Chuẩn hóa để đón dòng vốn dài hạn
Sự kiện diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn nước rút để đáp ứng các yêu cầu nâng hạng thị trường vào tháng 9/2026. Phát biểu tại lễ công bố, đại diện UBCKNN nhấn mạnh quản trị công ty không chỉ là vấn đề tuân thủ mà là yếu tố sống còn để nâng cao năng lực cạnh tranh. Một nền tảng quản trị tốt là điều kiện tiên quyết để củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là thu hút dòng vốn dài hạn từ các định chế tài chính quốc tế.
Theo đánh giá từ Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN (ACGS), mặt bằng thực hành quản trị tại Việt Nam vẫn còn dư địa lớn để cải thiện, đặc biệt là tính độc lập và đa dạng trong Hội đồng quản trị (HĐQT) cũng như cơ chế bảo vệ cổ đông thiểu số. Việc ra mắt VNCG Code 2026 nhằm giải quyết trực tiếp các "điểm nghẽn" này.
Cập nhật theo chuẩn G20/OECD và xu hướng ESG
Điểm khác biệt lớn nhất của VNCG Code 2026 so với các phiên bản trước là việc tham chiếu trực tiếp tới Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD năm 2023 – chuẩn mực cao nhất hiện nay trên thế giới.
Bên cạnh đó, Bộ nguyên tắc mới đã lồng ghép mạnh mẽ các yếu tố phát triển bền vững (ESG). Các nội dung về quản trị biến đổi khí hậu, trách nhiệm môi trường và xã hội không còn là lựa chọn phụ mà trở thành trọng tâm, phản ánh xu hướng đầu tư có trách nhiệm đang chi phối dòng vốn toàn cầu. Tên gọi của bộ nguyên tắc cũng được rút gọn thành "Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam", bỏ cụm từ "theo thông lệ tốt nhất" để phù hợp với chuẩn quốc tế.
Cơ chế "Tuân thủ hoặc Giải thích"
Một thay đổi mang tính kỹ thuật nhưng tác động lớn đến doanh nghiệp là việc áp dụng cơ chế "Tuân thủ hoặc Giải thích" (Comply or Explain).
Thay vì áp đặt cứng nhắc, cơ chế này cho phép các công ty niêm yết linh hoạt trong việc áp dụng các nguyên tắc phù hợp với đặc thù kinh doanh của mình. Tuy nhiên, nếu không tuân thủ, doanh nghiệp buộc phải giải thích rõ ràng lý do trong báo cáo định kỳ hàng năm. Điều này buộc các doanh nghiệp phải minh bạch hóa quy trình ra quyết định trước cổ đông. UBCKNN cũng cho biết sẽ phối hợp với các Sở Giao dịch Chứng khoán để nghiên cứu đưa việc áp dụng Bộ Nguyên tắc này thành tiêu chí ưu tiên khi xem xét doanh nghiệp vào các rổ chỉ số quan trọng.
Thúc đẩy lan tỏa thông lệ tốt
Trong khuôn khổ sự kiện, Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD) đã ký kết hợp tác chiến lược với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) và Công ty Cổ phần VCCorp (đơn vị sở hữu CafeF). Sự hợp tác này nhằm mục đích lan tỏa các thông lệ quản trị tốt sâu rộng hơn tới cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời tạo ra các kênh truyền thông mang tính hành động, giúp các thành viên thị trường tiếp cận nhanh chóng với chuẩn mực mới.
Đóng vai trò là đối tác kỹ thuật quan trọng trong việc xây dựng VNCG Code 2026 là Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD). Được thành lập từ tháng 3/2018 dưới khuôn khổ Sáng kiến Quản trị Công ty Việt Nam (VCGI), VIOD là tổ chức chuyên nghiệp và độc lập tiên phong trong lĩnh vực quản trị công ty.
VIOD hiện là thành viên của Mạng lưới các Viện Thành viên HĐQT toàn cầu (GNDI), hoạt động với sự hỗ trợ kỹ thuật từ IFC và Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO). Tổ chức này tập trung vào việc chuyên nghiệp hóa Hội đồng Quản trị, kết nối các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và hỗ trợ các công ty Việt Nam thu hẹp khoảng cách giữa thực tiễn trong nước với các chuẩn mực quốc tế. Với VNCG Code 2026, VIOD sẽ tiếp tục thực hiện phân tích và đưa ra các khuyến nghị để hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm ACGS20 và VNCG50, xây dựng lộ trình áp dụng thiết thực.
