Dữ liệu theo dõi hàng hải mới đây cho thấy một số tàu chở dầu có liên hệ với Iran đang sử dụng tín hiệu nhận dạng tự động (AIS) giả để che giấu hành trình khi vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, trong bối cảnh tuyến hàng hải chiến lược này tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Theo dữ liệu do ABC News Verify thu thập từ Starboard Maritime Intelligence, các tàu chở dầu bị nghi đã sử dụng hình thức “giả mạo AIS” nhằm tạo ra hành trình có vẻ hợp pháp, qua đó che giấu điểm xếp hàng và tuyến di chuyển thực tế của tàu trong khu vực Vịnh Ba Tư. AIS là hệ thống phát đáp được sử dụng phổ biến trong vận tải biển để nhận diện và theo dõi vị trí tàu theo thời gian thực.
Việc thao túng dữ liệu AIS được cho là có thể giúp các lô hàng dầu bị cấm vận tránh bị phát hiện, đồng thời tạo “vỏ bọc” pháp lý nhất định cho bên mua. Trong tuần này, TankerTrackers cho biết có tới 2 triệu thùng dầu thô Iran được bốc lên các tàu tại đảo Kharg vào ngày 13/3, và hoạt động xuất khẩu của nước này nhìn chung vẫn diễn ra tương đối thông suốt. Trong khi đó, các nhà phân tích tại Kpler ước tính Iran đã xuất khẩu khoảng 12 triệu thùng dầu trong giai đoạn từ ngày 28/2 đến 12/3.
Để minh họa cho phương thức này, ABC News Verify đã theo dõi hành trình của tàu chở dầu Ocean Guardian. Theo ông Mark Douglas, nhà phân tích của Starboard Maritime Intelligence, riêng tàu này cùng một tàu khác cùng chủ sở hữu đã thực hiện ít nhất 30 chuyến vận chuyển hàng từ Iran trong năm 2025.
Vào đầu tháng 2 năm nay, Ocean Guardian được ghi nhận hoạt động dưới cờ Panama. Trên hồ sơ đăng ký, chủ sở hữu tàu là New Horizon Maritime Co SA, với địa chỉ liên hệ tại văn phòng Manarat Alkhaleej Marine Services FZE ở Khu thương mại tự do Hamriyah, Sharjah, UAE.
Đáng chú ý, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ trước đó đã đưa cả Manarat Alkhaleej và Ocean Guardian vào danh sách thực thể bị xác định là có liên hệ với Iran. Dữ liệu theo dõi mà ABC News Verify phân tích cũng cho thấy Ocean Guardian từng xuất hiện ở phía bắc Vịnh Ba Tư vào đầu tháng trước, trước khi xung đột leo thang.
Tuy nhiên, theo ông Douglas, tín hiệu của con tàu cho thấy nó đứng yên hoàn toàn trong thời gian dài, điều được xem là bất thường trong điều kiện thực tế trên biển, ngay cả khi tàu đang neo đậu.
Ông Douglas nhận định rằng tàu biển trên thực tế luôn có dao động nhất định do thủy triều, gió và dòng chảy, nên việc một con tàu gần như “đứng im tuyệt đối” có thể là dấu hiệu cho thấy vị trí phát tín hiệu không phản ánh đúng vị trí thực của tàu.
Hình ảnh từ radar khẩu độ tổng hợp (SAR) do vệ tinh ghi nhận cũng cho thấy Ocean Guardian không hiện diện tại vị trí mà dữ liệu AIS của tàu này thể hiện.
Với eo biển Hormuz vẫn là một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất của chuỗi cung ứng năng lượng thế giới, mọi dấu hiệu cho thấy dòng chảy dầu từ khu vực này vẫn được duy trì, dù bằng các phương thức phức tạp hơn, đều có thể tác động đáng kể đến tâm lý thị trường và biến động giá dầu trong thời gian tới.
