Giá điện bán buôn trung bình tại Hungary, Italy và Romania trong năm 2026 đến nay đều tăng ít nhất 12% so với mức trung bình năm ngoái, theo dữ liệu từ cổng thông tin năng lượng electricitymaps.
Mức tăng này trái ngược với xu hướng giảm giá tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha trong cùng giai đoạn, đồng thời cũng cao hơn mức tăng ghi nhận tại một số quốc gia Trung và Tây Âu.
Giá điện tại Hungary, Ba Lan và Italy đã tăng mạnh hơn so với Tây Ban Nha, Pháp và Đức trong năm 2026.
Một trong những nguyên nhân chính khiến chi phí điện tăng là do sự phụ thuộc lớn vào khí tự nhiên để phát điện tại Italy và nhiều quốc gia Đông Âu - những nơi có hệ thống năng lượng sử dụng khí đốt nhiều nhất trên lục địa.
Giá khí tự nhiên chuẩn của châu Âu đã tăng khoảng 65% so với một tháng trước kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra, do các tuyến vận chuyển dầu khí quan trọng ở Trung Đông bị đóng cửa.
Việc các cơ sở xuất khẩu LNG chính của Qatar bị đóng cửa, cùng với mỏ khí đốt lớn nhất của Iran bị tên lửa Israel tấn công, khiến nguồn cung khí từ Trung Đông nhiều khả năng sẽ tiếp tục bị hạn chế.
Điều này có thể khiến nguồn cung khí càng thêm thắt chặt đối với các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu, ít nhất trong ngắn hạn, và tiếp tục đẩy giá điện tăng cao.
PHỤ THUỘC KHÍ ĐỐT
Italy là nền kinh tế phụ thuộc nhiều nhất vào khí đốt tại châu Âu, theo Energy Institute, với khoảng 38% tổng nguồn cung năng lượng đến từ khí.
Hungary và Romania cũng nằm trong top 5 hệ thống điện phụ thuộc khí đốt nhiều nhất ở châu Âu lục địa, với tỷ trọng khí lần lượt khoảng 32% và 30%.
Không những vậy, cả Italy, Hungary và Romania đều tăng sản lượng điện từ khí đốt trong năm 2026 so với mức trung bình đầu năm 2025, theo dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember.
Sản lượng điện từ khí đốt đã tăng tại Italy và Đông Âu, nhưng lại giảm ở Tây Ban Nha, Pháp và Bồ Đào Nha.
Tại Italy, sản lượng điện từ khí trong tháng 1 và 2 trung bình khoảng 57,4 terawatt giờ (TWh)/tháng, so với mức trung bình 54,5 TWh/tháng trong quý I/2025.
Tại Hungary, sản lượng điện từ khí trung bình đạt 35,6 TWh/tháng trong năm 2026 đến nay, tăng 36% so với khoảng 26 TWh/tháng trong quý I/2025.
Nhìn chung, mức sản xuất điện từ khí trung bình hàng tháng trong năm 2026 tại Italy, Hungary, Romania - cũng như Ba Lan và Đức - đều ở mức cao kỷ lục hoặc gần kỷ lục kể từ năm 2019.
Trái ngược với xu hướng sử dụng khí đốt mạnh mẽ tại Italy và Đông Âu, các nhà sản xuất điện ở Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Pháp đã giảm sự phụ thuộc vào khí trong những năm gần đây.
So với đầu năm 2022, sản lượng điện từ khí trong năm 2026 đến nay đã giảm 50% tại Bồ Đào Nha, 47% tại Pháp và 44% tại Tây Ban Nha, theo Ember.
Để bù đắp, các công ty điện lực tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đã tăng mạnh sản lượng từ năng lượng tái tạo kể từ năm 2022, với khoảng 55% điện năng của Tây Ban Nha và 80% của Bồ Đào Nha đến từ nguồn tái tạo trong năm 2025.
Pháp có khoảng 70% điện năng từ các nhà máy điện hạt nhân - lớn nhất châu Âu - và khoảng 20% từ năng lượng tái tạo.
Cơ cấu nguồn điện “sạch” này đã giúp các quốc gia trên giảm thiểu tác động lạm phát từ đà tăng giá khí đốt gần đây, với chi phí điện tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha giảm trung bình 46% trong năm nay so với cùng kỳ 2025.
Tại Pháp, giá điện trung bình năm 2026 đến nay thấp hơn khoảng 29% so với cùng kỳ năm trước.
Quan trọng hơn, giá điện hiện tại ở Pháp, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đều chưa bằng một nửa so với Italy, nơi cả doanh nghiệp và hộ gia đình đang phải đối mặt với chi phí sinh hoạt tăng cao.
Hiện các cơ quan chức năng tại Italy và Đông Âu đang thảo luận với các nhà lập pháp châu Âu về cách giảm chi phí năng lượng, cũng như chuyển đổi nguồn điện của nhiều doanh nghiệp từ khí đốt sang điện.
Tuy nhiên, trong ngắn hạn, các hệ thống năng lượng phụ thuộc nhiều vào khí đốt vẫn sẽ chịu tác động mạnh từ biến động của thị trường khí toàn cầu - vốn có xu hướng tiếp tục tăng khi nguồn cung từ Trung Đông còn bị gián đoạn.
Điều đó đồng nghĩa với việc chi phí điện tại các nước như Italy và Hungary có thể tiếp tục leo thang, gây thêm áp lực lên doanh nghiệp, người dân và cả chính phủ.
.png "Tàu chở dầu nghi của Nga mang khoảng 1,5 triệu thùng dầu đang di chuyển bất ngờ bị vây bắt giữa biển Địa Trung Hải")
