Chuyên gia MASVN: Chứng khoán Việt Nam đang đứng giữa hai "làn gió" ngược chiều

Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), thời gian qua mặc dù tình hình kinh tế thế giới có nhiều biến động, nhưng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định và xu hướng phát triển tích cực.

Khung khổ pháp lý cho thị trường không ngừng được hoàn thiện. Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, nền kinh tế phấn đấu tăng trưởng hai con số, chính vì vậy nguồn vốn trung và dài hạn được kỳ vọng sẽ được huy động hiệu quả từ thị trường vốn và thị trường chứng khoán. Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính, UBCKNN đã xây dựng và hoàn thiện hệ thống các nhóm giải pháp trọng tâm.

Bên cạnh đó, các định chế, các tổ chức đầu tư nước ngoài cũng đánh giá thị trường chứng khoán Việt Nam đang là một trong những thị trường hấp dẫn và nhiều tiềm năng trong thời gian tới. Vậy thị trường chứng khoán Việt Nam cần tiếp tục có sự thay đổi như thế nào để nâng cao vai trò, quy mô và chất lượng, từ đó đóng góp được nhiều hơn cho nền kinh tế?

Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show) trên VTV8, ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân, Công ty CP Chứng khoán Mirae Asset (MAS) cho rằng dù trước mắt vẫn còn những khó khăn và thách thức nhưng thị trường chứng khoán Việt Nam đang ngày càng phát huy hiệu quả vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế cũng như còn nhiều tiềm năng phát triển trong thời gian tới.

Theo đánh giá của ông, thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng đóng vai trò như thế nào đối với nền kinh tế trong thời gian qua?

Ông Đinh Minh Trí: Nếu nhìn lại hành trình của thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam, chúng ta có thể thấy sự thay đổi rất rõ rệt về vai trò, từ chỗ ban đầu chỉ mới phát huy là một kênh đầu tư thứ cấp, đến nay TTCK đã trở thành một kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Tổng vốn hóa thị trường cuối năm 2025 đạt gần 380 tỷ USD, tương đương gần 80% GDP (ước tính năm 2025), một bước tiến khá dài so với mức quanh 50% - 70% giai đoạn 2022 - 2025.

Về chiều rộng, số tài khoản chứng khoán đã trên 12,3 triệu, vượt mức kế hoạch năm 2030. Nếu so với khu vực ASEAN, Việt Nam đứng thứ 5 về quy mô vốn hóa, sau Indonesia, Singapore, Thái Lan và Malaysia, nhưng khoảng cách đang thu hẹp nhanh và cơ hội vượt lên là hiện hữu. Tiềm năng của thị trường Việt Nam đang rất lớn, đặc biệt khi nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao tiệm cận hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong ngắn hạn, Bộ Tài chính cũng đã đặt mục tiêu vốn hóa phải đạt 100% GDP ngay trong năm 2026.

Năm 2026, thị trường chứng khoán đang đứng trước những cơ hội như thế nào dù còn nhiều thách thức từ bên ngoài?

Ông Đinh Minh Trí: Thị trường năm nay đang đứng giữa hai làn gió ngược chiều nhau rất mạnh. Về phía thách thức, sự kiện địa chính trị lớn nhất là cuộc xung đột tại Iran cuối tháng 2 đã đẩy giá dầu Brent vượt 100 USD/thùng, mức chưa thấy nhiều năm. Điều đó tạo áp lực lạm phát lan rộng toàn cầu, khiến Fed và các ngân hàng trung ương lớn khó có thể cắt giảm lãi suất như thị trường kỳ vọng.

Ở chiều ngược lại, năm 2026 mở ra một số động lực mang tính bước ngoặt đối với thị trường Việt Nam. Cụ thể, việc FTSE Russell dự kiến nâng hạng thị trường lên Emerging Market vào tháng 9 được kỳ vọng sẽ kích hoạt dòng vốn ETF thụ động quy mô kỳ vọng khoảng trên 500 triệu USD. Song song với đó, chu kỳ đầu tư công kỷ lục 8,5 triệu tỷ đồng giai đoạn 2026 - 2030 đang bước vào pha giải ngân cao điểm, tạo lực đẩy đáng kể cho tăng trưởng.

Đáng chú ý, sau nhịp điều chỉnh tháng 3, định giá thị trường đã lùi về mức hấp dẫn với P/E dưới 12 lần, chiết khấu rõ rệt so với mặt bằng trung bình khoảng 15 lần. Tổng hòa các yếu tố này củng cố triển vọng tích cực cho nhà đầu tư dài hạn.

Trong bối cảnh đó, cần những giải pháp như thế nào để nâng cao chất lượng thị trường, thúc đẩy tăng trưởng bền vững, giúp thị trường chứng khoán vượt qua những thách thức từ bên ngoài?

Ông Đinh Minh Trí: Để thị trường phát triển bền vững, tôi cho rằng cần giải quyết đồng thời ba câu hỏi lớn. Thứ nhất là chất lượng thể chế, Thông tư 08 vừa có hiệu lực từ tháng 2 cho phép nhà đầu tư ngoại giao dịch qua Global Broker là một bước đi rất đúng. Nhưng cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về minh bạch thông tin và quản trị công ty để các doanh nghiệp niêm yết đạt chuẩn quốc tế thực sự, không chỉ trên giấy tờ.

Thứ hai là phát triển nhà đầu tư tổ chức. Hiện tại trong 12,3 triệu tài khoản, gần như toàn bộ là cá nhân trong nước, đây là điểm yếu cố hữu khiến thị trường dễ biến động. Các nước có thị trường vững mạnh như Hàn Quốc, Đài Loan đều có tỷ trọng quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và quỹ đầu tư chiếm 50 - 60% vốn hóa. Việt Nam cần đẩy mạnh phát triển quỹ hưu trí tự nguyện, khuyến khích bảo hiểm nhân thọ đầu tư dài hạn vào thị trường chứng khoán.

Thứ ba là hạ tầng thị trường, hệ thống KRX cần vận hành ổn định, và đặc biệt cần triển khai đúng tiến độ hệ thống CCP (đối tác bù trừ trung tâm) dự kiến quý 01/2027 để đáp ứng tiêu chí cho MSCI nâng hạng tiếp theo. Tôi cho rằng, đây là con đường dài nhưng vẫn phải thực hiện để vượt qua.

Hiện đang bước vào kỳ review tháng 3 và dự kiến công bố kết quả trong tháng 4, nếu được nâng hạng như dự báo thì thị trường sẽ đứng trước cơ hội nào, theo ông?

Ông Đinh Minh Trí: Đây là câu hỏi mà phần lớn nhà đầu tư đang chờ đợi. Cuộc họp quan trọng của FTSE Russell đã diễn ra ngày 19/3, và kết quả dự kiến công bố vào ngày 7/4 tới. Điểm cần nhấn mạnh là kỳ đánh giá lần này có khả năng cao được thông qua, bởi đây không phải là quyết định nâng hạng mới, mà chủ yếu là bước rà soát để xác nhận Việt Nam tiếp tục đáp ứng các tiêu chí. Thực tế, các điều kiện đã được cải thiện đáng kể, đặc biệt sau khi Thông tư 08 có hiệu lực từ tháng 2.

Về diễn biến thị trường từ nay đến tháng 9, dòng tiền nhiều khả năng sẽ vận động theo hai giai đoạn. Giai đoạn đầu, từ tháng 3 đến tháng 9, các quỹ đầu tư chủ động sẽ bắt đầu giải ngân từng phần vào nhóm cổ phiếu đủ điều kiện theo bộ chỉ số, đặc biệt tập trung chính ở nhóm các cổ phiếu vốn hóa lớn. Đây là giai đoạn thị trường thường phản ánh kỳ vọng sớm, với xu hướng tăng đi trước thông tin chính thức. Giai đoạn thứ hai tập trung quanh thời điểm nâng hạng có hiệu lực (dự kiến 21/9/2026), khi các quỹ mô phỏng chỉ số phải mua vào để đảm bảo tỷ trọng danh mục, với quy mô dòng tiền ước tính đạt trên 500 triệu USD.

Các thành viên trên thị trường cũng cần tiếp tục làm gì để góp phần nâng cao quy mô và chất lượng của thị trường chứng khoán trong thời gian tới?

Ông Đinh Minh Trí: Nhìn vào kinh nghiệm các thị trường đã được nâng hạng trước Việt Nam như Kuwait (FTSE 2020) hay Saudi Arabia (MSCI 2019), có một bài học rất quan trọng đó là sự chuẩn bị của các thành viên thị trường quyết định phần lớn liệu dòng vốn ngoại có thực sự ở lại hay chỉ đi ngang.

Các công ty chứng khoán cần nâng cấp đồng bộ về công nghệ và vận hành theo chuẩn quốc tế, bao gồm hệ thống giao dịch, thanh toán và quản trị rủi ro. Đồng thời, cần chuẩn hóa dịch vụ cho nhà đầu tư nước ngoài và nâng chất lượng đội ngũ phân tích (báo cáo tiếng Anh, theo chuẩn IFRS), nhằm đáp ứng yêu cầu giải ngân của dòng vốn tổ chức khi thị trường được nâng hạng. Ngoài ra, khi thị trường được nâng hạng, các quỹ đầu tư cần nâng cấp hệ thống quản lý danh mục và kiểm soát rủi ro, đồng thời chuẩn hóa quy trình đầu tư và minh bạch thông tin. Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực nghiên cứu và xây dựng chiến lược đầu tư rõ ràng, cùng với mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế, là yếu tố quan trọng để thu hút và vận hành hiệu quả dòng vốn lớn từ nhà đầu tư nước ngoài.

Dưới góc độ của một công ty chứng khoán nước ngoài tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam thì Mirae Asset (MAS) cũng có những hoạt động chung để đóng góp cho thị trường chứng khoán Việt Nam hiện tại. Việc chuyển đổi số sẽ là một trong những trọng tâm không những ở Việt Nam mà còn trên toàn cầu của chúng tôi.

Thứ ba ở góc độ các quỹ đầu tư thì Mirae Asset cũng đã tổ chức các sự kiện để thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài đối với thị trường khoán Việt Nam, vì thị Việt Nam đang được nhận định là một trong những thị trường hấp dẫn ở khu vực châu Á.

Vậy chiến lược đầu tư của nhà đầu tư vào lúc này nên là như thế nào?

Ông Đinh Minh Trí: Trong bối cảnh hiện tại khi giá dầu duy trì ở mức cao, lãi suất không còn thấp và thị trường vừa trải qua nhịp điều chỉnh hơn 10% thì cách tiếp cận hợp lý là đi theo hướng thận trọng và có phân lớp rõ ràng. Thay vì tìm kiếm lợi nhuận nhanh, nhà đầu tư nên ưu tiên quản trị danh mục và phân bổ vốn từng phần theo diễn biến thị trường.

Lớp đầu tiên là quản lý rủi ro. Ở giai đoạn này, việc hạn chế sử dụng đòn bẩy cao là cần thiết, do các yếu tố bên ngoài như địa chính trị hay biến động hàng hóa vẫn còn khó dự báo. Thị trường có thể xuất hiện các nhịp rung lắc bất ngờ, nên chiến lược phù hợp là giải ngân từng phần, giữ tỷ trọng tiền mặt nhất định để linh hoạt xử lý.

Lớp thứ hai là xây dựng danh mục theo các câu chuyện lớn của năm 2026. Trọng tâm gồm nâng hạng của FTSE Russell, định hướng phát triển kinh tế nhà nước theo Nghị quyết 79, và chu kỳ giải ngân đầu tư công. Những nhóm cổ phiếu như ngân hàng quốc doanh, chứng khoán, xây dựng hạ tầng, điện, nước… có khả năng thu hút dòng tiền và tạo sóng theo từng giai đoạn.

Lớp cuối cùng là phần phòng thủ trong danh mục. Đây là các cổ phiếu có nền tảng cơ bản ổn định, dòng tiền đều, cổ tức tiền mặt tốt và mức vay nợ thấp. Nhóm này giúp cân bằng danh mục, giảm biến động và giữ hiệu quả đầu tư trong trường hợp thị trường tiếp tục điều chỉnh hoặc đi ngang trong thời gian dài hơn dự kiến.