Phó Chủ tịch UBCKNN: Đại hội đồng cổ đông không còn là thủ tục, mà là “bài kiểm tra niềm tin” của doanh nghiệp trước nhà đầu tư

Trong cấu trúc quản trị doanh nghiệp, ĐHĐCĐ thường niên là thiết chế quan trọng nhất, nơi hội tụ đầy đủ các quyền cơ bản của cổ đông: được biết, được hỏi và được quyết định. Đây không chỉ là dịp để doanh nghiệp công bố kế hoạch kinh doanh, phân phối lợi nhuận hay trình bày chiến lược phát triển, mà còn là không gian đối thoại trực tiếp giữa ban lãnh đạo và nhà đầu tư.

Ở đó, những câu hỏi khó được đặt ra, những vấn đề tồn tại được làm rõ và những quyết sách quan trọng được thông qua bằng lá phiếu của cổ đông. Cách doanh nghiệp chuẩn bị thông tin, cách lãnh đạo trả lời và cách quyền cổ đông được đảm bảo chính là những yếu tố phản ánh chân thực nhất chất lượng quản trị.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới các chuẩn mực cao hơn, vai trò của ĐHĐCĐ càng được nâng lên một bước. Không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp lý, đại hội đang trở thành “bài kiểm tra” về minh bạch, trách nhiệm giải trình và năng lực quản trị – những yếu tố cốt lõi quyết định niềm tin của nhà đầu tư và sức hấp dẫn của doanh nghiệp trên thị trường vốn.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán đang bước vào giai đoạn nâng chuẩn về minh bạch và quản trị, từ góc độ cơ quan quản lý, ông nhìn nhận vai trò của Đại hội đồng cổ đông thường niên như thế nào trong việc củng cố niềm tin của nhà đầu tư?

Ông Nguyễn Hoàng Dương: Năm 2026 được xác định là giai đoạn có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, trong bối cảnh thị trường tiếp tục hoàn thiện về cấu trúc, nâng cao chất lượng quản trị và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Trong tiến trình đó, Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) giữ vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc mà còn là một thiết chế quản trị nền tảng, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Thứ nhất, ĐHĐCĐ là kênh công bố và minh bạch hóa thông tin chính thức, đầy đủ và có tính pháp lý cao. Thông qua ĐHĐCĐ, doanh nghiệp trình bày chiến lược phát triển, kế hoạch sản xuất kinh doanh, phương án phân phối lợi nhuận cũng như các rủi ro trọng yếu. Đây là cơ sở quan trọng để nhà đầu tư đánh giá toàn diện tình hình doanh nghiệp và đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.

Thứ hai, ĐHĐCĐ là diễn đàn đối thoại trực tiếp giữa cổ đông và Ban lãnh đạo doanh nghiệp. Việc doanh nghiệp chủ động cung cấp thông tin, giải trình đầy đủ, kịp thời các vấn đề cổ đông quan tâm sẽ góp phần giảm thiểu tình trạng thông tin bất cân xứng, qua đó tăng cường sự đồng thuận và củng cố niềm tin của nhà đầu tư đối với doanh nghiệp.

Thứ ba, ĐHĐCĐ là cơ chế quan trọng để cổ đông thực hiện quyền giám sát và quyết định các vấn đề trọng yếu của doanh nghiệp. Thông qua việc biểu quyết tại Đại hội, cổ đông tham gia trực tiếp vào việc thông qua định hướng phát triển, kế hoạch kinh doanh, phân phối lợi nhuận và các vấn đề về nhân sự cấp cao, qua đó góp phần bảo đảm doanh nghiệp hoạt động đúng định hướng và hài hòa lợi ích của các bên liên quan.

Thứ tư, trong bối cảnh xu hướng đầu tư ngày càng chú trọng yếu tố bền vững, ĐHĐCĐ cũng là nơi doanh nghiệp thể hiện cam kết về quản trị công ty theo các chuẩn mực tiên tiến, bao gồm các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Việc nâng cao chất lượng quản trị, tăng cường năng lực quản lý rủi ro và hướng tới phát triển bền vững sẽ là yếu tố then chốt để thu hút dòng vốn trung và dài hạn.

Chất lượng tổ chức và nội dung của ĐHĐCĐ là một trong những tiêu chí phản ánh năng lực quản trị doanh nghiệp, đồng thời là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng và duy trì niềm tin của nhà đầu tư. Trong thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, tăng cường công tác giám sát nhằm nâng cao chất lượng tổ chức ĐHĐCĐ, qua đó hỗ trợ sự phát triển công khai, minh bạch và bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nếu nhìn lại 5 – 10 năm trước, thông tin trước ĐHĐCĐ khá hạn chế và cơ hội đối thoại trực tiếp còn ít, ông đánh giá mức độ minh bạch của các kỳ đại hội hiện nay đã cải thiện đến đâu?

Ông Nguyễn Hoàng Dương: Nếu so với giai đoạn 5–10 năm trước, mức độ minh bạch của các kỳ ĐHĐCĐ hiện nay có thể nói đã cải thiện rõ rệt và mang tính hệ thống, thể hiện trên một số khía cạnh.

Trước hết, minh bạch trước đại hội đã được nâng chuẩn đáng kể. Theo quy định của Luật Doanh nghiệp hiện hành và các quy định về quản trị công ty áp dụng cho công ty đại chúng, doanh nghiệp có nghĩa vụ gửi thông báo mời họp và tài liệu ĐHĐCĐ cho cổ đông chậm nhất là 21 ngày trước ngày khai mạc. Đây được xem là khoảng thời gian tối thiểu để cổ đông có thể tiếp cận, phân tích số liệu tài chính, chiến lược kinh doanh và đưa ra quyết định biểu quyết.

Bên cạnh đó, chất lượng thông tin và mức độ giải trình đã cải thiện. Không chỉ dừng ở việc “có công bố”, nhiều doanh nghiệp đã chú trọng hơn đến tính giải trình.

Một điểm thay đổi đáng chú ý khác là việc mở rộng các kênh tiếp cận và đối thoại với cổ đông. So với trước đây, cơ hội tham gia của cổ đông đã được cải thiện thông qua nhiều hình thức như tổ chức họp trực tuyến, kết hợp hybrid, hoặc cho phép cổ đông gửi câu hỏi trước đại hội. Những thay đổi này giúp tăng tính tương tác, đặc biệt đối với các cổ đông nhỏ lẻ hoặc ở xa, qua đó từng bước thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Song song đó, vai trò giám sát và chuẩn mực quản trị được nâng cao. Sự hoàn thiện của khung pháp lý và hoạt động giám sát của cơ quan quản lý đã tạo áp lực buộc doanh nghiệp phải tuân thủ tốt hơn. Đồng thời, các chuẩn mực quản trị công ty theo thông lệ quốc tế cũng đang dần được áp dụng, góp phần nâng cao tính minh bạch.

Sau những cải thiện về minh bạch, đâu là những “điểm nghẽn” còn tồn tại trong hoạt động tổ chức ĐHĐCĐ?

Ông Nguyễn Hoàng Dương: Bên cạnh những cải thiện tích cực, cũng cần nhìn nhận rằng mức độ minh bạch và chất lượng tổ chức ĐHĐCĐ hiện nay vẫn chưa đồng đều giữa các doanh nghiệp.

Một số doanh nghiệp vẫn còn tình trạng công bố thông tin mang tính đối phó, nội dung giải trình chưa thực sự đi vào chiều sâu hoặc chưa đáp ứng đầy đủ kỳ vọng của cổ đông. Bên cạnh đó, thời lượng dành cho phần thảo luận và hỏi đáp tại một số đại hội còn hạn chế, khiến cơ hội đối thoại thực chất giữa cổ đông và ban lãnh đạo chưa được phát huy đầy đủ.

Mặc dù các hình thức tổ chức đại hội trực tuyến hoặc kết hợp hybrid đã bắt đầu được áp dụng, nhưng trên thực tế, số lượng doanh nghiệp triển khai một cách bài bản vẫn còn hạn chế. Việc sử dụng bên thứ ba độc lập để giám sát kiểm phiếu – một yếu tố quan trọng nhằm tăng tính minh bạch – cũng chưa được phổ biến rộng rãi.

Từ góc độ cơ quan quản lý, để nâng cao chất lượng đối thoại tại ĐHĐCĐ, doanh nghiệp cần tiếp tục cải thiện cả về nội dung và cách thức tổ chức. Việc chuẩn bị tài liệu đầy đủ, bố trí thời gian hợp lý cho phần hỏi đáp, cũng như đa dạng hóa các kênh tiếp nhận và phản hồi ý kiến cổ đông sẽ là những yếu tố then chốt. Đồng thời, việc xây dựng văn hóa trao đổi cởi mở, thực chất cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả của đại hội.

Những chuyển biến tích cực nhưng chưa đồng đều này cho thấy, vai trò của cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện “luật chơi”, tăng cường giám sát và lấp các khoảng trống pháp lý tiếp tục là yếu tố quan trọng để nâng chuẩn chất lượng ĐHĐCĐ trong thời gian tới.

Cơ chế giám sát ĐHĐCĐ hiện nay đang được UBCKNN triển khai như thế nào để đảm bảo tính minh bạch và quyền lợi của cổ đông?

Ông Nguyễn Hoàng Dương: Việc giám sát ĐHĐCĐ hiện nay không chỉ được nhìn nhận ở riêng thời điểm diễn ra đại hội, mà nằm trong tổng thể hệ thống nghĩa vụ quản trị và công bố thông tin của doanh nghiệp đại chúng. Cơ quan quản lý theo dõi việc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin theo quy định pháp luật, từ tài liệu phục vụ đại hội, nghị quyết đại hội cho tới các nội dung có liên quan đến quyền và lợi ích của cổ đông.

Bên cạnh đó, hoạt động giám sát còn được thực hiện thông qua các báo cáo định kỳ như báo cáo tình hình quản trị công ty, báo cáo thường niên và các tài liệu công bố khác của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, UBCKNN phối hợp với các đơn vị liên quan để rà soát, phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm nếu có.

Trong những trường hợp cần thiết, cơ quan quản lý cũng tổ chức kiểm tra, thanh tra nhằm kịp thời chấn chỉnh các sai phạm, qua đó bảo đảm tính minh bạch của thị trường và quyền lợi hợp pháp của cổ đông. Có thể nói, mục tiêu của giám sát không chỉ là xử lý vi phạm, mà còn tạo ra kỷ luật thị trường, giúp doanh nghiệp ý thức rõ hơn về trách nhiệm minh bạch và trách nhiệm giải trình trước cổ đông.

Khung pháp lý về tổ chức ĐHĐCĐ hiện còn những nội dung nào cần tiếp tục hoàn thiện?

Ông Nguyễn Hoàng Dương: Khung khổ pháp lý về tổ chức ĐHĐCĐ hiện nay về cơ bản đã đáp ứng yêu cầu, tạo nền tảng quan trọng để doanh nghiệp tổ chức đại hội đúng quy định và bảo đảm quyền của cổ đông. Tuy nhiên, thực tiễn thị trường luôn vận động, trong khi yêu cầu của nhà đầu tư đối với minh bạch và quản trị ngày càng cao hơn. Vì vậy, việc tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan đến ĐHĐCĐ là cần thiết.

Trong thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để nghiên cứu, hoàn thiện các vấn đề phát sinh từ thực tiễn, như tổ chức đại hội trực tuyến, bảo đảm quyền tham dự và biểu quyết của cổ đông, đặc biệt là cổ đông nhỏ lẻ; đồng thời nâng cao tính minh bạch trong kiểm phiếu, công bố kết quả biểu quyết và chất lượng công bố thông tin trước, trong và sau đại hội.

Một nội dung khác cũng cần được chú trọng là việc lồng ghép các yếu tố quản trị công ty và phát triển bền vững vào hoạt động của doanh nghiệp. Các yếu tố ESG, quản trị rủi ro và trách nhiệm với cổ đông không nên chỉ xuất hiện trong báo cáo, mà cần được thể hiện rõ hơn trong cách doanh nghiệp đối thoại, giải trình và đưa ra các quyết sách tại ĐHĐCĐ. Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế quản trị hiện đại và yêu cầu hội nhập của thị trường vốn Việt Nam.

Theo ông, điều gì đang tạo ra thay đổi rõ nét hơn đối với chất lượng ĐHĐCĐ: vai trò của cơ quan quản lý hay “áp lực” từ thị trường?

Ông Nguyễn Hoàng Dương: Sự cải thiện về chất lượng ĐHĐCĐ hiện nay đến từ tác động tổng hợp của cả hai yếu tố. Cơ quan quản lý đóng vai trò đặt nền móng thông qua việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và duy trì kỷ luật thị trường. Đây là điều kiện cần để doanh nghiệp tổ chức đại hội minh bạch, đúng quy định và bảo đảm quyền cổ đông.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường phát triển sâu hơn, áp lực từ cổ đông, nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư và truyền thông cũng đang tạo ra những thay đổi rất rõ nét. Doanh nghiệp hiện không chỉ cần “làm đúng luật”, mà còn phải giải trình thuyết phục hơn, đối thoại cởi mở hơn và thể hiện rõ hơn năng lực quản trị nếu muốn duy trì niềm tin của nhà đầu tư.

Thực tế, dù chưa có cơ chế xếp hạng chính thức về chất lượng ĐHĐCĐ, nhưng thị trường vẫn đang “chấm điểm” doanh nghiệp thông qua mức độ minh bạch và chất lượng quản trị được thể hiện tại các kỳ đại hội.

Đặc biệt, khi thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Dòng vốn quốc tế không chỉ tìm kiếm cơ hội tăng trưởng hay các chỉ số tài chính hấp dẫn, mà còn quan sát rất kỹ cách doanh nghiệp vận hành, bảo vệ cổ đông và thực hiện các cam kết.

Chính vì vậy, có thể nói cơ quan quản lý tạo nền tảng, còn thị trường tạo áp lực cải thiện liên tục. Hai yếu tố này bổ trợ cho nhau, cùng thúc đẩy doanh nghiệp nâng chuẩn quản trị và tổ chức ĐHĐCĐ theo hướng chuyên nghiệp, thực chất hơn.

Trong bối cảnh “luật chơi” ngày càng hoàn thiện và áp lực từ thị trường ngày càng gia tăng, ĐHĐCĐ không còn chỉ là câu chuyện tuân thủ trong nước, mà đang dần trở thành một “bài kiểm tra chuẩn mực” trước dòng vốn quốc tế.

Theo UBCKNN, ĐHĐCĐ của các doanh nghiệp đóng vai trò như thế nào trong quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam?

Ông Nguyễn Hoàng Dương: Năm 2026 được xem là năm bản lề khi thị trường chứng khoán Việt Nam đang từng bước triển khai các kết quả liên quan đến lộ trình nâng hạng theo tiêu chuẩn của FTSE, đồng thời tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành thị trường mới nổi theo chuẩn MSCI. Trong bối cảnh đó, cách thức nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư quốc tế đánh giá doanh nghiệp cũng đang có sự thay đổi rõ rệt.

Nếu trước đây, các chỉ số tài chính thường là yếu tố được quan tâm hàng đầu, thì hiện nay, các nhà đầu tư tổ chức và các định chế tài chính lớn ngày càng chú trọng hơn đến chất lượng quản trị doanh nghiệp. Trong đó, ĐHĐCĐ chính là một trong những “điểm chạm” quan trọng nhất để họ quan sát và đánh giá.

Khi dòng vốn quốc tế tìm đến một thị trường mới nổi, họ không chỉ nhìn vào những con số tăng trưởng, mà còn quan sát cách doanh nghiệp vận hành, cách lãnh đạo trả lời các câu hỏi khó và cách quyền lợi cổ đông được bảo đảm. Đại hội đồng cổ đông chính là nơi điều đó hiện ra rõ nhất. Những yếu tố như mức độ minh bạch thông tin, văn hóa đối thoại với cổ đông và cam kết về ESG thể hiện tại ĐHĐCĐ chính là tín hiệu đáng tin cậy nhất mà doanh nghiệp có thể gửi tới nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, những thay đổi về nền tảng thị trường trong thời gian qua cũng đang tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình nâng hạng. Việc Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh chính thức vận hành, cùng với việc ban hành Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam (VNCG Code) theo hướng tiệm cận chuẩn mực G20/OECD, đã góp phần nâng cao tiêu chuẩn quản trị và gia tăng sức hấp dẫn của thị trường đối với dòng vốn quốc tế chất lượng cao.

Nếu phải gửi một thông điệp tới cộng đồng doanh nghiệp trong mùa ĐHĐCĐ năm nay, ông sẽ nhấn mạnh điều gì?

Ông Nguyễn Hoàng Dương: Chúng tôi cho rằng doanh nghiệp cần nhìn nhận lại vai trò của quản trị công ty trong chiến lược phát triển dài hạn. Quản trị không chỉ là yêu cầu bắt buộc để tuân thủ pháp luật, mà là yếu tố cốt lõi giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tiếp cận nguồn vốn chất lượng cao.

ĐHĐCĐ, trong bối cảnh đó, không chỉ là nghĩa vụ cần hoàn thành, mà là cơ hội để doanh nghiệp xây dựng lòng tin và truyền tải tầm nhìn tới cổ đông và nhà đầu tư. Việc chủ động minh bạch thông tin, tăng cường đối thoại thực chất và thể hiện rõ định hướng phát triển dài hạn sẽ là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tạo dựng uy tín trên thị trường.

Khi cộng đồng doanh nghiệp cùng chia sẻ cách tiếp cận này, thị trường vốn Việt Nam sẽ có thêm nền tảng để phát triển bền vững, gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn trong nước và quốc tế, đồng thời tiến gần hơn tới chuẩn mực của một thị trường mới nổi.

Bài: Ngọc Ly

Thiết kế: Hải An