Nga và Ukraine tiếp tục tấn công vào cơ sở hạ tầng cảng của nhau, phong tỏa các chuyến hàng từ "vựa lúa mì của châu Âu", đẩy giá lúa mì lên cao và bồi thêm vào một chuỗi các yếu tố tồi tệ đang giáng đòn lên nguồn cung thực phẩm toàn cầu.
Hai quốc gia rộng lớn này ước tính sản xuất khoảng một phần tư lượng ngũ cốc xuất khẩu của thế giới. Theo số liệu hải quan, Nga và Ukraine đã xuất khẩu tổng cộng gần 100 triệu tấn ngũ cốc trong năm tính đến tháng 6. Các chuyến hàng phần lớn vẫn tiếp tục được lưu thông kể từ khi xung đột nổ ra năm 2022 nhờ các thỏa thuận ngoại giao nhằm bảo vệ nguồn cung thực phẩm toàn cầu.
Tuy nhiên, các cuộc tấn công quân sự gần đây vào các cơ sở xuất khẩu ngũ cốc, tàu chở dầu và tàu thuyền ở khu vực Biển Đen đã khiến các công ty vận tải biển gặp quá nhiều khó khăn trong việc mua bảo hiểm, đồng nghĩa với việc nhiều công ty đang né tránh cập cảng tại đây. Các tuyến đường bộ thay thế cho ngũ cốc của Ukraine cũng đang bị cản trở bởi mực nước thấp trên sông Danube và hoạt động bảo trì đường sắt ở Đông Âu.
Hoạt động vận chuyển nông sản không chỉ bị gián đoạn bởi xung đột trên Biển Đen mà còn bởi sự phong tỏa eo biển Hormuz và tình trạng cạn kiệt nước ở các tuyến đường thủy như sông Rhine của Đức.
Tình trạng ách tắc liên tục trên các tuyến đường thủy này đang góp phần đẩy giá các sản phẩm phục vụ nông nghiệp như phân bón lên cao — đồng thời làm tăng thêm những khó khăn cho ngành nông nghiệp trong giai đoạn này.
Các nhà phân tích cảnh báo, chi phí tăng vọt đối với nông dân trên toàn thế giới, từ phân bón, dầu diesel đến nhân công, sẽ càng đe dọa an ninh lương thực nếu nhiều người quyết định bỏ cuộc vì không thể thu về lợi nhuận cần thiết.
Chuyên gia kinh tế trưởng Jacqui Fatka của CoBank đã viết trong một bản ghi chú vào tuần trước rằng giá phân bón cao đã trở thành vấn đề "mang tính cấu trúc" và sẽ còn tiếp diễn, trong bối cảnh các hóa chất thiết yếu đang khan hiếm nguồn cung do xung đột ở Trung Đông.
Bà Fatka cho biết, nông dân Mỹ ý thức được rằng việc bón phân không đủ có thể gây tổn thất nặng nề hơn so với việc giá đầu vào tăng cao nếu họ phải hy sinh năng suất cây trồng — một sự cân bằng đang trở nên ngày càng bấp bênh khi họ cạn kiệt các lựa chọn khác để tối ưu hóa năng suất.
"Dòng tiền tại các trang trại đang eo hẹp, hạn chế một số người trồng trọt trong việc chốt mua trước các sản phẩm cho niên vụ tới cho đến khi họ có thêm tài trợ hoặc vốn lưu động", bà viết.
Ở châu Âu cũng vậy, có một nỗi lo ngại rằng nông dân ở Nga, Ukraine và nhiều nơi khác sẽ không gieo trồng nhiều trong mùa đông này do lo ngại về lợi nhuận và không có khả năng vay vốn, nhà phân tích thương mại và nông nghiệp Noel Fryer chia sẻ với CNBC.
"Nhiều yếu tố sẽ hội tụ lại và ảnh hưởng nghiêm trọng đến mùa màng vào năm tới. Chúng ta đã chứng kiến mùa màng bị tàn phá bởi thời tiết ở châu Âu và Mỹ. Một mùa hè nóng rát ở châu Âu đã làm suy giảm tiềm năng chăn thả, khiến không có cỏ khô và cỏ tươi cho gia súc. Một hậu quả có thể xảy ra từ điều đó là làn sóng thanh lý đàn gia súc với số lượng lớn", ông Fryer nói.
Trong khi đó, vấn đề Biển Đen vẫn chưa có hồi kết. Vấn đề về phân bón kể từ khi bắt đầu xung đột Iran vẫn còn đó và thậm chí đang trở nên tồi tệ hơn. Năng suất ngô của Mỹ có vẻ đáng lo ngại sau một mùa xuân ẩm ướt và việc sử dụng ít phân bón hơn, điều này có thể đẩy giá lên cao.
"Và chúng ta còn phải đối mặt với sự bất ổn từ hiện tượng El Niño quy mô lớn sắp xảy ra," ông nói, đề cập đến hiện tượng thời tiết dự kiến sẽ làm tăng sự biến động ở bán cầu nam. "Đó là một mớ hỗn độn khổng lồ của nhiều vấn đề khác nhau và chúng ta không biết chúng sẽ kết thúc như thế nào. Đó thực sự là một 'cơn bão hoàn hảo'."
