'Anh cả' châu Âu thừa nhận 'không trụ nổi', doanh nghiệp tính chuyển tới 70% sản xuất sang Trung Quốc

Theo Clemens Fuest, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Kinh tế Ifo Institute for Economic Research, mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp Đức và Trung Quốc hiện đặc biệt khốc liệt ở các ngành cần quy mô lớn như bơm nhiệt hay ôtô.

“Rất khó để nói mọi chuyện sẽ đi đến đâu”, Fuest nhận định, cho rằng các doanh nghiệp chuyên môn hóa cao vẫn còn giữ được lợi thế trong ngắn hạn, nhưng xu hướng dài hạn đang trở nên khó lường.

Trong lĩnh vực cơ khí, ngành trụ cột của công nghiệp Đức, các doanh nghiệp Trung Quốc đã nắm khoảng 1/3 sản lượng toàn cầu, theo Oliver Richtberg, lãnh đạo phụ trách thương mại quốc tế của VDMA.

Tổ chức này đại diện cho các doanh nghiệp sử dụng khoảng một triệu lao động tại Đức. Richtberg cho biết một “điểm bùng phát” có thể sớm xảy ra. Ông cảnh báo: “Nếu họ đạt 40% hay 50% thị phần, chúng ta sẽ không còn đòn bẩy nào nữa”.

Cạnh tranh không chỉ đến từ giá thành thấp mà còn từ quy mô sản xuất và sự hỗ trợ mạnh mẽ của nhà nước Trung Quốc. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp Đức vốn quen với môi trường thương mại tự do bắt đầu thay đổi quan điểm.

Trong nhiều thập kỷ, khối doanh nghiệp Mittelstand, các công ty gia đình quy mô vừa và nhỏ, luôn tự hào với triết lý thương mại tự do. Tuy nhiên, gần đây họ bắt đầu kêu gọi chính phủ tăng cường bảo vệ trước làn sóng cạnh tranh từ các doanh nghiệp được hậu thuẫn bởi nhà nước Trung Quốc.

Liên minh châu Âu (EU) đã mở số vụ điều tra thương mại kỷ lục đối với Bắc Kinh trong hai năm qua. Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ bao phủ một phần nhỏ lượng hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Những chính sách phòng vệ thương mại mạnh tay hơn được thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels hồi tháng 6 được dự báo phải mất ít nhất một năm mới có thể triển khai.

Một số chuyên gia cho rằng nguyên nhân không chỉ nằm ở sức ép từ Trung Quốc.

Michael Suess, cựu lãnh đạo Siemens và hiện là Chủ tịch điều hành của Oerlikon, nhận định khó khăn của doanh nghiệp Đức còn đến từ chi phí nội địa cao và sự thay đổi trong thế hệ doanh nhân kế cận.

Ông chỉ ra: “Đúng là Trung Quốc đang cạnh tranh mạnh hơn, nhưng Đức cần cải cách thực sự. Chúng ta phải bước ra khỏi vùng an toàn”.

Theo khảo sát của công ty tư vấn Infront tại Hamburg công bố hồi tháng 1, hơn 75% doanh nghiệp cơ khí Đức coi cạnh tranh từ Trung Quốc là thách thức chiến lược lớn nhất toàn cầu.

Áp lực chi phí và thị trường cũng đang khiến nhiều doanh nghiệp Đức phải thay đổi chiến lược sản xuất.

Burkhart, lãnh đạo một công ty công nghiệp, cho biết khách hàng từ Trung Quốc, Nhật Bản và thậm chí cả Đức ngày càng yêu cầu sản phẩm phải được sản xuất ngay tại Trung Quốc.

Một phần nguyên nhân là chi phí thấp hơn, nhưng với các doanh nghiệp Trung Quốc, còn có yếu tố chính trị - áp lực gia tăng tỷ lệ giá trị sản xuất nội địa.

Từng chỉ sản xuất tại Đức, công ty của Burkhart hiện đã chuyển khoảng 20% sản lượng sang Trung Quốc. Con số này có thể tăng lên 70% nếu tình hình tại châu Âu không thay đổi.

Burkhart nói: “Chúng tôi đang ở trong một tình thế rất khó khăn. Đây là một thay đổi mang tính lịch sử, gây áp lực lên toàn bộ xã hội”.

Những diễn biến hiện nay cho thấy công nghiệp Đức, biểu tượng của chất lượng và kỹ thuật cao, đang đứng trước bước ngoặt lớn. Trong khi Trung Quốc tận dụng lợi thế quy mô, chi phí và chính sách hỗ trợ để mở rộng nhanh chóng, các doanh nghiệp Đức lại phải đối mặt với bài toán chi phí, cải cách và duy trì năng lực cạnh tranh.

Việc chuyển dịch sản xuất ra nước ngoài, đặc biệt là sang chính thị trường cạnh tranh, có thể giúp doanh nghiệp tồn tại trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về dài hạn, điều này đặt ra câu hỏi về vai trò của Đức trong chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.

Theo WSJ