Bitcoin vừa trải qua tuần giảm mạnh nhất sau hơn 3 năm. Đáng ngại hơn, ngay cả những người lạc quan “bất biến” với tiền số cũng không thực sự biết điều gì đã gây ra cú sập kinh khủng này.
“Bitcoin đang lao dốc và nhà đầu tư thì hoảng loạn,” Anthony Pompliano, nhà truyền bá tiền số kiêm nhà đầu tư, viết.
Trong tuần qua, Bitcoin giảm 16% xuống còn 70.008 USD, mất 45% giá trị so với mức đỉnh lịch sử 126.273 USD thiết lập vào tháng 10. Ether cũng lao dốc 24% xuống 2.052 USD, thấp hơn 59% so với đỉnh của năm ngoái. Dù cả hai đồng tiền này có nhịp hồi mạnh vào thứ Sáu, tuần giao dịch vẫn được ghi nhận là một trong những tuần tồi tệ nhất lịch sử của thị trường crypto.
Cú sập của Bitcoin về dưới mốc 64.000 USD đã “thổi bay” khoảng 2 nghìn tỷ USD giá trị thị trường tiền số toàn cầu kể từ tháng 10/2025, theo số liệu Reuters cập nhật. Các giả thuyết về nguyên nhân bán tháo rất đa dạng, từ việc nhà đầu tư chuyển hướng sang các thị trường dự đoán, những khoản đặt cược rủi ro khác, cho đến làn sóng chốt lời diện rộng sau một chu kỳ tăng giá quá nóng.
Trong phần lớn năm ngoái, crypto trên đà thăng hoa. Việc Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng mở ra một kỷ nguyên mới cho tài sản số, khi tiền mã hóa tiếp tục được nhà đầu tư cá nhân đón nhận và ngày càng có tính chính danh trên Phố Wall. Khi Bitcoin và các token phổ biến khác liên tiếp lập đỉnh, nhiều người tin rằng những ngày tươi đẹp nhất của thị trường vẫn còn ở phía trước.
Thế nhưng, mọi thứ không như dự đoán. Lần giảm này khiến ai nấy đều hoảng sợ, phần vì mọi cú sập trước đây đều có lời giải thích rõ ràng.
Năm 2018, Bitcoin từng mất 80% giá trị sau khi bong bóng ICO vỡ, khép lại giai đoạn hàng nghìn startup chưa được kiểm chứng huy động hàng tỷ USD chỉ bằng những bản chào bán hào nhoáng. Năm 2022, cú sụp đổ trị giá 40 tỷ USD của TerraUSD và Luna đã kéo theo làn sóng phá sản trong toàn ngành, đỉnh điểm là sự tan rã của sàn FTX do Sam Bankman-Fried điều hành.
Lần này, không có sự đồng thuận rõ ràng.
“Nếu bạn hỏi năm chuyên gia, bạn sẽ nhận được năm câu trả lời khác nhau,” Anthony Scaramucci, người từng làm Giám đốc truyền thông Nhà Trắng trong 11 ngày ở nhiệm kỳ đầu của ông Trump và là một trong những “crypto bull” nổi tiếng nhất tại SkyBridge Capital, cho biết.
Một trong những lý giải phổ biến là sự xuất hiện của những “đồ chơi mới”. Theo Pompliano, hiện không thiếu các thị trường để nhà giao dịch thực hiện những khoản đặt cược táo bạo: thị trường dự đoán, vàng, bạc, trí tuệ nhân tạo và các cổ phiếu meme đang tranh giành sự chú ý, kéo dòng tiền rời xa crypto. “Trước đây, Bitcoin là nơi thể hiện rõ nhất sự bất cân xứng lợi nhuận - rủi ro,” ông nói. “Giờ thì có AI, thị trường dự đoán và rất nhiều lĩnh vực khác để đầu cơ.”
Một giả thuyết khác liên quan đến nguồn cung. Phố Wall đã tung ra ngày càng nhiều quỹ ETF và sản phẩm phái sinh gắn với Bitcoin và các token phổ biến khác. Dù điều này không làm tăng số lượng Bitcoin hay Ether thực tế, một số nhà đầu tư cho rằng sự bùng nổ của các sản phẩm tài chính này đã làm suy giảm sức hấp dẫn của Bitcoin với tư cách là tài sản khan hiếm. Việc nhà đầu tư có thể đặt cược vào giá Bitcoin mà không cần nắm giữ đồng tiền thật được cho là đã làm loãng câu chuyện “nguồn cung giới hạn 21 triệu coin”.
Một số người khác nghi ngờ vai trò của Kevin Warsh, ứng viên được Tổng thống Trump chọn cho vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Warsh được nhìn nhận là có quan điểm cứng rắn hơn về lãi suất và ủng hộ đồng USD mạnh, những yếu tố thường gây bất lợi cho các tài sản thay thế như vàng và crypto. Tuần qua, chỉ số USD của WSJ cũng tăng 0,4%. Tuy vậy, thị trường vẫn kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất trong năm nay, và bản thân Warsh từng có quan điểm tích cực với Bitcoin, gọi nó là “người cảnh sát của chính sách”.
Ngoài ra, sự thiếu rõ ràng về pháp lý cũng được nhắc đến. Sau khi Tổng thống Trump ký ban hành Genius Act năm ngoái, mở đường cho stablecoin, ngành crypto chuyển sự chú ý sang Clarity Act - dự luật nhằm thiết lập khung pháp lý rõ ràng cho ngành. Tuy nhiên, tranh chấp giữa các sàn crypto và ngân hàng truyền thống đã khiến tiến trình bị đình trệ, làm mất đi một chất xúc tác quan trọng có thể kéo dài đà tăng.
Cuối cùng, nhiều nhà đầu tư cho rằng chốt lời là nguyên nhân chính. Sau làn sóng hưng phấn từ chiến thắng bầu cử của ông Trump năm 2024 và cam kết biến Mỹ thành “thủ đô crypto của thế giới”, giá Bitcoin đã tăng khoảng 80% từ Ngày Bầu cử đến đầu tháng 10, khiến nhiều người tranh thủ khóa lợi nhuận.
Những cú bán tháo mạnh vốn không xa lạ với crypto. Chúng xảy ra thường xuyên đến mức giới đầu tư đặt tên cho chúng là “mùa đông crypto”, với niềm tin rằng các chu kỳ suy giảm này lặp lại đều đặn như các mùa trong năm.
Một số nhà phân tích cho rằng mùa đông lần này có thể tan băng nhanh hơn trước, bởi không có công ty chủ chốt nào sụp đổ hay vướng bê bối lớn - những yếu tố từng gây khủng hoảng niềm tin trong các cú sập trước.
Với những người tin tưởng, đợt phục hồi gần nhất là lời nhắc rằng tiền số luôn từng vấp ngã và tự bật dậy. “Hạ tầng hiện nay vững chắc hơn; sự quan tâm của các tổ chức chưa biến mất”, Jasper De Maere, chiến lược gia tại công ty giao dịch crypto Wintermute, nhận định. Theo ông, dòng vốn “có thể quay trở lại rất nhanh”.
Theo: WSJ, Reuters
.png "Tỷ phú Elon Musk tiên đoán thế giới cũ sắp khép lại, một 'cơn sóng thần siêu nhanh' có thể thay đổi tương lai nhân loại")
