Các tập đoàn công nghệ lớn vừa chứng kiến gần 900 tỷ USD vốn hóa thị trường bị thổi bay sau khi công bố kết quả kinh doanh quý III, trong bối cảnh chi tiêu cho AI tiếp tục tăng mạnh. Những doanh nghiệp từng nằm trong nhóm có khả năng sinh lời cao nhất thế giới đang dần trở thành những cỗ máy tiêu tiền khi đặt cược tương lai vào công nghệ mới.
Cổ phiếu của bốn tập đoàn điện toán đám mây quy mô lớn gồm Amazon, Meta, Microsoft và Alphabet – công ty mẹ của Google – đồng loạt chịu áp lực sau khi công bố kết quả kinh doanh. Chi phí đầu tư của nhóm này gần như tăng gấp đôi, trong khi tốc độ tăng trưởng doanh thu tại một số mảng kinh doanh cốt lõi có dấu hiệu chậm lại.
Tổng chi tiêu vốn của bốn công ty, chủ yếu dành cho chip và trung tâm dữ liệu, đạt 207 tỷ USD trong quý III, tăng mạnh so với mức 113 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Dù thị trường phản ứng tiêu cực, lãnh đạo các doanh nghiệp vẫn giữ nguyên kế hoạch chi thêm 232 tỷ USD trong quý IV. Nếu thực hiện đúng dự kiến, tổng vốn đầu tư của nhóm có thể lên tới 740 tỷ USD trong năm nay.
Trước đây, các tập đoàn công nghệ thường sử dụng dòng tiền dồi dào từ hoạt động kinh doanh để tài trợ cho những khoản đầu tư lớn. Tuy nhiên, thời gian gần đây, phần lớn đã bắt đầu ghi nhận dòng tiền tự do âm, trong một số trường hợp là lần đầu tiên kể từ khi niêm yết. Các doanh nghiệp cũng liên tiếp công bố những kế hoạch huy động vốn quy mô lớn thông qua phát hành nợ và cổ phiếu.
Sự thay đổi đáng kể trong tình hình tài chính của các tập đoàn này đang làm dấy lên lo ngại về tính bền vững của làn sóng đầu tư AI – động lực quan trọng thúc đẩy thị trường chứng khoán Phố Wall trong những năm gần đây.
Brent Thill, nhà phân tích tại Jefferies, cho biết giới đầu tư thất vọng trước kết quả kinh doanh dù các doanh nghiệp vẫn đạt mức tăng trưởng tốt. Theo ông, thị trường ngày càng lo ngại những hạn chế trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng vật lý có thể khiến các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây không đáp ứng được toàn bộ nhu cầu của khách hàng.
“Thị trường công nghệ đã đóng cửa. Chúng ta đang chứng kiến một đợt bán tháo trên diện rộng, mọi người đều đang tháo chạy ngay lúc này”, ông nhận định, đồng thời cho rằng chưa thể xác định đợt bán tháo sẽ kéo dài trong bao lâu.
Cổ phiếu công nghệ đã phục hồi một phần sau những đợt giảm đầu tuần, khi Anthropic công bố bản cáo bạch IPO được chờ đợi từ lâu. Tài liệu cho thấy công ty AI mới 5 năm tuổi này đang tăng trưởng nhanh và mở rộng đáng kể tệp khách hàng.
Dù vậy, phản ứng tiêu cực của thị trường trước kết quả kinh doanh từ những tập đoàn lớn nhất ngành công nghệ cho thấy nhà đầu tư vẫn hoài nghi về khả năng sinh lời của các khoản đầu tư AI. Diễn biến này cũng tạo thêm áp lực cho kế hoạch IPO dự kiến diễn ra vào cuối tháng của Anthropic.
Quy mô đầu tư chưa từng có vào hạ tầng AI đang tác động mạnh đến bảng cân đối kế toán của nhiều doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới. Theo các nhà phân tích, tổng mức chi tiêu này thậm chí có thể vượt tỷ trọng GDP mà Mỹ từng dành cho việc phát triển hệ thống đường sắt, viễn thông và cáp quang.
Đáng chú ý, Google, Meta và Amazon – ba doanh nghiệp từng tạo ra tổng cộng 36,4 tỷ USD dòng tiền tự do trong quý III/2025 – đã cùng tiêu tốn 45,2 tỷ USD tiền mặt trong cùng kỳ năm nay.
Amazon là tập đoàn chịu áp lực dòng tiền lớn nhất. Trong quý III, công ty ghi nhận dòng tiền tự do âm 33,5 tỷ USD, sau khi nâng chi tiêu vốn lên mức kỷ lục 75,8 tỷ USD để xây dựng thêm trung tâm dữ liệu và mua sắm chip phục vụ AI.
Doanh thu của Amazon Web Services (AWS) tăng 39%, đạt 46 tỷ USD, nhưng vẫn không đủ xoa dịu lo ngại của giới đầu tư về quy mô chi tiêu. Cổ phiếu Amazon giảm 7% sau khi công bố kết quả, khiến gần 200 tỷ USD vốn hóa thị trường bốc hơi. Bên cạnh đó, triển vọng doanh thu mùa mua sắm Giáng sinh mà CEO Andy Jassy đưa ra cũng thấp hơn kỳ vọng, trong khi doanh thu quý III không đạt dự báo.
Brad Reback, nhà phân tích tại Stifel, nhận định nhà đầu tư đang ngày càng khắt khe hơn với các tập đoàn công nghệ lớn. Họ muốn nhìn thấy bằng chứng rõ ràng rằng những khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng AI có thể chuyển hóa thành nguồn doanh thu mới. Theo ông, nhiều thông tin tích cực đã được phản ánh vào giá cổ phiếu, trong khi thị trường bắt đầu chú ý nhiều hơn đến chi phí vốn và khả năng sinh lời của các dự án đầu tư. Việc huy động nguồn vốn để triển khai những kế hoạch này cũng ngày càng trở nên khó khăn hơn.
Alphabet là doanh nghiệp chịu tác động nặng nề nhất trong nhóm, khi cổ phiếu giảm 13% trong phiên giao dịch cuối tháng 10 mới đây, xóa sổ khoảng 500 tỷ USD vốn hóa thị trường. Nguyên nhân chính đến từ sự suy giảm mạnh của dòng tiền tự do: Google ghi nhận mức âm 9,1 tỷ USD, trái ngược với khoản dương 24,5 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Đây là quý thứ hai liên tiếp công ty tiêu tốn tiền mặt, lần đầu tiên xảy ra kể từ khi niêm yết vào năm 2004. Trong khi đó, chi tiêu vốn của tập đoàn đã vượt 50 tỷ USD.
Google cũng ghi nhận quý thứ hai liên tiếp tốc độ tăng trưởng của mảng tìm kiếm cốt lõi chậm lại. Các lãnh đạo công ty thừa nhận chưa thể tạo ra nguồn thu quảng cáo tương đương từ chatbot Gemini và chế độ AI so với mô hình tìm kiếm truyền thống hiển thị danh sách liên kết.
Tương tự Amazon, Alphabet dù ghi nhận doanh thu điện toán đám mây tăng gấp đôi vẫn không thể ngăn tâm lý thận trọng của nhà đầu tư. CEO Sundar Pichai cho biết công ty chưa thể đưa các trung tâm dữ liệu mới vào vận hành đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu AI. Ông cũng kỳ vọng việc bán dòng chip AI tùy chỉnh TPU cho khách hàng bên ngoài có thể mang lại hàng tỷ USD doanh thu mới.
Trong khi đó, nhà phân tích tại Bernstein, Mark Shmulik, cho rằng đợt bán tháo là phản ứng thái quá của thị trường trước việc kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng. Ông nhận định các công ty công nghệ vẫn đang tăng trưởng, nhưng thừa nhận nhà đầu tư ngày càng thận trọng trước khả năng chi tiêu vốn tiếp tục tăng mạnh trong năm tới. Đồng thi, ông đặt câu hỏi về quy mô vốn đầu tư mà các doanh nghiệp có thể duy trì trong năm 2027 và 2028, cũng như tác động của mức chi này đối với nguồn tài trợ và chiến lược phân bổ vốn.
Áp lực tài chính cũng khiến các tập đoàn phải tìm kiếm thêm nguồn vốn bên ngoài. Alphabet đã gánh khoản nợ hàng chục tỷ USD và hồi tháng 6 công bố kế hoạch huy động khoảng 85 tỷ USD thông qua một đợt phát hành cổ phiếu, lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ.
Meta cũng công bố kế hoạch phát hành cổ phiếu trị giá 95 tỷ USD trong tuần này, với sự hỗ trợ của các nhà sản xuất chip Nvidia, AMD và Broadcom. Trước đó, cổ phiếu Meta đã giảm 6% sau khi công ty công bố khoản đầu tư vốn 35 tỷ USD trong quý III, dù vẫn dự kiến đạt doanh thu 145 tỷ USD cho cả năm. Hãng mạng xã hội này ghi nhận dòng tiền tự do âm 2,1 tỷ USD, đánh dấu quý đầu tiên thâm hụt tiền mặt kể từ khi niêm yết vào quý II/2012.
Microsoft là trường hợp ngoại lệ đáng chú ý trong nhóm. Tập đoàn phần mềm này được giới đầu tư đánh giá cao nhờ khả năng kiểm soát chi phí và kỷ luật phân bổ vốn. Dù chi tiêu tăng lên 45,2 tỷ USD, Microsoft vẫn tạo ra 18,6 tỷ USD tiền mặt trong quý. Cổ phiếu công ty cũng chỉ giảm nhẹ trong phiên giao dịch sau khi công bố kết quả kinh doanh. Tuy nhiên, áp lực chi phí vẫn hiện hữu. Mới đây, thương hiệu này đã đề xuất các gói nghỉ việc tự nguyện cho khoảng 60.000 nhân viên nhằm điều chỉnh quy mô nhân sự và kiểm soát chi phí.
Không chỉ các tập đoàn công nghệ truyền thống, SpaceX cũng đang trở thành một trong những doanh nghiệp chi tiêu lớn cho hạ tầng AI. Kể từ khi niêm yết vào tháng 6, công ty của tỷ phú Elon Musk đã công bố kế hoạch chi 88,1 tỷ USD trong năm nay để nhanh chóng mở rộng hệ thống GPU tại hai trung tâm dữ liệu Colossus ở Memphis, bang Tennessee.
Nhà phân tích tại Morgan Stanley, Adam Jonas, ước tính SpaceX có thể chi tới 278 tỷ USD cho đầu tư vốn trong năm tới, trong đó lĩnh vực AI chiếm khoảng 87%.
Phản ứng thận trọng của thị trường trước kết quả kinh doanh của các tập đoàn lớn cũng báo hiệu nhiều khó khăn cho những doanh nghiệp nhỏ hơn trong ngành. Các công ty điện toán đám mây thế hệ mới như CoreWeave đang gánh khoản nợ lớn để đầu tư vào trung tâm dữ liệu và phần cứng của Nvidia, nhưng liên tục đối mặt với tình trạng dự án chậm tiến độ và hợp đồng bị hủy bỏ.
Cổ phiếu CoreWeave đã giảm 47% trong sáu tháng qua. Một số khoản nợ của công ty cũng rơi vào tình trạng bị đánh giá là rủi ro cao, trước khi doanh nghiệp công bố báo cáo tài chính vào tháng tới.
Tỷ phú Elon Musk nhận định quá trình sàng lọc của thị trường khiến các doanh nghiệp điện toán đám mây mới nổi ngày càng khó tiếp cận nguồn vốn vay. Ông dự báo phần lớn những công ty này có thể không trụ vững, kéo theo một làn sóng đào thải và sáp nhập trong ngành.
Theo FT
