Nhật Bản: 2.000 tỷ USD tài sản của người cao tuổi mất trí nhớ có nguy cơ đóng băng, 1/2 GDP hiện nằm trong tay người già

Nhật Bản hiện là một trong số những quốc gia có dân số già nhất thế giới. Cùng với đó là một thách thức đang lớn dần: bảo vệ khối tài sản của các hộ gia đình khi tình trạng suy giảm nhận thức ngày càng trở nên phổ biến.

Theo Yahoo!Finance, một nửa tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Nhật Bản hiện đang nằm trong tay những người cao tuổi đang phải đối mặt với chứng sa sút trí tuệ. Với khoảng 2.000 tỷ USD đứng trước rủi ro bị quản lý yếu kém, nền kinh tế vốn đã trì trệ của “đất nước mặt trời mọc” có thể sẽ phải đối mặt với những kịch bản tồi tệ hơn. Xu hướng đáng lo ngại này là hồi chuông cảnh báo cho các quốc gia đang già hóa khác, bao gồm cả Mỹ - nơi những người cao tuổi bị suy giảm nhận thức ước tính đang nắm giữ khoảng 6.000 tỷ USD tài sản.

Tương đồng về nhân khẩu học

Năm 2023, gần 1/3 dân số Nhật Bản đã trên 65 tuổi và cứ 10 người thì có hơn một người trên 80 tuổi. Hiệp hội Alzheimer ước tính hiện có khoảng 4,6 triệu người tại quốc gia này đang sống chung với chứng sa sút trí tuệ.

Mặc dù tình hình nhân khẩu học tại Mỹ ít nghiêm trọng hơn nhưng cũng đang vận động theo chiều hướng tương tự. Khoảng 18% dân số Mỹ hiện trên 65 tuổi và con số này dự kiến sẽ tăng mạnh trong những thập kỷ tới. 

Đáng ngại hơn, xu hướng sa sút trí tuệ đang gia tăng nhanh chóng: năm 2024 có khoảng 6,9 triệu người Mỹ trên 65 tuổi mắc bệnh, và con số này dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2060. Giống như Nhật Bản, người cao tuổi đóng vai trò trụ cột trong nền kinh tế Mỹ, đóng góp khoảng 8.300 tỷ USD hàng năm, tương đương 40% GDP.

Sa sút trí tuệ không chỉ là vấn đề y tế mà còn là rủi ro tăng trưởng đối với các nền kinh tế, tác động trực tiếp đến tài chính công, thị trường lao động, tài sản hộ gia đình và chi tiêu tiêu dùng. Căn bệnh này đòi hỏi chi phí chăm sóc đắt đỏ kéo dài nhiều năm, gây áp lực lên các chương trình phúc lợi xã hội và buộc nhiều gia đình phải tiêu tán toàn bộ tiền tiết kiệm.

Hệ luỵ là việc chuyển giao tài sản giữa các thế hệ bị suy giảm, nghèo đói gia tăng và thuế có thể tăng cao để bù đắp cho hệ thống công cộng. Khi các tài khoản hưu trí bị rút sạch để trang trải chi phí chăm sóc, thị trường vốn cũng sẽ đối mặt với sự biến động lớn.

Một nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy những người trên 60 tuổi có dấu hiệu suy giảm nhận thức sở hữu khối tài sản tài chính ít hơn trung bình 40% so với những người khỏe mạnh. Các chuyên gia kinh tế cho rằng hố ngăn cách này đến từ việc chi tiêu lãng phí và quản lý tài sản tồi tệ. Ngoài ra, theo Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ, số người cao tuổi báo cáo mất hơn 100.000 USD do lừa đảo đã tăng hơn gấp 5 lần từ năm 2020 đến 2024.

Giải pháp 

Để ngăn chặn chứng sa sút trí tuệ “bào mòn” thành quả tích lũy cả đời, bước đầu tiên và quan trọng nhất là sự nhận thức. Các gia đình cần học cách nhận diện các dấu hiệu cảnh báo sớm như: hay quên, gặp khó khăn khi giao tiếp, bỏ lỡ các khoản thanh toán hoặc chi tiêu bốc đồng.

Việc lập kế hoạch sớm là vô cùng thiết yếu. Viện Quốc gia về Lão hóa (NIA) khuyến nghị các hộ gia đình nên: 

1. Giám sát tài chính sớm: Hỗ trợ lập ngân sách và thiết lập thanh toán hóa đơn tự động.
2. Lá chắn bảo vệ: Đăng ký danh sách "Không gọi quảng cáo" và kích hoạt cảnh báo gian lận thông qua ngân hàng và các đơn vị tín dụng.
3. Kế hoạch pháp lý: Thiết lập ủy quyền bền vững (durable power of attorney) khi người thân vẫn còn minh mẫn. Điều này cho phép một người tin cậy đứng ra quản lý tài chính khi cần thiết.
4. Cơ chế xác thực kép: Yêu cầu phê duyệt kép cho các giao dịch lớn, đặt hạn mức chi tiêu hàng ngày và nhờ đến sự tư vấn của các chuyên gia tài chính độc lập để đảm bảo tính khách quan.

Chứng sa sút trí tuệ hiếm khi làm tiêu tán tài sản chỉ sau một đêm. Thay vào đó, nó âm thầm gặm nhấm thông qua những quyết định sai lầm, những vụ lừa đảo và sự chậm trễ trong việc lập kế hoạch. Những gia đình chủ động đối mặt với rủi ro này từ sớm sẽ có cơ hội cao hơn để bảo toàn tài sản và tránh được những bi kịch tài chính đang diễn ra tại Nhật Bản.

Theo: Yahoo!Finance