Giao thông đô thị Việt Nam chuyển xanh mạnh mẽ

Đến tháng 6/2026, 70,9% taxi và 23,1% xe buýt trên cả nước đã sử dụng điện, trong khi mạng lưới sạc đạt hơn 15.000 trạm/cổng.

Những con số được Bộ Xây dựng công bố cho thấy quá trình điện hóa giao thông đang diễn ra rõ nét nhất ở lĩnh vực đường bộ và giao thông đô thị, đặc biệt tại các thành phố lớn.

Hơn 63.000 taxi, xe buýt điện đang vận hành

Theo báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định 876/QĐ-TTg được Bộ Xây dựng trình bày tại hội nghị ngày 17/9, đến tháng 6/2026, cả nước có 61.171 taxi điện trên tổng số 86.274 taxi, tương đương 70,9%.

Nói cách khác, cứ 10 chiếc taxi được thống kê thì đã có khoảng 7 chiếc sử dụng điện.

Ở lĩnh vực xe buýt, cả nước có 1.946 xe buýt điện trên tổng số 8.428 xe, tương đương 23,1%. Cộng hai nhóm phương tiện này, số taxi và xe buýt điện đang vận hành đã lên tới 63.117 chiếc.

Đáng chú ý, tốc độ chuyển đổi có sự khác biệt khá lớn giữa các nhóm phương tiện. Taxi điện đã đạt tỷ lệ cao, trong khi xe tải, xe khách đường dài và phương tiện chuyên dụng vẫn còn nhiều dư địa chuyển đổi.

Ngoài taxi và xe buýt, Việt Nam hiện có 3.893 ô tô tải điện, 47 đầu kéo điện, 2.502 ô tô khách điện và 8 ô tô chuyên dùng điện.

Tính chung, đến tháng 6/2026, phương tiện điện chiếm khoảng 6,1% trong tổng số hơn 6,3 triệu phương tiện được báo cáo. Riêng ô tô con chiếm tới 97,3% tổng số phương tiện điện, trong khi xe máy điện tăng trưởng khoảng 28% mỗi năm.

Hà Nội, TP.HCM mở rộng đội xe và hạ tầng phục vụ vận hành

Tại các đô thị lớn, quá trình điện hóa không chỉ thể hiện qua số lượng phương tiện mà còn kéo theo sự phát triển của hệ thống depot và trạm sạc.

Hà Nội hiện có 13 depot phục vụ 717 xe buýt điện hoạt động trên 41 tuyến. Những chiếc xe buýt điện vì thế không còn chỉ xuất hiện ở một vài tuyến riêng lẻ mà đã trở thành một phần trong mạng lưới vận tải hành khách công cộng của Thủ đô.

Trong khi đó, TP.HCM hiện có 5 depot với 56 trụ sạc siêu nhanh phục vụ xe buýt điện.

Tính chung Hà Nội và TP.HCM, hai đô thị lớn nhất cả nước có 1.849 xe buýt điện trên tổng số 4.642 xe buýt.

Trong khi đó, các thành phố trực thuộc Trung ương khác có 37 xe buýt điện trên tổng số 995 xe; 27 tỉnh còn lại có 60 xe buýt điện trên tổng số 2.791 xe. Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi xe buýt điện hiện tập trung chủ yếu tại hai đô thị lớn.

15.024 trạm/cổng sạc: Giao thông điện bắt đầu hình thành mạng lưới

Một trong những yếu tố quyết định tốc độ phổ cập xe điện là khả năng tiếp cận hạ tầng sạc.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, cả nước hiện có 15.024 trạm/cổng sạc, trong đó 5.331 điểm sạc nhanh và 9.693 điểm sạc chậm. Hệ thống này đã hiện diện tại 34/34 tỉnh, thành phố.

Trên mạng lưới cao tốc và quốc lộ, hạ tầng sạc đã có mặt tại 125/215 tuyến.

Quy mô này cho thấy hạ tầng sạc đã vượt khỏi phạm vi một vài đô thị và bắt đầu hình thành mạng lưới trên phạm vi rộng. Tuy nhiên, độ phủ vẫn chưa đồng đều, đặc biệt tại các trạm dừng nghỉ.

Đến tháng 5/2026, mới có 4/21 trạm dừng nghỉ vận hành hệ thống sạc, trong khi 8 trạm đang lắp đặt. Đây là một trong những điểm cho thấy hạ tầng phục vụ các hành trình dài vẫn cần tiếp tục được đầu tư.

Người dân có thể cảm nhận gì từ những phương tiện chạy điện?

Với người dân đô thị, sự thay đổi của giao thông điện không chỉ nằm trên những con số thống kê. Nó xuất hiện ngay trong những chuyến taxi, xe buýt hay trên các tuyến phố mỗi ngày.

Một người thường xuyên sử dụng taxi và xe buýt có thể dễ dàng nhận thấy một số khác biệt khi đi trên phương tiện điện: xe vận hành êm hơn, ít tiếng động cơ và không phát sinh khí thải từ ống xả trong quá trình chạy.

“Tôi thường xuyên đi làm bằng xe buýt điện. Dòng phương tiện mới này đã xóa bỏ những định kiến của nhiều người về xe buýt nhờ vận hành êm ái, không khói bụi ồn ào. Nếu ngày càng có nhiều phương tiện công cộng chạy điện trên đường, tôi nghĩ điều đó sẽ tạo ra thay đổi tích cực đối với môi trường sống ở đô thị”, Anh Duy Minh, một nhân viên văn phòng 38 tuổi ở Phường Việt Hưng (trước đây thuộc quận Long Biên), Hà Nội, cho biết.

Với người không sở hữu xe điện, sự phát triển của taxi và xe buýt điện cũng đồng nghĩa họ vẫn có thể tiếp cận phương tiện giao thông sử dụng năng lượng điện thông qua các chuyến đi hằng ngày.

Ở góc độ hệ thống, quá trình này đang diễn ra theo nhiều lớp: doanh nghiệp thay đổi đội xe, thành phố đầu tư depot và phương tiện công cộng, trong khi mạng lưới sạc được mở rộng để đáp ứng nhu cầu vận hành.

Tuy nhiên, báo cáo của Bộ Xây dựng cũng chỉ ra rằng quá trình chuyển đổi chưa đồng đều. Hạ tầng sạc, đổi pin và cung cấp nhiên liệu xanh chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu; việc phát triển phương tiện điện cũng cần được đồng bộ với nguồn điện, lưới điện, quỹ đất và các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Không chỉ có xe điện, bài toán tiếp theo là nguồn điện

Khi số lượng phương tiện điện tăng lên, nhu cầu về điện cũng trở thành một phần quan trọng của quá trình chuyển đổi.

Theo báo cáo, đến năm 2030, giao thông điện dự kiến cần bổ sung khoảng 3–4 tỷ kWh điện mỗi năm, tương đương khoảng 1–1,5% sản lượng điện toàn hệ thống.

Bài toán vì vậy không chỉ là có đủ điện mà còn phải đưa điện đến đúng nơi và đúng thời điểm. Các depot xe buýt, bến xe, cảng cạn hay trạm dừng nghỉ có thể phát sinh nhu cầu sạc công suất cao, tạo áp lực lên hệ thống điện tại từng khu vực.

Báo cáo đề xuất gắn quá trình phát triển giao thông điện với các giải pháp sạc thông minh, quản lý phụ tải, tích hợp năng lượng tái tạo và lưu trữ điện; đồng thời tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp vận tải, chính quyền, ngành điện và các nhà phát triển trạm sạc.

Nhìn từ những con số hiện tại, điện hóa giao thông đô thị Việt Nam đã bước qua giai đoạn thử nghiệm để tiến tới quy mô vận hành lớn hơn. Hơn 61.000 taxi điện, gần 2.000 xe buýt điện và hơn 15.000 trạm/cổng sạc đang tạo nên một hệ sinh thái giao thông điện ngày càng rõ nét.

Dù vậy, tỷ lệ phương tiện điện mới chiếm khoảng 6,1% trong tổng số hơn 6,3 triệu phương tiện được báo cáo. Điều đó cho thấy dư địa chuyển đổi vẫn còn rất lớn. Chặng đường tiếp theo không chỉ phụ thuộc vào việc tăng số lượng xe điện, mà còn nằm ở khả năng phát triển đồng bộ hạ tầng sạc, lưới điện và các phương thức vận tải công cộng.

Quá trình này, theo đó, không đơn thuần là thay một chiếc xe chạy xăng bằng một chiếc xe chạy điện, mà đang từng bước hình thành một hệ thống giao thông đô thị với phương tiện, hạ tầng và năng lượng được chuyển đổi cùng nhau.

Nguồn: Tổng hợp