.
Trong cùng giai đoạn, chỉ số Nikkei của Nhật Bản tăng khoảng 3%, còn Topix tăng 9%, khi thị trường kỳ vọng Thủ tướng Sanae Takaichi sẽ thúc đẩy tăng trưởng thông qua chi tiêu chính phủ mạnh hơn.
Theo Oliver Matthew, trưởng bộ phận nghiên cứu tiêu dùng châu Á tại CLSA, giá cổ phiếu SoftBank “gần như tăng gấp đôi từ tháng 8 đến đỉnh tháng 10, nhưng sau đó giảm nhanh do lo ngại rằng OpenAI đã mở rộng quá mức”. Một mối lo khác của nhà đầu tư là Gemini của Google có thể trở thành đối thủ lớn hơn dự kiến, khiến thị trường phải “định giá lại” cổ phiếu SoftBank.
Ra mắt năm 2022, ChatGPT tính đến tháng 2 có hơn 900 triệu người dùng hoạt động hàng tuần, vẫn là chatbot AI phổ biến nhất với người tiêu dùng. Theo First Page Sage, ChatGPT chiếm khoảng 60% thị phần chatbot AI tạo sinh tại Mỹ.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng người dùng đang chậm lại, khi các đối thủ như Gemini của Google và Claude của Anthropic bắt đầu ăn mòn thị phần.
Anthropic, có trụ sở tại San Francisco đã tung ra hàng loạt công cụ AI cho môi trường làm việc mới và nâng cấp vào tháng 1. Startup này đã có khoảng 80% doanh thu đến từ khách hàng doanh nghiệp, nhưng khả năng lập trình cải tiến của Claude giúp họ có lợi thế mới, thu hút sự quan tâm lớn từ nhà đầu tư.
OpenAI cũng đang đối mặt với sự cạnh tranh leo thang từ Gemini, mà các nhà phân tích cho rằng có thể tăng trưởng nhanh nhờ hệ sinh thái Google, từ Android, Google Docs đến Maps và Photos.
Kết quả kinh doanh của Alphabet cho thấy ứng dụng Gemini có hơn 750 triệu người dùng hoạt động hàng tháng trong quý kết thúc vào tháng 12.
Cuộc đua AI ngày càng căng thẳng còn bị tác động bởi vai trò ngày càng lớn của AI trên chiến trường.
Chỉ vài giờ trước khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran bắt đầu, CEO OpenAI Sam Altman đăng trên mạng xã hội rằng công ty đã đạt thỏa thuận với Bộ Chiến tranh Mỹ để triển khai các mô hình AI trong mạng lưới mật của quân đội.
Thông báo này diễn ra sau cuộc đối đầu giữa Lầu Năm Góc và Anthropic, khi Anthropic yêu cầu đảm bảo AI của họ không được dùng cho giám sát quy mô lớn trong nước hoặc vũ khí tự động. Bộ Quốc phòng Mỹ sau đó coi Anthropic là rủi ro chuỗi cung ứng, và tuần trước startup này đã khởi kiện để phản đối quyết định đó.
Thỏa thuận giữa OpenAI và Bộ Quốc phòng Mỹ đã gây ra phản ứng tiêu cực mạnh mẽ. Dữ liệu từ Sensor Tower cho thấy lượng gỡ cài đặt ChatGPT tại Mỹ tăng 295% chỉ trong một ngày vào 28/2. Từ 28/2 đến 3/3, tỷ lệ gỡ cài đặt trung bình mỗi ngày tăng 200% so với 30 ngày trước đó.
Đến ngày 2/3, Claude của Anthropic lần đầu vượt ChatGPT về lượt tải tại Mỹ, theo dữ liệu Sensor Tower.
Sau phản ứng của dư luận, OpenAI đã sửa đổi thỏa thuận với Lầu Năm Góc và Altman thừa nhận: “Chúng tôi không nên vội vàng công bố thỏa thuận này”.
Trong ngành AI cũng xuất hiện dấu hiệu chia rẽ nội bộ. Nhân viên của Google và OpenAI đã ký thư ngỏ ủng hộ quyết định của Anthropic, trong khi giám đốc phụ trách robotics và phần cứng tiêu dùng của OpenAI đã từ chức.
Theo Atul Goyal, giám đốc điều hành tại ngân hàng đầu tư Jefferies ở Singapore, SoftBank “phụ thuộc vào một công ty duy nhất”. Ông nói: “Khoản đầu tư của họ không phải vào toàn bộ ngành AI mà chủ yếu là OpenAI”.
LIỆU CÓ ĐỔ BỂ?
OpenAI là một trong những khoản đầu tư lớn nhất của SoftBank kể từ khi Vision Fund ra mắt năm 2017.
Năm ngoái, SoftBank mua công ty thiết kế chip Ampere Computing Holdings của Mỹ với giá 6,5 tỷ USD và công bố mua mảng robot của ABB (Thụy Sĩ) với giá 5,4 tỷ USD.
Trong quá khứ, SoftBank cũng đầu tư 2,7 tỷ USD vào Coupang của Hàn Quốc và khoảng 12 tỷ USD vào Didi Global của Trung Quốc, cả hai đều từng niêm yết tại New York. Didi sau đó đã bị hủy niêm yết. Còn WeWork, nơi SoftBank đầu tư hơn 14 tỷ USD, đã phá sản năm 2023.
Ngoài môi trường cạnh tranh thay đổi, Goyal cho rằng định giá của OpenAI “tăng chủ yếu nhờ nhiều vòng đầu tư của SoftBank”, trong khi một mối lo khác là SoftBank đã thế chấp gần như toàn bộ tài sản niêm yết của mình.
OpenAI đã huy động 110 tỷ USD trong vòng gọi vốn mới nhất gồm 50 tỷ USD từ Amazon, 30 tỷ USD từ Nvidia và 30 tỷ USD từ SoftBank. Điều này đưa tổng vốn SoftBank đầu tư vào OpenAI lên khoảng 64 tỷ USD, còn định giá OpenAI trước đầu tư đạt 730 tỷ USD.
Bloomberg đưa tin SoftBank đang tìm kiếm khoản vay lên tới 40 tỷ USD để tài trợ cho các khoản đầu tư này.
Đầu tháng này, S&P Global đã hạ triển vọng SoftBank từ “ổn định” xuống “tiêu cực”, cho rằng khả năng tài chính của công ty có thể suy yếu do khoản đầu tư khổng lồ vào OpenAI.
Vì SoftBank là công ty holding đầu tư, việc định giá cổ phiếu của họ khá khó khăn. Trong khi nhiều công ty công nghệ hưởng lợi từ chi tiêu AI và lợi nhuận tăng, cấu trúc của SoftBank khiến nhà đầu tư khó định giá mức lợi nhuận tiềm năng cao hơn.
Thay vào đó, thị trường thường theo dõi NAV (giá trị tài sản ròng), tức là chênh lệch giữa giá trị các khoản đầu tư cổ phiếu và nợ có lãi ròng của SoftBank.
Một số nhà đầu tư có thể nhìn vào mức chiết khấu của cổ phiếu so với NAV, nhưng Goyal cho rằng: “Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu và tốc độ thay đổi quá nhanh, rất khó tin vào khả năng tăng giá mạnh của cổ phiếu SoftBank lúc này”.
Ngược lại, Matthew của CLSA cho rằng cổ phiếu SoftBank “hấp dẫn” và là cơ hội mua. Ông nói công ty sẽ hưởng lợi vì OpenAI là một trong những lực lượng phá vỡ thị trường, còn Arm là nền tảng hỗ trợ cho nhiều công ty AI.
SoftBank đã mua Arm Holdings năm 2016 với giá 31 tỷ USD. Công ty thiết kế chip này niêm yết lại tại Mỹ năm 2023 với định giá hơn 54 tỷ USD, và hiện vốn hóa đã hơn gấp đôi, trong khi SoftBank vẫn nắm khoảng 90% cổ phần.
Matthew nói: “Khoản đầu tư vào Arm đặt cược rằng thiết kế chip tiết kiệm năng lượng sẽ quan trọng trong thế giới cần năng lực tính toán khổng lồ là hoàn toàn đúng đắn. Nhưng thị trường đã không nhận ra điều đó trong nhiều năm”.
Ông cũng cảnh báo: “Đặt cược rằng OpenAI sẽ không tiếp tục thành công là một giả định nguy hiểm”.
Takeshi Ebihara, đối tác sáng lập của quỹ VC Rebright Partner cho rằng SoftBank “độc nhất” ở chỗ danh mục đầu tư tập trung vào một số ít công ty.
“Thông thường, nhà đầu tư chuyên nghiệp không hành xử như vậy”, ông nói. “Đây là cách chấp nhận rủi ro rất lớn, có thể dẫn tới biến động cực mạnh”.
Ebihara cũng nhận định ngày càng nhiều nhà đầu tư lo ngại về bong bóng AI và với SoftBank, những lo ngại này còn bị khuếch đại hơn nữa.
Trong khi đó, Takumi Nishida, quản lý quỹ tại Asset Management One của Nhật Bản, vẫn lạc quan về làn sóng AI, khi các công ty trong lĩnh vực này tiếp tục đầu tư để tồn tại.
Theo báo cáo của Cục Dự trữ Liên bang Richmond, mức đầu tư công nghệ hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với thời kỳ bùng nổ viễn thông thập niên 1990.
Nishida cho biết ông đang đầu tư vào các công ty có mô hình kinh doanh mạnh và thị phần lớn trong chuỗi cung ứng AI, đồng thời lưu ý rằng nhà đầu tư cũng có thể tiếp cận AI thông qua vật liệu cho máy chủ AI hoặc thiết bị sản xuất bán dẫn.
Theo: Nikkei
.jpg "Dư địa vốn cho nhà ở xã hội còn rất lớn")
.jpg "Giá nhà vượt xa thu nhập: Người dân có thể mất 30 năm để mua một căn hộ")
