Từ mỹ phẩm đến biotech: Vì sao kẽm trở thành tâm điểm trong cuộc đua chăm sóc da dựa trên khoa học?

Mụn trứng cá là một trong những bệnh da liễu phổ biến nhất hiện nay. Theo Global Burden of Disease Study 2019, mụn trứng cá ảnh hưởng tới khoảng 9,4% dân số thế giới, tương đương khoảng 650-700 triệu người, nằm trong nhóm 10 bệnh lý phổ biến nhất toàn cầu.

Trong nhiều năm, nguyên nhân gây mụn chủ yếu được giải thích thông qua sự thay đổi nội tiết tố, hoạt động quá mức của tuyến bã nhờn, sự tích tụ tế bào chết và phản ứng viêm do vi khuẩn.

Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy yếu tố dinh dưỡng, đặc biệt là sự thiếu hụt một số vi chất thiết yếu, cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe làn da.

Người bị mụn thường có nồng độ kẽm thấp hơn

Một phân tích tổng hợp (Systematic Review & Meta-analysis) công bố trên tạp chí Dermatologic Therapy năm 2020 đã tổng hợp dữ liệu từ 17 nghiên cứu với hàng nghìn người tham gia.

Kết quả cho thấy nồng độ kẽm trong huyết thanh của nhóm bị mụn trứng cá thấp hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm không bị mụn.

Nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên hệ giữa mức kẽm thấp và tình trạng mụn nghiêm trọng hơn.

Các nhà nghiên cứu cho biết kẽm đường uống có thể hỗ trợ cải thiện tình trạng mụn ở một số bệnh nhân, đặc biệt nhờ đặc tính chống viêm. Tuy nhiên, kẽm chỉ nên được xem là phương pháp hỗ trợ và không thay thế các liệu pháp điều trị mụn đã được chứng minh hiệu quả.

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), kẽm là khoáng chất thiết yếu tham gia vào hơn 300 phản ứng enzyme trong cơ thể, giữ vai trò quan trọng trong hoạt động miễn dịch, tổng hợp protein, sản xuất collagen, phân chia tế bào và quá trình làm lành vết thương.

Đây đều là những cơ chế có liên quan trực tiếp đến khả năng phục hồi của da sau tổn thương.

Kẽm hoạt động như "lá chắn" tự nhiên giúp hỗ trợ kiểm soát mụn

Các nhà khoa học cho rằng kẽm không tác động theo một cơ chế duy nhất mà ảnh hưởng đồng thời đến nhiều yếu tố liên quan đến quá trình hình thành và phục hồi mụn.

Trước hết, kẽm giúp điều hòa hoạt động của tuyến bã nhờn, hạn chế tình trạng da tiết dầu quá mức. Đây là yếu tố quan trọng bởi lượng dầu dư thừa có thể tạo điều kiện để tế bào chết, bụi bẩn tích tụ và làm tăng nguy cơ hình thành nhân mụn.

Bên cạnh đó, kẽm có khả năng hỗ trợ kiểm soát vi khuẩn Cutibacterium acnes (trước đây gọi là Propionibacterium acnes), tác nhân liên quan đến phản ứng viêm trong mụn trứng cá.

Đồng thời, đặc tính chống viêm và chống oxy hóa giúp giảm sưng đỏ, hỗ trợ tái tạo tế bào và phục hồi vùng da tổn thương sau mụn.

Ngoài ra, kẽm còn góp phần duy trì trạng thái khỏe mạnh của làn da và hỗ trợ quá trình phục hồi sau các tổn thương do mụn để lại. Việc cung cấp đầy đủ kẽm giúp cơ thể duy trì nhiều hoạt động cần thiết liên quan đến tái tạo tế bào, từ đó tạo điều kiện để da phục hồi tốt hơn sau những đợt mụn kéo dài. 

Tuy nhiên, hiệu quả chăm sóc da không phụ thuộc vào một yếu tố duy nhất. Một làn da khỏe mạnh thường đến từ sự kết hợp giữa chế độ ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng và duy trì thói quen chăm sóc da phù hợp mỗi ngày. 

Nguyễn Văn Tuân (20 tuổi, Hà Nội) cho biết từng gặp tình trạng mụn viêm kéo dài trong nhiều năm. Sau thời gian tự chăm sóc da nhưng hiệu quả hạn chế, Tuân đã đi khám chuyên khoa da liễu, sử dụng thuốc theo hướng dẫn và kết hợp điều chỉnh chế độ sinh hoạt.

“Sau khi được tư vấn bổ sung thêm kẽm uống cùng với việc duy trì điều trị, tình trạng viêm giảm dần, da phục hồi tốt hơn.

Tuy nhiên, việc cải thiện không đến từ riêng một sản phẩm mà là sự kết hợp giữa thuốc điều trị, dinh dưỡng và chăm sóc da phù hợp”, Tuân chia sẻ.

Bổ sung kẽm đúng cách trở thành xu hướng chăm sóc sức khỏe chủ động

Cùng với sự phát triển của ngành dinh dưỡng và chăm sóc da, người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quan tâm đến các giải pháp cải thiện sức khỏe làn da từ bên trong.

Xu hướng này thúc đẩy sự phát triển của các sản phẩm bổ sung vi chất, dịch vụ tư vấn dinh dưỡng và các giải pháp chăm sóc cá nhân hóa dựa trên bằng chứng khoa học.

Theo các chuyên gia, sự kết hợp giữa công nghệ xét nghiệm, dữ liệu sức khỏe cá nhân và kiến thức dinh dưỡng đang mở ra hướng tiếp cận mới trong việc phòng ngừa và hỗ trợ điều trị các vấn đề da liễu.

Thay vì chỉ xử lý triệu chứng bên ngoài, nhiều người bắt đầu quan tâm hơn đến nguyên nhân bên trong như chế độ ăn uống, giấc ngủ, stress và tình trạng thiếu hụt vi chất.

Theo NIH, nhu cầu kẽm khuyến nghị ở người trưởng thành là 11 mg/ngày đối với nam giới và 8 mg/ngày đối với nữ giới.

Trong khi đó, mức dung nạp tối đa là 40 mg/ngày; sử dụng vượt quá mức này trong thời gian dài có thể gây buồn nôn, rối loạn tiêu hóa, giảm hấp thu đồng và ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.

Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên bổ sung kẽm từ thực phẩm tự nhiên như hàu, thịt đỏ, hải sản, trứng, sữa, các loại đậu và hạt. Trong trường hợp cần sử dụng viên uống, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để lựa chọn liều lượng phù hợp.

Sự gia tăng nhận thức về vai trò của vi chất như kẽm đang góp phần thay đổi cách người Việt tiếp cận vấn đề chăm sóc da. Từ việc chỉ tập trung vào mỹ phẩm bên ngoài, xu hướng hiện nay chuyển dần sang mô hình chăm sóc toàn diện hơn, kết hợp giữa y khoa, dinh dưỡng và công nghệ nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống./