Chị T., 29 tuổi, đang làm việc tại TP.HCM với mức thu nhập bình quân khoảng 35 triệu đồng mỗi tháng. Sau gần 7 năm đi làm, chị đã tích lũy được một khoản tiết kiệm ngân hàng, sở hữu danh mục đầu tư chứng khoán ổn định và một bất động sản nhỏ có giá trị dưới 1,5 tỷ đồng.
Nhìn từ bên ngoài, đây là chân dung khá điển hình của một người trẻ có ý thức tài chính. Chị lập kế hoạch chi tiêu hằng tháng, dành một phần thu nhập để đầu tư và luôn cố gắng duy trì quỹ dự phòng. Tuy nhiên, có một sản phẩm tài chính mà chị chưa từng tham gia: bảo hiểm nhân thọ.
"Mình không phản đối bảo hiểm nhân thọ, chỉ là chưa thấy thực sự cần thiết ở thời điểm hiện tại", chị T. chia sẻ. Với chị, ưu tiên hiện nay là gia tăng tài sản thông qua đầu tư và duy trì tính thanh khoản của dòng tiền. Nếu có rủi ro phát sinh, chị tin rằng khoản tiết kiệm và tài sản tích lũy hiện có đủ để ứng phó trong giai đoạn đầu.
Thực tế cho thấy không ít người trẻ có thu nhập khá, đã hình thành thói quen tiết kiệm và đầu tư, nhưng vẫn đứng ngoài thị trường bảo hiểm nhân thọ. Điều đáng chú ý là quyết định chưa tham gia bảo hiểm nhân thọ của nhiều người không hẳn xuất phát từ khó khăn tài chính.
Nhóm khách hàng có thu nhập trung bình khá thường đã xây dựng được những "lớp đệm" tài chính nhất định. Chính điều này khiến họ có xu hướng tin rằng bản thân đủ khả năng ứng phó với các biến cố trong ngắn hạn.
Bên cạnh đó, nhiều người vẫn ưu tiên tính thanh khoản. Một khoản tiền đưa vào đầu tư hoặc gửi tiết kiệm có thể được rút ra khi cần thiết, trong khi bảo hiểm nhân thọ thường gắn với cam kết dài hạn. Sự khác biệt này khiến không ít người cảm thấy thoải mái hơn khi nắm giữ các tài sản có thể chủ động sử dụng bất cứ lúc nào.
Một yếu tố khác là cách nhìn nhận về rủi ro. Những người trẻ, sức khỏe tốt và chưa có nhiều người phụ thuộc tài chính thường chưa cảm nhận rõ nhu cầu bảo vệ thu nhập hoặc bảo vệ gia đình trước các biến cố lớn. Khi chưa thấy rủi ro là vấn đề cấp thiết, bảo hiểm nhân thọ dễ bị xếp sau các mục tiêu tài chính khác như mua nhà, đầu tư hoặc tích lũy tài sản.
Ngoài ra, những tranh luận kéo dài trên thị trường trong những năm gần đây cũng khiến nhiều người trở nên thận trọng hơn. Thay vì từ chối hoàn toàn bảo hiểm nhân thọ, họ dành nhiều thời gian để tìm hiểu, so sánh và cân nhắc trước khi đưa ra quyết định tham gia một sản phẩm có thời hạn kéo dài hàng chục năm.
Một nghiên cứu vừa được Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) công bố cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành vi đối với bảo hiểm nhân thọ vẫn còn khá rõ nét. Nghiên cứu do IFM Research thực hiện trên 1.265 người tham gia khảo sát tại nhiều địa phương trên cả nước.
Kết quả khảo sát cho thấy 89% người được hỏi đánh giá bảo hiểm nhân thọ là cần thiết trong cuộc sống. Ngay cả trong nhóm chưa sở hữu hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, tỷ lệ này vẫn đạt 86%.
Tuy nhiên, khi được hỏi về cách ứng phó với các biến cố tài chính, đa số người dân vẫn lựa chọn các giải pháp mang tính tự bảo vệ. Có tới 67% cho biết sẽ sử dụng tiền tiết kiệm, 53% lựa chọn cắt giảm chi tiêu và 39% tìm thêm nguồn thu nhập khi gặp khó khăn. Theo IFM Research, điều này phản ánh thực tế bảo hiểm nhân thọ hiện vẫn được nhiều người xem là lớp bảo vệ bổ sung thay vì công cụ quản lý rủi ro cốt lõi trong kế hoạch tài chính.
Nghiên cứu cũng chỉ ra một số nguyên nhân khiến người dân trì hoãn quyết định tham gia bảo hiểm nhân thọ, gồm thời gian đóng phí kéo dài, ưu tiên các kênh tiết kiệm hoặc đầu tư khác, khó khăn tài chính hoặc chưa nhận thấy nhu cầu cấp thiết. Đối với nhóm tuổi từ 22 đến 29, thiếu tư vấn phù hợp là một trong những rào cản đáng kể.
Đáng chú ý, mặc dù còn nhiều băn khoăn, nhu cầu tiềm năng vẫn ở mức cao. Trong nhóm chưa sở hữu bảo hiểm nhân thọ, 80% người được khảo sát cho biết có dự định tham gia trong vòng 12 tháng tới. Theo IAV, điều này cho thấy người dân không đứng ngoài bảo hiểm nhân thọ, mà đang có xu hướng tìm hiểu và cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước khi đưa ra quyết định tài chính dài hạn.
