Trung Quốc đã phải đóng cửa gần 30.000 trường mầm non và tiểu học trong năm 2025. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học kéo dài đang tái định hình một cách toàn diện hệ thống giáo dục khổng lồ của quốc gia này.
Số liệu mới nhất do Bộ Giáo dục Trung Quốc công bố đã phơi bày một sự phân hóa cấu trúc nghiêm trọng: trong khi khối giáo dục mầm non và tiểu học thu hẹp với tốc độ chóng mặt, thì các trường trung học phổ thông (THPT) và đại học lại đang phải mở rộng quy mô để hấp thụ làn sóng học sinh sinh ra từ các đỉnh tăng trưởng dân số trước đó.
Quốc gia này đã chứng kiến sự biến mất của 21.400 trường mầm non trong năm 2025, kéo tụt tổng số cơ sở xuống còn 231.900 trường. Điều này đồng nghĩa với việc trung bình mỗi ngày có gần 59 trường mầm non phải đóng cửa. Số lượng trẻ nhập học lớp mẫu giáo cũng lao dốc khoảng 10% (tương đương giảm 3,58 triệu trẻ), xuống còn 32,25 triệu em.
Các cơ sở giáo dục tư nhân đang phải hứng chịu làn sóng thu hẹp này nặng nề nhất. Hệ thống 120.800 trường mầm non tư thục tại Trung Quốc dù chiếm tới 52,1% tổng số cơ sở bậc học này nhưng chỉ thu hút được 40,6% lượng học sinh. Trong bối cảnh 91,5% trẻ mầm non lựa chọn theo học tại các trường công lập mô hình toàn diện có mức học phí vừa phải do nhà nước hỗ trợ, các tổ chức tư thục phân khúc cao cấp đang phải đối mặt với cuộc chiến giành giật học sinh khốc liệt và tình trạng dư thừa ghế trống trầm trọng.
Bậc tiểu học cũng đang trải qua tình trạng tương tự. Số lượng trường tiểu học đã giảm khoảng 8.000 trường vào năm 2025 xuống còn 128.300, đánh dấu mức giảm mạnh nhất trong vòng 5 năm qua. Số lượng học sinh mới nhập học bậc tiểu học giảm 9,6% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 14,61 triệu em, trong khi tổng quy mô học sinh tiểu học trên cả nước giảm tới 4,06 triệu học sinh.
Sự thu hẹp của bậc tiểu học diễn ra ngay sau một đợt bùng nổ tuyển sinh ngắn hạn đạt đỉnh 18,77 triệu học sinh vào năm 2023. Đỉnh tăng trưởng này được thúc đẩy bởi số lượng ca sinh tăng tạm thời sau khi Trung Quốc thực thi chính sách hai con vào năm 2016. Khi tỷ lệ sinh giảm dần sau năm 2017 và tiếp tục lao dốc vào khoảng năm 2020, quy mô của nhóm học sinh bước vào tuổi tiểu học trong năm 2024 và 2025 đã bị thu hẹp đáng kể.
Ngược lại, quy mô của nhóm học sinh lớn tuổi hơn lại đang phình to. Khối trung học cơ sở (THCS) ghi nhận số lượng tuyển sinh mới tăng nhẹ lên 18,52 triệu em trong năm 2025, nâng tổng số học sinh đang theo học lên 55,09 triệu em (tăng 1,23 triệu). Xu hướng mở rộng ở bậc THPT thậm chí còn rõ nét hơn. Số lượng các trường THPT công lập tăng thêm 300 trường lên mức 16.100 trường, đón nhận 10,74 triệu học sinh mới, tăng 3,7% so với năm trước.
Nhóm dân số trong độ tuổi THPT hiện tại tương ứng với những đứa trẻ được sinh ra trong giai đoạn 2008–2010, thời kỳ tỷ lệ sinh tương đối ổn định với khoảng 16 triệu ca sinh mỗi năm. Theo dự báo nhân khẩu học của chuyên gia Zhang Lilong và nhóm nghiên cứu tại Đại học Kinh tế và Kinh doanh Thủ đô, quy mô dân số trong độ tuổi THPT toàn quốc sẽ không đạt đỉnh cho đến khoảng năm 2029.
Biến động nhân khẩu học đang định hình lại lực lượng lao động trong ngành giáo dục: quy mô giảm xuống nhưng chất lượng chuyên môn lại được nâng cao. Tổng số cán bộ giảng dạy từ bậc mầm non đến THPT đã giảm xuống còn 15,68 triệu người vào năm 2025, đánh dấu năm giảm thứ hai liên tiếp, trong đó tình trạng mất việc làm tập trung chủ yếu ở bậc giáo dục mầm non. Tuy nhiên, hiện có tới 85,3% giáo viên tiểu học sở hữu bằng cử nhân trở lên, tăng mạnh so với tỷ lệ 70,3% vào năm 2021.
Ở nấc thang cao nhất của hệ thống giáo dục, đà mở rộng vẫn tiếp diễn mà không có dấu hiệu hạ nhiệt. Tỷ lệ tuyển sinh thô vào đại học và sau đại học của Trung Quốc đạt 61,3% vào năm 2025 tại 3.167 học viện và trường đại học. Lần đầu tiên trong lịch sử, quốc gia này ghi nhận hơn 1 triệu học viên tốt nghiệp thạc sĩ và hơn 100.000 nghiên cứu sinh tốt nghiệp tiến sĩ trong cùng một năm.
Chính phủ hiện đang mở rộng các chương trình đào tạo cử nhân nghề chuyên sâu nhằm đồng bộ hóa với các chính sách phát triển công nghiệp chiến lược của nhà nước. Số lượng sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình này đã vượt mốc 80.000 người vào năm 2025 tại 87 cơ sở đào tạo chuyên khoa.
Các giải pháp ứng phó với sự thay đổi nhân khẩu học đang được hiện thực hóa. Hội đồng Nhà nước gần đây đã ban hành Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 về Phát triển Giáo dục, áp dụng cho giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030. Khung chính sách này trực tiếp giải quyết các thay đổi mang tính cấu trúc do sự sụt giảm và dịch chuyển của nhóm dân số trong độ tuổi đi học gây ra.
Kế hoạch yêu cầu chuyển đổi công năng các cơ sở trường học đang bỏ trống giữa các cấp học khác nhau và phân bổ lại đội ngũ giáo viên. Chính sách cũng bắt buộc phải thiết lập một hệ thống cảnh báo sớm về các biến động nhân khẩu học, đồng thời yêu cầu các chính quyền địa phương phải duy trì chi ngân sách nhà nước cho giáo dục ở mức không thấp hơn 4% tổng sản phẩm quốc nội (GDP).
Theo: Nikkei, Caixin
.png "Tịch thu 7 vali chứa 74 kg vàng trị giá 370 tỷ đồng và 750 tỷ tiền mặt trong biệt thự hạng sang")
.png "Phát hiện xô đầy tiền đặt bên đường, cảnh sát ra thông báo")
.png "Lịch chốt quyền cổ tức tiền mặt 20-24/7: Cổ tức tiền mặt cao nhất 35%, hai ngân hàng sắp chi hơn 3.000 tỷ đồng")
.jpg "Bắt giữ Nguyễn Ngọc Lễ, sinh năm 1999")
