Thế giới nín thở chờ tin từ Nga

Diesel hiện là loại sản phẩm dầu mỏ chiếm tỷ trọng tiêu thụ lớn nhất toàn cầu. Đây là nhiên liệu đầu vào cho vận tải hạng nặng, máy móc công nghiệp, thiết bị nông nghiệp và cả phát điện ở nhiều khu vực.

Vì vậy, bất kỳ cú nhảy mạnh nào của giá diesel cũng có thể kéo theo chi phí logistics, sản xuất và lương thực leo thang. Thị trường vốn đã căng trong nhiều năm do nhu cầu phục hồi mạnh sau đại dịch, trong khi công suất lọc dầu ở phương Tây suy giảm vì nhiều nhà máy đóng cửa. Cuộc chiến liên quan Iran càng siết chặt thêm nguồn cung.

Nga là nước xuất khẩu diesel lớn thứ hai thế giới sau Mỹ. Vì vậy, bất kỳ gián đoạn nào tại các nhà máy lọc dầu của nước này đều lập tức ảnh hưởng tới cán cân cung - cầu toàn cầu. Trước cả khi lệnh cấm được công bố, xuất khẩu diesel và gasoil của Nga đã suy giảm rõ rệt do các đợt tập kích bằng máy bay không người lái của Ukraine gây thiếu hụt nhiên liệu trong nước.

Theo dữ liệu Kpler, lượng bốc hàng diesel và gasoil từ Nga trong giai đoạn 1-10/7 chỉ còn khoảng 234.000 thùng/ngày, giảm mạnh so với mức 400.000 thùng/ngày của tháng 6 và thấp hơn rất xa mức bình quân khoảng 817.000 thùng/ngày của năm 2025.

Áp lực lên thị trường còn tăng thêm khi chỉ vài giờ sau quyết định của Nga, Mỹ lại tiến hành một đợt tấn công mới nhằm vào Iran, làm dấy lên lo ngại rằng hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz có thể tiếp tục bị gián đoạn.

Ngoài ra, dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ cho thấy tồn kho diesel của nước này giảm hơn 4,5-5 triệu thùng trong tuần gần nhất, xuống vùng thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 5 năm. Sự kết hợp của những yếu tố bao gồm Nga ngừng xuất khẩu, Trung Đông bất ổn và tồn kho Mỹ suy giảm đã khiến giới giao dịch gần như đồng loạt rút khỏi vị thế bán trên thị trường sản phẩm chưng cất.

Phản ứng giá diễn ra gần như tức thì. Hợp đồng diesel siêu ít lưu huỳnh tại Mỹ tăng vọt 11% trong ngày 8/7, mức tăng mạnh nhất trong 4 năm, đẩy giá lên khoảng 154 USD/thùng và tạo ra mức chênh gần 80 USD/thùng so với dầu thô WTI.

Tại châu Âu, hợp đồng gasoil ít lưu huỳnh cũng vọt lên mức premium kỷ lục khoảng 60,77 USD/thùng so với dầu Brent. Điều đáng nói là cả Mỹ lẫn châu Âu hiện đều không còn nhập nhiên liệu từ Nga do lệnh cấm sau xung đột Ukraine, nhưng vẫn bị tác động mạnh, cho thấy nguồn cung diesel toàn cầu thực chất vẫn gắn chặt với dòng chảy hàng hóa từ Moscow.

Khi nguồn hàng Nga biến mất khỏi thị trường, các khách hàng truyền thống như Brazil hay Thổ Nhĩ Kỳ sẽ phải cạnh tranh gay gắt hơn để mua các lô diesel từ Mỹ và những nguồn thay thế khác. Điều này có thể tạo hiệu ứng dây chuyền đối với điện lực và nông nghiệp.

Nếu Thổ Nhĩ Kỳ giữ lại sản lượng trong nước để ưu tiên tiêu dùng nội địa, khu vực Địa Trung Hải có thể mất đi một nguồn diesel dùng cho phát điện đúng vào cao điểm mùa hè. Trong khi đó, nông dân Brazil và khu vực Trung Tây nước Mỹ cũng có nguy cơ phải tranh nhau cùng một nguồn nhiên liệu ngay trước mùa gieo trồng ở Nam bán cầu và mùa thu hoạch ở Bắc bán cầu.

Một yếu tố khác làm thị trường khó được giải tỏa nhanh là châu Á chưa chắc bù đắp nổi khoảng trống. Đánh giá của FGE NexantECA cho rằng Trung Quốc dù đã nới lỏng hạn chế xuất khẩu nhiên liệu trong tháng 7, chưa chắc sẽ tiếp tục duy trì chính sách này sang tháng 8 nếu căng thẳng Trung Đông kéo dài. Điều đó đồng nghĩa nguồn cung bổ sung từ châu Á có thể vẫn rất hạn chế.

Theo Reuters