Trung Quốc đổ xô nuôi 1 giống lợn được ví “Wagyu của thịt lợn”: Giá cao gấp 3-4 lần lợn trắng, nhu cầu đang ngày càng tăng vọt

Trung Quốc đang quay trở lại nuôi các giống lợn đen bản địa khi người tiêu dùng và nhà sản xuất tìm kiếm lựa chọn thay thế cho thịt lợn công nghiệp từ các giống lợn phương Tây, trong bối cảnh lo ngại về chất lượng, hương vị và lợi nhuận suy giảm của ngành chăn nuôi. Xu hướng này đặc biệt phổ biến trong tầng lớp trung lưu, những người sẵn sàng chi trả cao hơn cho loại thịt gắn với ký ức gia đình và các bữa ăn truyền thống.

Tại một cửa hàng thịt trong khu dân cư, bà Gao – một tiểu thương bán trứng cua – đã chi 1.000 nhân dân tệ (khoảng 144 USD) để mua sườn, chân giò và xúc xích lợn đen. Bà cho biết muốn con mình được ăn loại thịt ngon như trước kia, thay vì thịt rẻ tiền, nuôi nhanh. Bà dự định ướp thịt với muối và tiêu Tứ Xuyên rồi treo khô ngoài ban công để dùng trong dịp lễ.

Lợn đen được quảng bá như “Wagyu của thịt lợn” nhờ lớp mỡ xen kẽ và hương vị đậm đà hơn, có thể bán giá cao gấp 3–4 lần thịt lợn trắng thông thường. Các món như thịt kho đỏ (hongshao rou), từng được xem là đặc sản hiếm trước thời kỳ cải cách kinh tế, nay trở lại bàn ăn của nhóm tiêu dùng cao cấp.

Trung Quốc bắt đầu nhập khẩu giống lợn phương Tây từ thập niên 1990 để tăng sản lượng, khi các giống này chỉ mất khoảng 5 tháng để xuất chuồng, so với gần một năm của lợn đen bản địa. Chiến lược này giúp nước này trở thành quốc gia sản xuất và tiêu thụ thịt lợn lớn nhất thế giới. Năm ngoái, Trung Quốc giết mổ khoảng 720 triệu con lợn; riêng quý IV/2025, sản lượng thịt lợn đạt 15,7 triệu tấn – mức cao nhất cho quý IV kể từ năm 2018.

Tuy nhiên, quy mô sản xuất lớn kéo theo hệ quả dư cung. Nhu cầu suy yếu, kinh tế tăng trưởng chậm và thay đổi thói quen tiêu dùng khiến giá thịt lợn giảm kéo dài; riêng tháng 12 giảm 14,6% so với cùng kỳ. Sau dịch tả lợn châu Phi năm 2018, các chính sách khuyến khích tái đàn càng làm công suất tăng mạnh, bào mòn lợi nhuận toàn ngành. Một số doanh nghiệp lớn ghi nhận lợi nhuận năm 2025 giảm hai chữ số.

Trong bối cảnh đó, lợn đen trở thành hướng đi mới cho nhiều nông hộ. Ông Yang Xinchun, một nông dân 49 tuổi ở Taizhou gần Thượng Hải, cho biết năm 2025 ông lãi ròng hơn 1 triệu nhân dân tệ nhờ 1.000 con lợn đen, bù đắp thua lỗ từ 6.000 con lợn trắng. Ông dự định mở rộng đàn lên 15.000 con và phát triển chuỗi cửa hàng thịt của mình thành 40 điểm nhượng quyền. Tại Taizhou, số lợn đen đã tăng từ khoảng 10.000 lên 30.000 con trong một năm và có thể đạt 100.000 con vào năm 2027.

Các doanh nghiệp lớn cũng tham gia. Một số tập đoàn đặt mục tiêu nâng tỷ trọng lợn đen lên khoảng 5% tổng đàn trong vài năm tới, trong khi có doanh nghiệp đã sở hữu đàn lợn đen hơn 150.000 con. Các nhà phân tích dự báo tổng đàn lợn đen Trung Quốc có thể tăng 50% giai đoạn 2024–2026, đạt 30–32 triệu con, tương đương khoảng 5% tổng đàn lợn cả nước. Nhu cầu thịt lợn cao cấp hiện vẫn vượt nguồn cung 15–20%.

Dù vậy, thị trường này cũng tiềm ẩn rủi ro. Trung Quốc có hơn 40 giống lợn đen hoặc đốm đen bản địa, chất lượng không đồng đều. Nhiều trang trại lai tạo với giống Berkshire hoặc Duroc để rút ngắn thời gian nuôi, làm mờ ranh giới giữa sản phẩm cao cấp thực sự và hàng gắn mác. Giới phân tích cảnh báo nếu quá nhiều nhà sản xuất đổ vào phân khúc này, dư cung có thể lặp lại, kéo giá xuống. Bên cạnh đó, Trung Quốc chưa có hệ thống tiêu chuẩn thống nhất cho thịt lợn đen, khiến thị trường đối mặt nguy cơ “vàng thau lẫn lộn”.