Sau Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam đón thêm đối thủ gạo mới: Xuất khẩu vừa tăng hơn 50%, từ Á đến Âu đang đua nhau mua hàng

Xuất khẩu gạo của Pakistan đã ghi nhận sự phục hồi ấn tượng trong tháng 12/2025, qua đó giúp quốc gia Nam Á này vươn lên vị trí thứ ba trong nhóm các nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới. Đà tăng trưởng chủ yếu đến từ sự bứt phá của gạo Basmati, cùng với việc mở rộng thị trường tại Trung Á và nhu cầu gia tăng từ Iran.

Theo số liệu thương mại, Pakistan xuất khẩu tổng cộng khoảng 489.000 tấn gạo trong tháng 12/2025, tăng 14% so với tháng trước. Đây là mức xuất khẩu gạo theo tháng cao nhất của nước này trong thời gian gần đây, phản ánh sự phục hồi rõ nét sau nhiều tháng đối mặt với khó khăn. Đáng chú ý, lượng gạo Basmati xuất khẩu tăng hơn 50% so với tháng 11, đóng vai trò then chốt trong kết quả tích cực này.

Về thị trường, UAE tiếp tục là điểm đến lớn nhất của gạo Pakistan với 74.897 tấn, trong đó có 16.850 tấn gạo Basmati. Trung Quốc đứng thứ hai với 74.685 tấn, cho thấy nhu cầu ổn định từ thị trường châu Á. Các thị trường quan trọng khác bao gồm Tanzania (62.900 tấn), Kenya (60.300 tấn), Bờ Biển Ngà (41.700 tấn), Guinea-Bissau (31.850 tấn), Malaysia (23.930 tấn) và Madagascar (17.800 tấn). Ngoài ra, Pakistan cũng duy trì hiện diện tại các thị trường có yêu cầu cao về chất lượng như EU và Anh với tổng cộng 21.100 tấn, phần lớn là gạo Basmati.

Một diễn biến đáng chú ý trong tháng 12 là sự gia tăng ảnh hưởng của Pakistan tại khu vực Trung Á. Xuất khẩu sang Kazakhstan vượt 17.000 tấn, trong đó có hơn 10.300 tấn gạo Basmati, trong khi xuất khẩu sang Uzbekistan đạt trên 10.300 tấn. Theo các chuyên gia trong ngành, đây là dấu hiệu của một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc. Trước đây, gạo Pakistan vào Trung Á chủ yếu thông qua các tuyến trung chuyển gián tiếp, đặc biệt là qua Afghanistan. Tuy nhiên, việc đóng cửa biên giới Afghanistan vì lý do an ninh đã thúc đẩy Pakistan phát triển các tuyến xuất khẩu trực tiếp, qua đó giúp nước này hiện diện rõ nét hơn tại Kazakhstan, Uzbekistan, Azerbaijan, Turkmenistan, Tajikistan và Kyrgyzstan.

Dù kết quả tháng 12 được đánh giá tích cực, ngành gạo Pakistan vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức mang tính dài hạn. Các vấn đề về cơ cấu sản xuất, tài chính, tiếp thị và năng lực chế biến vẫn tồn tại. Một trong những hạn chế lớn là xuất khẩu gạo của Pakistan sang Iraq còn rất khiêm tốn, trong khi đây lại là thị trường nhập khẩu gạo Basmati lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Ả Rập Xê Út. Tương tự, thị phần của Pakistan tại Thổ Nhĩ Kỳ – một trung tâm trung chuyển quan trọng cho Iraq, Jordan, Syria và một số thị trường Đông Âu – vẫn ở mức thấp.

Trước thực trạng này, Thủ tướng Shehbaz Sharif đã chỉ đạo các cơ quan chức năng xây dựng một chiến lược toàn diện nhằm thúc đẩy xuất khẩu gạo và giảm thâm hụt thương mại. Trong khi các cơ quan quản lý cho rằng áp lực cạnh tranh từ gạo Ấn Độ giá rẻ và các rào cản kiểm dịch là nguyên nhân chính, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu lại cho rằng ngành gạo Pakistan đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ những bất cập trong chính sách.

Theo ông Hamid Malik, nhà phân tích ngành lúa gạo, các yếu tố bất lợi bao gồm cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, nguồn cung thế giới tăng mạnh – đặc biệt từ Ấn Độ, nhu cầu quốc tế suy yếu, chi phí vận tải biển và logistics cao, chính sách tài chính – tiền tệ thiếu ổn định, cũng như tình trạng giá nội địa tăng do đầu cơ và dòng tiền không chính thức.

Dù vậy, vẫn xuất hiện những tín hiệu tích cực. Nhu cầu đối với gạo Pakistan tại Bangladesh được đánh giá là rất cao, dù chi phí vận chuyển làm giảm sức cạnh tranh. Bên cạnh đó, việc Mỹ áp thuế 50% đối với gạo Ấn Độ đang tạo ra lợi thế tương đối cho Pakistan tại thị trường Mỹ, với các lô hàng xuất khẩu ghi nhận xu hướng tăng.

Đáng chú ý, Iran đang nổi lên như một thị trường quan trọng. Do thiếu ngoại tệ, Ngân hàng Trung ương Iran đã ngừng cấp ngoại tệ trợ giá cho nhập khẩu gạo, buộc các thương nhân phải sử dụng vốn tự có. Sự thay đổi này lại mang lợi thế cho Pakistan nhờ vị trí địa lý gần, trong khi các nhà xuất khẩu Ấn Độ chịu tác động tiêu cực. Theo các doanh nghiệp Pakistan, nhu cầu nhập khẩu từ Iran đang tăng mạnh, góp phần củng cố đà phục hồi của xuất khẩu gạo nước này trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.