Theo Financial Times (FT), dữ liệu mới nhất cho thấy một sự chuyển dịch không thể đảo ngược đang diễn ra trên bản đồ công nghiệp ô tô thế giới. Bất chấp những rào cản, xe điện (EV) đang âm thầm chiếm lĩnh các thị trường từ châu Âu sang đến Đông Nam Á, xác lập một kỷ nguyên mới nơi động cơ đốt trong dần trở thành quá khứ.
Cụ thể trong giới kinh doanh, người ta thường nhắc đến khái niệm "điểm bùng phát" (tipping point), thời điểm mà một xu hướng trở nên tự vận hành và không thể ngăn cản.
Theo nghiên cứu mới nhất từ Đại học Exeter và các chuyên gia kinh tế tại Ngân hàng Thế giới, thị trường xe điện toàn cầu đã chính thức bước qua ngưỡng cửa này.
Không còn chỉ dựa vào những tấm séc trợ cấp từ chính phủ, xe điện giờ đây đang tiến tới sự "tam hợp" (triple parity): tương đương về chi phí, phạm vi hoạt động và thời gian sạc so với xe truyền thống.
Điểm bùng phát
Trong khi doanh số bán xe truyền thống bắt đầu sụt giảm từ năm 2019, doanh số xe điện lại tăng trưởng theo cấp số nhân. Theo dữ liệu năm 2025, xe điện đã chiếm tới 1/4 tổng lượng xe mới bán ra trên toàn cầu.
Đà tăng trưởng này tiếp tục duy trì mạnh mẽ trong quý I/2026, bất chấp những biến động tại thị trường Trung Quốc khi các chính sách ưu đãi hết hạn.
Sự bất ngờ lớn nhất không đến từ các cường quốc phương Tây mà lại nằm ở những thị trường đang phát triển đầy tiềm năng. Tại Singapore, xe điện chiếm tới 56% doanh số trong hai tháng đầu năm 2026. Thái Lan ghi nhận mức 28%, trong khi Indonesia và Uruguay cũng lần lượt đạt 21% và 30%.
Đây là những con số gây kinh ngạc nếu biết rằng chỉ vài năm trước, xe điện vẫn là một khái niệm xa xỉ tại các khu vực này.
Theo chuyên gia phân tích Euan Graham từ Ember, câu chuyện hiện tại không còn là "liệu giao thông có điện hóa hay không" mà là "tốc độ nhanh đến mức nào".
Tại Brazil và Hàn Quốc, nhu cầu cũng đang tăng vọt, cho thấy người tiêu dùng ở các quốc gia có thu nhập đang tăng trưởng đang ưu tiên sự hiện đại và công nghệ mới.
Khu vực EU chứng kiến một kịch bản thú vị hơn. Các cuộc xung đột tại Trung Đông đã đẩy giá nhiên liệu lên cao, vô tình trở thành "chất xúc tác" cực mạnh cho xe điện.
Chỉ riêng trong tháng 3, doanh số xe điện tại đây đã tăng 49%. Tại Anh, một kỷ lục mới đã được thiết lập khi xe điện chiếm 23% thị phần xe mới.
Đáng chú ý, nhờ các chương trình giảm giá từ nhà sản xuất và chính phủ, giá trung bình của một chiếc xe điện mới tại Anh hiện đã rẻ hơn xe xăng.
Bà Fiona Howarth, người sáng lập Octopus Electric Vehicles, nhận định rằng sự kết hợp giữa phạm vi hoạt động xa hơn, giá thành hạ và chi phí vận hành thấp đang thay đổi hành vi người mua theo cách rất khó đảo ngược.
Tuy nhiên, bức tranh châu Âu vẫn có những mảng màu đối lập. Trong khi Na Uy gần như đã "phủ xanh" hoàn toàn với 98% thị phần xe mới là EV, thì Tây Ban Nha và Ý vẫn loay hoay ở mức 8-9%. Sự chênh lệch này cho thấy hành trình đi đến điểm bùng phát hoàn toàn vẫn còn cần thêm thời gian để đồng bộ hóa hạ tầng sạc.
Sự chuyển dịch này không phải lúc nào cũng êm đềm. Việc Mỹ thay đổi chính sách khí hậu và sự chững lại của một số thị trường phương Tây đã khiến nhiều nhà sản xuất ô tô lâu đời phải trả giá đắt. Ước tính có khoảng 75 tỷ USD đã bị tiêu tốn để hủy bỏ các dòng xe thuần điện và quay lại đầu tư vào xe Hybrid.
Trái ngược với sự do dự đó, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc như BYD vẫn đang đẩy mạnh chiến lược bành trướng toàn cầu. Sau khi loại bỏ trợ cấp, thị trường Trung Quốc có chững lại đôi chút nhưng nhanh chóng bứt tốc trở lại.
Nhà khoa học khí hậu Tim Lenton cho rằng thị trường Trung Quốc hiện không còn phụ thuộc vào các ưu đãi của chính phủ để thúc đẩy nhu cầu dài hạn. Các thương hiệu từ quốc gia này đang tiến nhanh vào châu Âu và Australia thông qua việc xây dựng mạng lưới đại lý bài bản.
Ngân hàng đầu tư UBS dự báo rằng tỷ trọng toàn cầu của xe điện và xe lai (Hybrid) sẽ tăng từ 23% vào năm 2025 lên 58% vào năm 2035. Chuyên gia Patrick Hummel của UBS khẳng định: "Ngay cả ở những thị trường có chính sách đối kháng, bạn cũng không thể ngăn cản được sự đổi mới".
Một điểm thú vị là tại các thị trường mới nổi như Indonesia, động lực mua xe điện không hẳn đến từ ý thức giảm phát thải carbon. Bà Monica Araya, cố vấn vận tải xanh độc lập, cho biết người dùng mua EV vì họ muốn sự "hiện đại hóa".
Trong khi đó, chính phủ các nước này lại ưu tiên xe điện nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và xây dựng năng lực sản xuất nội địa.
Dù con đường phía trước vẫn còn những "ổ gà" về chính sách hay hạ tầng, nhưng sự hội tụ của công nghệ pin từ các ông lớn như CATL, Tesla hay GM đang dần xóa bỏ những rào cản cuối cùng. Một khi xe điện đạt tới điểm cân bằng về chi phí và sự tiện lợi, xe xăng sẽ sớm trở thành món đồ sưu tầm hơn là một phương tiện di chuyển thiết yếu của tương lai.
*Nguồn: FT, Fortune
