Máy bay cắm đầu lao thẳng đứng xuống biển ngay sau 13 phút cất cánh, gãy đôi thân, toàn bộ 189 người trong khoang thiệt mạng: Bài học đau đớn ngành hàng không

Thảm kịch 13 phút trên Biển Java

Sáng ngày 29/10/2018, chiếc máy bay Boeing 737 MAX 8 mang số hiệu 610 của hãng hàng không Lion Air cất cánh từ sân bay quốc tế Soekarno-Hatta tại Jakarta để thực hiện hành trình nội địa đến Pangkal Pinang, Indonesia. Máy bay chở theo 181 hành khách và 8 thành viên phi hành đoàn.

Nhưng chỉ 3 phút sau khi cất cánh, cơ trưởng Bhavye Suneja đã nhận thấy hệ thống điều khiển gặp trục trặc và xin lệnh quay trở lại sân bay. Dữ liệu radar cho thấy chiếc phi cơ liên tục trồi sụt độ cao một cách bất thường ở vận tốc rất lớn.

Đến 6 giờ 33 phút, tức là chỉ 13 phút sau khi rời đường băng, mọi liên lạc hoàn toàn bị ngắt kết nối. Chiếc máy bay xấu số lao thẳng xuống Biển Java ở một góc dốc đứng nguy hiểm, cướp đi sinh mạng của toàn bộ 189 người có mặt trên chuyến bay.

Đây là thảm kịch kinh hoàng nhất trong lịch sử hãng Lion Air và là tổn thất máy bay lớn đầu tiên của dòng 737 MAX vốn được đưa vào vận hành thương mại trước đó không lâu.

Điềm báo bị bỏ qua

Chiến dịch tìm kiếm cứu nạn được triển khai ngay lập tức trên diện tích vùng biển rộng tới 280 km vuông. Toàn bộ nạn nhân không một ai sống sót, trong đó có hai người nước ngoài gồm cơ trưởng người Ấn Độ và một cựu vận động viên xe đạp chuyên nghiệp người Italy.

Đáng chú ý, vụ tai nạn này đã lấy đi sinh mạng của 38 công chức nhà nước Indonesia, bao gồm 20 nhân viên thuộc Bộ Tài chính. Sự mất mát lớn này khiến Bộ trưởng Tài chính Sri Mulyani phải lập tức đến trung tâm cứu hộ phối hợp thông tin và ra lệnh cho toàn ngành thắt băng đen tưởng niệm suốt một tuần.

Công ty bảo hiểm quốc doanh Jasa Raharja sau đó thông báo bồi thường 50 triệu Rupiah cho mỗi gia đình nạn nhân. Trong quá trình trục vớt đầy cam go, một thợ lặn cứu hộ tình nguyện cũng đã tử vong do hội chứng giảm áp.

Điều đáng sợ là chiếc Boeing 737 MAX 8 này vốn là máy bay mới, chỉ bay được khoảng 800 giờ kể từ khi bàn giao vào tháng 8/2018.

Đêm trước ngày xảy ra tai nạn, trên hành trình từ Bali về Jakarta, chính chiếc phi cơ này đã gặp sự cố tương tự khiến hành khách hoảng loạn như đang đi tàu lượn siêu tốc. Máy bay đã rơi tự do hơn 60 mét chỉ trong vài giây.

Chuyến bay đêm đó may mắn thoát nạn nhờ một phi công thứ ba ngoài ca trực vô tình ngồi trong khoang lái đã kịp thời hướng dẫn tổ bay ngắt nguồn điện của động cơ điều chỉnh độ nghiêng của bộ ổn định.

Dù các kỹ sư đã tiến hành sửa chữa sau khi hạ cánh và tuyên bố máy bay đủ điều kiện cất cánh vào sáng hôm sau, tử thần vẫn chực chờ trên chuyến bay tiếp theo.

Góc khuất phần mềm bí mật và sai lầm chí mạng của Boeing

Hộp đen ghi dữ liệu bay và hộp đen ghi âm buồng lái được tìm thấy dưới lớp bùn dày 8 mét ở độ sâu hơn 30 mét đã giúp Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Indonesia (NTSC) làm sáng tỏ nguyên nhân cốt lõi.

Thủ phạm chính là Hệ thống Tăng cường Tính năng Điều khiển bay (MCAS). Đây là một phần mềm tự động được Boeing cài đặt nhưng lại thiếu hướng dẫn chi tiết trong tài liệu cho phi công khiến. Tổ bay của Lion Air hoàn toàn không hay biết về sự tồn tại của phần mềm này.

Do một cảm biến góc tấn (AoA) cung cấp bởi công ty Xtra Aerospace của Mỹ bị hiệu chuẩn sai từ trước và không được đội bảo trì của Lion Air kiểm tra lại, hệ thống MCAS liên tục nhận dữ liệu lỗi.

Nghĩ rằng máy bay đang ngửa mũi quá cao có nguy cơ gây thất tốc, phần mềm này đã tự động kích hoạt và liên tục ép mũi máy bay xuống bất chấp nỗ lực kéo cần lái của phi công. Do phi công không thực hiện đúng quy trình xử lý khẩn cấp hệ thống cân bằng, MCAS duy trì trạng thái hoạt động và liên tục ấn chúi mũi máy bay xuống cho đến khi máy bay va chạm mạnh với mặt nước.

Báo cáo điều tra cuối cùng công bố sau đó đã chỉ trích lỗi thiết kế của Boeing cùng quy trình cấp chứng nhận lỏng lẻo đối với hệ thống MCAS của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA). Dù Boeing và FAA sau đó đã đưa ra các khuyến cáo khẩn cấp, một thảm kịch tương tự với kịch bản y hệt lại tiếp tục xảy ra với chuyến bay 302 của Ethiopian Airlines vào ngày 10/3/2019.

Chuỗi sai lầm mang tính hệ thống này đã dẫn đến một quyết định chưa từng có trong lịch sử ngành hàng không. Đó là toàn bộ dòng máy bay Boeing 737 MAX bị cấm bay trên phạm vi toàn cầu.

Sau khi Boeing tiến hành nâng cấp phần mềm, thay đổi hệ thống dây điện và đào tạo lại phi công, FAA đã chính thức dỡ bỏ lệnh cấm vào cuối năm 2020.

Tổng hợp