Giá vốn đầu vào của hệ thống ngân hàng đang tăng
Dữ liệu từ 27 ngân hàng cho thấy, chi phí trả lãi tiền gửi không chỉ tăng về quy mô tuyệt đối mà ở nhiều nhà băng còn tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng tiền gửi.
BIDV (BID) là ngân hàng chi nhiều nhất cho lãi tiền gửi với 21.955 tỷ đồng trong quý I, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Trung bình mỗi ngày ngân hàng này phải chi gần 244 tỷ đồng tiền lãi cho người gửi tiền.
Theo sau là VietinBank (CTG) với 19.204 tỷ đồng, tăng 33%; Vietcombank (VCB) đạt 13.640 tỷ đồng, tăng 31%. SHB ghi nhận 10.231 tỷ đồng, tăng 37%.
Ở nhóm ngân hàng tư nhân, MBB gây chú ý khi chi phí lãi tiền gửi vượt 10.000 tỷ đồng, tăng tới 82% - mức tăng mạnh nhất trong nhóm ngân hàng lớn.
Theo các chuyên gia tài chính, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô chi phí tuyệt đối mà còn ở tốc độ tăng chi phí cao hơn đáng kể so với tăng trưởng tiền gửi. Điều này phản ánh giá vốn đầu vào của hệ thống ngân hàng đang tăng lên rõ rệt.
Việc các ngân hàng quốc doanh đứng đầu về chi phí lãi tiền gửi không gây bất ngờ bởi đây là nhóm có quy mô huy động lớn nhất thị trường. BIDV hiện vẫn là ngân hàng có lượng tiền gửi khách hàng cao nhất hệ thống, ghi nhận con số 2,14 triệu tỷ đồng trong quý I/2026.
Điểm đáng chú ý là tốc độ tăng chi phí lãi tiền gửi của nhóm này nhìn chung vẫn cao hơn hoặc xấp xỉ tăng trưởng tiền gửi bình quân. Cụ thể, BIDV ghi nhận chi phí lãi tăng 20%, trong khi tiền gửi bình quân (tính chung cả thị trường 1 và thị trường 2) tăng 17%.
Tuy nhiên, CTG tăng 33% so với mức tăng tiền gửi 18%; VCB tăng 31%, cao gần gấp đôi mức tăng huy động 16%. SHB ghi nhận tiền gửi bình quân tăng 13% nhưng chi phí lãi tăng 37%; ACB lần lượt là 11% và 37%; VIB là 11% và 32%; OCB là 14% và 38%.
Ở nhóm ngân hàng tư nhân, MB là trường hợp nổi bật nhất khi chi phí trả lãi tiền gửi tăng tới 82%, lên hơn 10.000 tỷ đồng trong quý I. Trong khi đó, tăng trưởng tiền gửi bình quân (tính chung cả thị trường 1 và thị trường 2) của ngân hàng chỉ ở mức 38%.
Tương tự, VPB và HDB cùng ghi nhận mức tăng chi phí lãi 56%, trong khi tiền gửi bình quân tăng lần lượt 29% và 38%. TCB chi phí trả lãi tăng 53%, nhưng tăng trưởng tiền gửi chỉ đạt 14%. Điều này cho thấy ngân hàng phải nâng mạnh chi phí vốn để duy trì tốc độ huy động trong bối cảnh cạnh tranh lãi suất ngày càng gay gắt.
Một số ngân hàng nhóm vừa ghi nhận mức tăng chi phí lãi rất cao, đi cùng tăng trưởng tiền gửi mạnh. Đơn cử như ABB cũng ghi nhận chi phí lãi tăng 66%, trong khi tiền gửi tăng 30%; NCB tăng 63% so với mức tăng tiền gửi 31%. NAB chi phí lãi tăng 77%, còn tiền gửi bình quân tăng tới 60%, mức cao nhất toàn hệ thống.
Ở chiều ngược lại, một số ngân hàng kiểm soát chi phí vốn tương đối tốt hơn. Chẳng hạn, BAB chỉ tăng chi phí lãi 16% trong khi tiền gửi tăng 8%...
Biên lợi nhuận thu hẹp
Nhìn vào khoảng cách chênh lệch giã chi phí lãi và tiền gửi cho thấy các ngân hàng không chỉ huy động nhiều hơn mà còn phải trả lãi suất cao hơn để giữ chân dòng tiền gửi.
Cuộc đua huy động vốn kéo dài từ cuối năm 2025 đến nay đang tạo áp lực lớn lên chi phí hoạt động của hệ thống ngân hàng.
Mặt bằng lãi suất huy động tăng từ cuối năm 2025 đến nay, cùng áp lực thanh khoản và nhu cầu vốn cho tăng trưởng tín dụng, đang khiến các ngân hàng bước vào vòng xoáy cạnh tranh mới. Điều này khiến nhiều ngân hàng rơi vào trạng thái áp lực từ cả hai phía (thị trường 1 và thị trường 2).
Mặt bằng lãi suất huy động liên tục đi lên từ cuối năm 2025, tiền gửi phần nhiều ở trung và ngắn hạn, trong khi đó lãi suất cho vay bị áp lực bởi nhu cầu vốn trung và dài hạn, khiến nhiều ngân hàng điều chỉnh tăng mạnh lãi suất ở kỳ hạn từ 6 tháng trở lên để giữ chân khách hàng.
Nếu giai đoạn trước lãi suất phổ biến chỉ dao động quanh vùng 4,5–5,5%/năm thì từ cuối năm 2025, nhiều ngân hàng niêm yết mức 6–7%/năm ở kỳ hạn dài và lên tới 7 - 8%/năm vào quý I/2026. Không ít chương trình huy động đặc biệt áp dụng lãi suất 8,5–9%/năm cho các khoản tiền gửi lớn.
Chi phí trả lãi tiền gửi là khoản chi lớn nhất trong hoạt động của ngân hàng, tác động trực tiếp tới biên lợi nhuận (NIM). Khi chi phí vốn tăng nhanh hơn tốc độ tăng tín dụng hoặc tăng thu nhập lãi, lợi nhuận ngân hàng sẽ chịu áp lực co hẹp. Đây là lý do nhiều ngân hàng dù tín dụng tăng trưởng tích cực nhưng NIM vẫn suy giảm trong các quý gần đây.
Mới đây, VIS Rating đã có đánh giá về ngành ngân hàng 3 tháng năm 2026. Theo đánh giá, biên lợi nhuận (NIM) thu hẹp ảnh hưởng đến các ngân hàng quy mô nhỏ và vừa.
ROAA toàn ngành giảm 10 điểm cơ bản so với quý trước xuống 1,4% trong 3 tháng năm 2026, khi NIM thu hẹp trung bình 11 điểm cơ bản do chi phí vốn tăng cao – rõ nét nhất tại các ngân hàng nhỏ và vừa với mạng lưới huy động tiền gửi hạn chế hơn.
Các ngân hàng quy mô trung bình cũng chịu áp lực từ chi phí tín dụng tăng như ví dụ LPB, thu nhập phí suy giảm như OCB, MSB, và không còn các khoản thu nhập đột biến như SSB.
Các ngân hàng lớn duy trì khả năng sinh lời nhìn chung ổn định, được hỗ trợ bởi NIM cải thiện như VCB, CTG, thu nhập từ kênh bảo hiểm (Bancassurance) phục hồi và chi phí tín dụng thấp hơn như ACB, TCB, cùng với việc kiểm soát chi phí chặt chẽ.
VIS Rating kỳ vọng xu hướng thu hẹp NIM và chi phí tín dụng gia tăng sẽ làm giảm lợi nhuận cốt lõi của các ngân hàng nhỏ và vừa trong 2026, với bối cảnh cạnh tranh nguồn vốn và áp lực từ chất lượng tài sản duy trì ở mức cao. Các đợt tăng vốn thời gian tới sẽ giúp củng cố bộ đệm vốn, dù xu hướng sẽ phân hóa giữa các nhóm ngân hàng
.png "Trần cứng 5 phiên liên tiếp, doanh nghiệp tuyên bố cổ phiếu đang được \"tái định vị giá trị thực\"")
.png "Tự doanh CTCK bán ròng gần 400 tỷ đồng phiên đầu tháng, cổ phiếu nào bị \"xả\" mạnh nhất?")
