Liên minh hàng hải quốc tế cảnh báo nghiêm trọng

Sự xuất hiện của các "hệ thống song song" đang đe dọa tạo ra một cấu trúc hai tầng trong vận tải biển quốc tế, làm suy yếu niềm tin và sự an toàn trên biển. Đây là cảnh báo mạnh mẽ từ các cơ quan hàng hải toàn cầu đưa ra gần đây.

Trong một tuyên bố chung, Nhóm Tư vấn Vận tải biển (CSG) - một liên minh không chính thức giữa các cơ quan hàng hải của 18 quốc gia trên toàn thế giới - nhấn mạnh rằng hơn 80% thương mại toàn cầu hiện nay được vận chuyển bằng đường biển.

"Nếu không có thương mại hàng hải, chuỗi cung ứng sẽ bị phá vỡ và nền kinh tế toàn cầu mà chúng ta đang biết sẽ đi đến điểm dừng đột ngột", nhóm này nhận định.

Chuỗi cung ứng toàn cầu chao đảo

CSG cảnh báo các chuỗi cung ứng hàng hải đã và đang phải đối mặt với những gián đoạn liên tiếp, "gây ra sự bất ổn và làm giảm hiệu quả của chuỗi cung ứng toàn cầu." Họ dẫn chứng một loạt sự kiện gây chấn động như đại dịch Covid-19, cuộc chiến tại Ukraine, tình trạng hạn hán kéo dài ở Kênh đào Panama, và cuộc xung đột Mỹ - Iran.

Đặc biệt trong năm nay, xung đột tại Trung Đông đã tạo ra một "nút thắt cổ chai" nghiêm trọng đối với vận tải biển toàn cầu. Việc phong tỏa và các cuộc giao tranh dữ dội tại eo biển Hormuz – tuyến đường thủy huyết mạch nằm ở phía nam Iran – đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển. Hậu quả là giá dầu mỏ và các mặt hàng thiết yếu khác, chẳng hạn như phân bón, đã leo thang chóng mặt.

CSG cảnh báo thêm rằng "các biện pháp thương mại mang tính phân biệt đối xử" đang làm trầm trọng thêm tác động tiêu cực đối với hoạt động hàng hải.

"Vận tải biển toàn cầu hoạt động hiệu quả nhất khi các quy tắc rõ ràng và nhất quán trên toàn thế giới," liên minh này khẳng định. "Sự bất định về khả năng tiếp cận các cảng hoặc tuyến đường trong tương lai có thể ảnh hưởng đến kế hoạch thương mại dài hạn. Khi các quốc gia bắt đầu theo đuổi các cách tiếp cận khác nhau, các sáng kiến khu vực hoặc các quy trình đa phương bị đình trệ sẽ làm suy yếu sự gắn kết của hệ thống."

Hệ quả tất yếu, theo CSG, là "sự phân mảnh trong các quy tắc sẽ dẫn trực tiếp đến sự phân mảnh trong thị trường và cuối cùng là đẩy chi phí lên cao đối với cả doanh nghiệp và người tiêu dùng."

Nguy cơ từ "hạm đội bóng tối"

CSG, với các thành viên bao gồm giới chức từ Đức, Canada, Nhật Bản, Vương quốc Anh, Đan Mạch, Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác, nhấn mạnh rằng áp lực địa chính trị đối với vận tải biển "không phải là những cú sốc mang tính giai đoạn" mà là "những tín hiệu của một sự thay đổi mang tính cơ cấu trong môi trường hoạt động của thương mại toàn cầu."

"Các tuyến đường biển ngày càng trở thành công cụ gây sức ép và tiềm ẩn rủi ro," CSG nhận định. "Chủ quyền, khả năng phục hồi và sự thịnh vượng dựa vào các mối quan hệ đối tác, cũng như sự hợp tác và phối hợp thiết thực để duy trì một hệ thống thương mại toàn cầu cởi mở."

Họ đặc biệt cảnh báo về tình trạng gia tăng các tàu tham gia vào các hoạt động lách lệnh trừng phạt. Sự tồn tại của "một hạm đội bóng tối không bị quản lý... gồm hàng trăm con tàu hoạt động bên ngoài các khuôn khổ tiêu chuẩn về bảo hiểm, an toàn và minh bạch" đang làm suy yếu chuỗi cung ứng toàn cầu.

"Điều này tạo ra các hệ thống song song trong ngành vận tải biển toàn cầu, gia tăng rủi ro, và bỏ qua các tiêu chuẩn về môi trường và an toàn, làm xói mòn niềm tin và khả năng dự báo của thị trường hàng hải," CSG nhấn mạnh. "Hậu quả là một hệ thống hai tầng: một tầng được điều chỉnh bởi các quy tắc rõ ràng, tầng còn lại hoạt động trong sự mờ ám. Cuối cùng, cả hai đều bị suy yếu."

Nhóm kêu gọi các quốc gia có thế mạnh về hàng hải "tích cực hỗ trợ và duy trì các nguyên tắc cốt lõi điều chỉnh hoạt động vận tải biển". Họ nhấn mạnh sự cần thiết phải thực thi nghiêm ngặt các quy định quốc tế hiện hành trên mọi khu vực pháp lý, song song với sự hỗ trợ chính trị "để phát triển và duy trì các tiêu chuẩn chung."

"Sự hợp tác quốc tế mạnh mẽ không phải là sự hạn chế đối với chủ quyền; đó là điều kiện tiên quyết để quản trị hiệu quả trong một thế giới hội nhập," CSG khẳng định.

"Việc để mặc cho sự phân mảnh ngày càng sâu sắc sẽ làm suy yếu khuôn khổ hàng hải dựa trên luật lệ toàn cầu và làm tăng nguy cơ gián đoạn tại các điểm nghẽn hàng hải quan trọng," nhóm này nói thêm. "Như việc phong tỏa Eo biển Hormuz đã chứng minh: Khi chuỗi cung ứng vận tải biển bị phân mảnh, nền kinh tế toàn cầu cũng sẽ bị chia cắt theo."

Tham khảo: CNBC