Quốc gia mua nhiều gạo Việt Nam nhất có động thái ‘lạ’

Cục Thực vật Philippines (BPI) cho biết, tổng lượng nhập khẩu gạo của Philippines trong 2 tháng đầu năm 2026 đạt 820.160 tấn, tăng mạnh 49% so với mức 550.736 tấn cùng kỳ năm trước. Con số này vượt khoảng 220.000 tấn so với ngưỡng giới hạn 600.000 tấn mà Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) từng đề xuất.

Dù cơ quan quản lý đã đạt được cam kết giới hạn nhập khẩu ở mức 150.000 tấn/tháng trong tháng 03/2026 và 04/2026, nhưng do thiếu hành lang pháp lý bắt buộc, việc thực thi vẫn phụ thuộc vào sự hợp tác của các doanh nghiệp tư nhân.

Trong bối cảnh lạm phát tháng 2/2026 chạm mức cao nhất 13 tháng là 2,4%, Philippines đang tăng cường giám sát nguồn cung để ứng phó rủi ro biến động giá từ xung đột giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran. Tính đến ngày 05/03/2026, tổng lượng gạo cập cảng đạt 865.107 tấn, trong đó gạo xay xát chiếm tỷ trọng đến 97%.

Xét về thị trường, Việt Nam tiếp tục là đối tác lớn nhất của Philippines khi cung ứng 751.445 tấn, tương đương 87% thị phần, vượt xa Thái Lan (61.316 tấn) và Myanmar (40.975 tấn). Tính đến nay, BPI đã cấp tổng cộng 1.086 giấy phép nhập khẩu vệ sinh và kiểm dịch thực vật (SPSIC) cho việc nhập khẩu 1,12 triệu tấn gạo xay xát, nhưng chỉ có 77% số lượng này đã cập cảng.

Còn theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam, chỉ riêng tháng 2, lượng gạo xuất khẩu sang Philippines đạt gần 380.000 tấn, chiếm 61% tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam. Đứng thứ 2 là Trung Quốc gần 60.000 tấn, chiếm thị phần gần 10%. Tiếp theo là 2 thị trường châu Phi là Bờ Biển Ngà và Ghana; Malaysia cũng quay lại thị trường với sản lượng nhập khẩu gần 20.000 tấn.

Tổng xuất khẩu gạo Việt Nam trong 2 tháng đầu năm nay gần 1,3 triệu tấn, tăng 3,5% và giá trị đạt gần 595 triệu USD, giảm đến 12% so với cùng kỳ năm trước. Theo các doanh nghiệp, giá gạo Việt Nam đang ở mức rất tốt do vào vụ thu hoạch rộ lúa đông xuân - thời điểm tốt để các nhà nhập khẩu tham gia thị trường.

Hiện các doanh nghiệp Trung Quốc và châu Phi cũng đang tăng mua trở lại nên dự báo lượng gạo xuất khẩu sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Mặc dù tình hình địa chính trị tại Trung Đông chưa tác động trực tiếp đến luồng hàng, các doanh nghiệp xuất khẩu cho biết chi phí vận hành đang chịu áp lực lớn. Cụ thể, chi phí vận chuyển đang tăng đáng kể do phí bảo hiểm hàng hải và giá nhiên liệu duy trì ở mức cao. Điều này tạo thêm thách thức cho biên lợi nhuận của doanh nghiệp trong bối cảnh giá gạo xuất khẩu đang có xu hướng điều chỉnh giảm.

Bộ Công thương cho biết sẽ tăng cường đàm phán, ký kết các thỏa thuận thương mại về gạo với các thị trường đối tác, đồng thời hỗ trợ DN mở rộng xuất khẩu sang các thị trường mới. Đối với những thị trường đã có hợp tác thương mại như Singapore, các cơ quan chức năng sẽ thúc đẩy triển khai thực thi các cam kết nhằm gia tăng kim ngạch xuất khẩu.

Ngoài ra, Việt Nam hiện đã ký kết nhiều Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Anh, trong đó có các cam kết liên quan đến mặt hàng gạo. Vì vậy, việc tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ các FTA này được xem là giải pháp quan trọng để mở rộng thị trường và nâng cao giá trị xuất khẩu gạo trong thời gian tới.