Thị trường dầu mỏ chao đảo giữa căng thẳng Iran - Mỹ: Giá sẽ đi về đâu?

Iran, Venezuela và bài toán khó của thị trường dầu năm 2026

Khả năng Mỹ tiến hành hành động quân sự nhằm vào Iran chỉ là diễn biến địa chính trị mới nhất trong năm 2026 khiến giới giao dịch lo ngại, sau vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela, một quốc gia giàu dầu mỏ khác, trong một chiến dịch táo bạo ngày 3/1.

Giá dầu đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều tháng vào đầu tuần này, sau khi có thông tin Mỹ và Anh rút nhân sự khỏi một căn cứ quân sự ở Qatar, làm dấy lên đồn đoán rằng một cuộc tấn công nhằm vào Iran sắp xảy ra. Tuy nhiên, giá đã giảm mạnh vào thứ Năm, khi Tổng thống Donald Trump có dấu hiệu lùi bước khỏi bờ vực leo thang.

Sáng thứ Sáu, giá dầu Brent giao tháng 3 tăng nhẹ 0,1% lên 63,85 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ giao tháng 2 gần như đi ngang ở mức 59,23 USD/thùng.

CNBC đã trao đổi với các nhà phân tích năng lượng và những người tham gia thị trường về cách họ đối phó với bối cảnh bất định này.

“Một chuyến đi gập ghềnh”

Ông Marc Ostwald, kinh tế trưởng kiêm chiến lược gia toàn cầu tại công ty môi giới đa tài sản ADM Investor Services (London), cho biết các nhà giao dịch đang chuẩn bị tinh thần cho những biến động giá tiếp theo.

“Thị trường dầu hiện chịu tác động của hai lực đối nghịch. Một mặt, bức tranh tổng thể là nguồn cung vượt cầu, khiến thị trường có xu hướng giao dịch theo chiều bán khống,” ông nói hôm thứ Năm.

“Mặt khác, nguy cơ gián đoạn nguồn cung do căng thẳng địa chính trị ở Iran và Venezuela lại khiến thị trường dễ rơi vào các đợt ép đóng vị thế bán, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ đe dọa áp thuế 25% với bất kỳ quốc gia nào giao thương với Iran.”

Tuy vậy, ông cho rằng nỗi lo về các can thiệp quân sự tiếp theo của Mỹ đang lấn át những yếu tố khác, do giới giao dịch lo ngại tác động tới tuyến hàng hải trọng yếu qua eo biển Hormuz, hoặc nguy cơ Iran trả đũa các quốc gia vùng Vịnh.

“Chừng nào những yếu tố đó còn tồn tại, thị trường sẽ còn biến động mạnh,” ông nói.

“Không có thay đổi thực chất”

Ông Ed Bell, quyền kinh tế trưởng kiêm trưởng bộ phận nghiên cứu của Emirates NBD - một trong những ngân hàng lớn nhất UAE - nói với chương trình “Access Middle East” của CNBC hôm thứ Năm rằng, dù thị trường theo dõi sát sao tình hình, nhưng thực tế chưa có nhiều thay đổi.

“Xét cho cùng, thị trường đang nhìn vào các câu hỏi rất cơ bản: Sản lượng của các nhà sản xuất chủ chốt ở vùng Vịnh có thay đổi không? Không. Nguồn cung dầu hay khí tự nhiên từ vùng Vịnh ra thị trường quốc tế có thay đổi không? Không,” ông nói.

Ông cho biết triển vọng của nhà đầu tư có thể thay đổi nếu căng thẳng địa chính trị quanh Iran leo thang. Iran là một thành viên OPEC, sản xuất khoảng 3 triệu thùng dầu mỗi ngày.

“Chúng tôi chưa thấy bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy sản lượng đó bị gián đoạn do các cuộc biểu tình trong vài tuần qua,” ông nói. “Nhưng rõ ràng, đây là một khối lượng dầu rất lớn có thể gặp rủi ro nếu xảy ra leo thang hoặc một sự kiện quân sự nghiêm trọng hơn.”

Khi được hỏi vì sao thị trường bán tháo vào thứ Năm, ông Bell cho rằng phản ứng này tương tự nhiều sự kiện địa chính trị khác trong những năm gần đây, và so sánh với biến động sau khi Mỹ tham gia các đợt không kích của Israel nhằm vào cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6 năm ngoái.

“Khi đó, giá dầu tăng rất nhanh và mạnh, nhưng khi rõ ràng rằng bức tranh nền tảng không thay đổi, giá lại nhanh chóng điều chỉnh. Lần này cũng vậy, chỉ gói gọn trong khung thời gian rất ngắn, khoảng 48 giờ,” ông nói. “Vì không có thay đổi thực chất nào xuất hiện, cùng với việc giọng điệu từ ông Trump dịu xuống, thị trường đang phản ứng tương ứng.”

Kịch bản cơ sở của nhóm ông Bell cho thị trường dầu năm nay, trước khi xảy ra bất ổn ở Iran, là nguồn cung lớn đổ vào thị trường, nhu cầu tăng vừa phải và “lượng tồn kho dư thừa đáng kể”. Ông cho biết ông không thấy kịch bản này thay đổi.

“Cho đến khi có bất kỳ thay đổi vật chất thực sự nào trong dòng chảy dầu khí ra khỏi khu vực, chúng tôi vẫn kỳ vọng giá sẽ quay về mức đã dự báo cho năm 2026 trước khi Iran trở thành tâm điểm,” ông nói với CNBC.

Căng thẳng địa chính trị nâng đỡ giá

Ông Paul Jackson, chiến lược gia thị trường toàn cầu khu vực EMEA tại Invesco, cho biết ông kỳ vọng giá dầu năm nay sẽ được hỗ trợ bởi đà tăng tốc của kinh tế toàn cầu.

“Tuy nhiên, gần đây giá đã bị đẩy theo hai hướng đối lập bởi hai sự kiện địa chính trị,” ông nói, ám chỉ kỳ vọng Venezuela có thể quay lại nguồn cung dầu toàn cầu sau đòn tấn công của Mỹ, rồi đến tình hình tại Iran.

“Các diễn biến địa chính trị rất khó dự đoán và có thể thay đổi nhanh chóng,” ông nói thêm.

Ông cho rằng tình hình tại Iran “có thể tạo tác động tức thời lớn hơn, qua đó tạo xu hướng tăng cho các dự báo giá”. “Điều này càng củng cố niềm tin của chúng tôi rằng giá dầu sẽ tăng trong năm nay nhờ kinh tế toàn cầu tăng tốc.”

Dự báo giá dầu Brent cuối năm của ông Jackson là 75 USD/thùng, cao hơn khoảng 16% so với mức hiện tại, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức 82,63 USD/thùng cùng kỳ năm ngoái.

Hệ lụy với OPEC

Ông Tamas Varga, nhà phân tích tại công ty môi giới dầu mỏ PVM, đồng ý rằng các sự kiện địa chính trị sẽ phần nào hỗ trợ giá, nhưng lưu ý rằng rủi ro này cần được cân nhắc trong bối cảnh thị trường được dự báo dư cung.

“Địa chính trị ngăn giá giảm sâu, còn nhận thức về dư cung lại kìm hãm khả năng tăng mạnh. Kịch bản cơ sở là đợt tăng gần đây từ dưới 60 USD/thùng tuần trước sẽ không kéo dài, trừ khi sản lượng và xuất khẩu dầu của Iran bị ảnh hưởng đáng kể bởi một cuộc tấn công quân sự của Mỹ - điều khó xảy ra. Chúng tôi nhìn thấy vùng giảm quanh 55 USD/thùng đối với Brent, trừ khi Venezuela có thể tăng mạnh sản lượng.”

Tuy nhiên, ông cho rằng khả năng Venezuela - một thành viên sáng lập của liên minh OPEC - làm được điều đó là “khó xảy ra”.

Tổng thống Trump đã tập trung vào việc đưa ngành dầu mỏ Venezuela dưới sự kiểm soát của các tập đoàn dầu khí Mỹ kể từ chiến dịch bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro. Nhà Trắng cho biết Venezuela sẽ cung cấp cho Mỹ hàng triệu thùng dầu.

“Điều đáng suy ngẫm là OPEC hoặc Saudi Arabia sẽ phản ứng ra sao trước việc Mỹ tiếp quản ngành dầu mỏ của một quốc gia thành viên, cũng như các cuộc tấn công nhằm vào hai thành viên OPEC khác là Iran và Nigeria,” ông Varga nói.

“Nếu ngành dầu mỏ Venezuela hồi sinh từ đống tro tàn, ai sẽ đặt hạn ngạch? OPEC sẽ quản lý ảnh hưởng ngày càng suy giảm của mình ở phía nguồn cung như thế nào? Liệu OPEC sẽ trả đũa bằng cách tăng mạnh sản lượng hay lại cắt giảm một lần nữa?”