Các nguồn tin thương mại cho biết, các nhà chế biến đậu tương tư nhân tại Trung Quốc đang chốt các hợp đồng mua đậu tương Brazil để giao hàng từ tháng 2 trở đi, khi vụ thu hoạch tăng tốc, nguồn cung dồi dào hơn và giá bị ép xuống.
Diễn biến này có thể làm suy giảm nhu cầu đối với các lô hàng của Mỹ khi mùa xuất khẩu Bắc Mỹ bắt đầu vào tháng 9.
Trung Quốc đã mua khoảng 12 triệu tấn đậu tương Mỹ sau khi quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington “ấm lên” từ cuối tháng 10, nhưng toàn bộ các giao dịch này đều do các doanh nghiệp nhà nước như Sinograin và COFCO thực hiện, trong bối cảnh giá đậu tương Mỹ cao hơn đã khiến các thương nhân tư nhân đứng ngoài.
Ngay cả khi Bắc Kinh yêu cầu các doanh nghiệp và cơ quan dự trữ ngũ cốc nhà nước như Sinograin mua thêm để đáp ứng các cam kết trong thỏa thuận thương mại với Washington, mức thuế 13% mà Trung Quốc áp lên đậu tương Mỹ vẫn khiến mặt hàng này đắt đỏ hơn đối với các nhà ép dầu tư nhân so với đậu tương Brazil, vốn chỉ chịu thuế 3%.
“Khối lượng đậu tương Mỹ mà Trung Quốc đang mua hiện nay khá hạn chế, chỉ đủ để duy trì bầu không khí chính trị tích cực trước cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước vào tháng 4,” bà Dan Wang, Giám đốc khu vực Trung Quốc của Eurasia Group, một công ty tư vấn rủi ro chính trị toàn cầu, nhận định. “Nếu cuộc gặp tháng 4 mang lại thêm các nhượng bộ về thuế quan và một số đảm bảo liên quan đến vấn đề Đài Loan, Trung Quốc có thể cam kết mua thêm đậu tương, nhưng khối lượng nhiều khả năng vẫn ở mức hạn chế.”
Theo các thương nhân và nhà phân tích, biên lợi nhuận ép dầu đối với đậu tương Brazil giao trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6 vẫn đủ hấp dẫn để chốt hợp đồng. “Chúng ta có thể sẽ chứng kiến xuất khẩu từ Brazil sang Trung Quốc tăng cao trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6, cao hơn năm ngoái,” một thương nhân của một tập đoàn toàn cầu lớn cho biết. “Đậu tương Brazil rẻ hơn Mỹ rất nhiều trong giai đoạn này.”
Tất cả các nguồn tin đều yêu cầu giấu tên do tính nhạy cảm của vấn đề. Trước đó, thị trường từng kỳ vọng Trung Quốc sẽ giảm mua đậu tương Brazil trong năm nay khi tăng nhập khẩu từ Mỹ.
Đậu tương Mỹ đắt đỏ
Các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đã mua khoảng 12 triệu tấn đậu tương Mỹ kể từ cuối tháng 10, thực hiện một cam kết do phía Mỹ công bố, song con số này vẫn thấp hơn nhiều so với mức nhập khẩu khoảng 23 triệu tấn trong niên vụ 2024/25.

Vào ngày 18/11, đậu tương Brazil giao tháng 12 sang Trung Quốc được chào giá 507,90 USD/tấn, thấp hơn mức 516,90 USD/tấn của nguồn cung từ Vịnh Mexico của Mỹ và 510,50 USD/tấn từ khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương của Mỹ, tính theo điều kiện giá CIF, chưa bao gồm thuế.
Ở mức giá này, Trung Quốc sẽ phải trả thêm khoảng từ 31 triệu đến 108 triệu USD nếu mua 12 triệu tấn đậu tương Mỹ thay vì đậu tương Brazil.
Trung Quốc nối lại việc mua đậu tương Mỹ sau cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước vào cuối tháng 10, khi Nhà Trắng cho biết Trung Quốc cũng đồng ý mua ít nhất 25 triệu tấn mỗi năm trong 3 năm tới, bắt đầu từ năm 2026. Hôm thứ Năm, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ thăm Trung Quốc vào tháng 4, trong khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến sẽ thăm Mỹ vào cuối năm 2026.
Vụ mùa bội thu tại Nam Mỹ
Các thương nhân không kỳ vọng sẽ có thêm nhiều đơn đặt hàng đậu tương Mỹ, do giá cao và dự báo các vụ mùa bội thu tại những nhà sản xuất lớn như Brazil và Argentina. “Vụ mùa lớn của chúng tôi khiến sản phẩm rẻ hơn so với của Mỹ, và lợi thế này thường kéo dài cho đến khi đậu tương Mỹ vụ mới ra thị trường vào tháng 9,” ông Adelson Gasparin, một môi giới ngũ cốc tại miền nam Brazil, cho biết, đồng thời dự đoán Trung Quốc sẽ duy trì mức nhập khẩu cao.
Theo các thương nhân và nhà phân tích, đậu tương Brazil giao tháng 2 hiện rẻ hơn ít nhất 50 cent mỗi giạ so với hàng xuất từ Vịnh Mexico của Mỹ theo điều kiện FOB, và chênh lệch có thể lên tới 75 cent đối với các lô giao tháng 3. Khi thu hoạch tăng tốc, giá đậu tương Brazil nhiều khả năng sẽ chịu thêm áp lực giảm. “Tôi nghĩ khoảng cách giá sẽ còn nới rộng,” ông Dan Basse, Chủ tịch AgResource Co., nhận định. “Có thể lên tới khoảng 1 USD.”
Các thương nhân cho rằng, vẫn có khả năng Trung Quốc mua một lượng nhỏ đậu tương Mỹ trong cao điểm mùa xuất khẩu của Nam Mỹ, nhưng quy mô sẽ rất hạn chế trừ khi có chỉ đạo từ chính phủ Trung Quốc hoặc các lô ngô Nam Mỹ dồn dập làm tắc nghẽn các cảng tại Brazil. “Tôi không nghĩ điều đó xảy ra nếu không có sự can thiệp của chính phủ,” một thương nhân nói.
Theo công ty tư vấn nông nghiệp Agroconsult, sản lượng đậu tương niên vụ 2025/26 của Brazil được dự báo đạt kỷ lục 182,2 triệu tấn. Bà Marcela Marini, chuyên gia phân tích cao cấp về ngũ cốc và hạt có dầu tại Rabobank, dự báo Brazil sẽ xuất khẩu khoảng 85 triệu tấn đậu tương sang Trung Quốc trong giai đoạn từ tháng 9/2025 đến tháng 8/2026, tăng 6 triệu tấn so với năm trước.
Hai thương nhân châu Á cho biết Trung Quốc đã đặt mua khoảng 42-44 triệu tấn đậu tương Brazil cho giai đoạn từ tháng 9/2025 đến tháng 8/2026, trong đó có 23-25 triệu tấn giao từ tháng 2-tháng 8/2026.
Số lượng đàn lợn của Trung Quốc vẫn ở mức lớn, bất chấp nỗ lực của chính phủ nhằm giảm tình trạng dư thừa. Các nhà phân tích cho rằng khó có sự sụt giảm đáng kể trước cuối quý II, qua đó giữ nhu cầu khô đậu tương làm thức ăn chăn nuôi ở mức cao trong nửa đầu năm 2026.
Trong niên vụ 2024/25, Trung Quốc nhập khẩu 109,37 triệu tấn đậu tương, và nhập khẩu niên vụ 2025/26 được dự báo giảm xuống còn 95,8 triệu tấn, theo Bộ Nông nghiệp Trung Quốc.
