Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo bởi xung đột tại Trung Đông, Nhật Bản đã cùng một số nền kinh tế châu Á áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu nhằm bảo vệ nguồn cung trong nước. Các báo cáo từ truyền thông quốc tế cho thấy động thái này phản ánh sự lo ngại ngày càng lớn của các quốc gia nhập khẩu năng lượng trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.

Theo các nguồn tin ngành năng lượng được Bloomberg và Bangkok Post dẫn lại, nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á - trong đó có Nhật Bản - đã tạm dừng xuất khẩu các sản phẩm nhiên liệu như xăng và dầu diesel để ưu tiên nguồn cung cho thị trường nội địa. Động thái này được thực hiện khi các nhà máy lọc dầu phụ thuộc vào nguồn dầu từ Trung Đông, dẫn tới lo ngại nguồn cung có thể bị gián đoạn trong thời gian tới. 

Áp lực từ khủng hoảng năng lượng Trung Đông

Nguyên nhân trực tiếp dẫn tới các biện pháp hạn chế xuất khẩu là sự leo thang của xung đột tại Trung Đông, khu vực cung cấp phần lớn dầu mỏ cho các nền kinh tế châu Á. Các tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược tại khu vực Vịnh Ba Tư đã bị gián đoạn, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt dầu thô trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn tại châu Á như Nhật Bản đặc biệt dễ bị tổn thương. Theo các phân tích thị trường, Nhật Bản phụ thuộc tới khoảng 95% nguồn dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông, khiến nước này chịu tác động mạnh khi nguồn cung khu vực bị gián đoạn. 

Sự phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu buộc Tokyo phải nhanh chóng triển khai các biện pháp bảo vệ an ninh năng lượng. Việc hạn chế xuất khẩu nhiên liệu là một trong những giải pháp nhằm giữ lại nguồn cung trong nước trong trường hợp thị trường quốc tế trở nên khan hiếm.

Nhật Bản cân nhắc sử dụng kho dự trữ dầu

Song song với việc hạn chế xuất khẩu, chính phủ Nhật Bản cũng đang xem xét các biện pháp bổ sung để ổn định thị trường năng lượng trong nước. Theo các báo cáo từ truyền thông quốc tế, Tokyo đã yêu cầu một số cơ sở dự trữ dầu chiến lược chuẩn bị cho khả năng giải phóng một phần nguồn dự trữ nhằm bù đắp nguy cơ thiếu hụt. 

Nhật Bản hiện sở hữu một trong những hệ thống dự trữ dầu lớn nhất thế giới. Tổng lượng dự trữ của nước này tương đương khoảng 254 ngày tiêu thụ trong nước, giúp chính phủ có dư địa để ứng phó với các cú sốc nguồn cung. 

Ngoài ra, chính phủ Nhật Bản cũng đang cân nhắc các biện pháp kinh tế nhằm giảm áp lực chi phí năng lượng đối với người dân và doanh nghiệp, trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng mạnh. Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết Tokyo có thể triển khai một số chính sách để “giảm tác động kinh tế từ giá nhiên liệu tăng cao do xung đột Trung Đông”. 

Rủi ro kinh tế đối với Nhật Bản

Khủng hoảng năng lượng cũng đang tạo ra thách thức lớn đối với nền kinh tế Nhật Bản. Giá dầu tăng cao có thể làm gia tăng chi phí nhập khẩu và đẩy lạm phát lên mức cao hơn.

Các nhà kinh tế cảnh báo rằng nếu giá dầu duy trì trên 110 USD/thùng trong thời gian dài, tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản có thể bị ảnh hưởng đáng kể và thậm chí làm gia tăng nguy cơ suy thoái. 

Hiệu ứng lan rộng trong khu vực châu Á

Nhật Bản không phải quốc gia duy nhất áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu. Trước đó, Trung Quốc cũng đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu tạm dừng ký hợp đồng xuất khẩu mới và ưu tiên nguồn cung trong nước.

Các chuyên gia năng lượng nhận định rằng nếu nhiều quốc gia châu Á đồng loạt giữ lại nhiên liệu cho thị trường nội địa, nguồn cung trên thị trường khu vực có thể trở nên khan hiếm hơn, đẩy giá nhiên liệu tăng nhanh. Điều này đặc biệt đáng lo ngại đối với các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) hay các quốc gia Đông Nam Á.