Elon Musk thừa nhận khởi nghiệp vì ‘sợ cô độc’: Nghịch lý Fermi trong đế chế 2.800 tỷ USD của người giàu nhất hành tinh

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) diễn ra tại Davos-Thụy Sĩ, tỷ phú Elon Musk một lần nữa khiến hội trường xôn xao khi tự nhận mình là một "người ngoài hành tinh".

Tuy nhiên, đằng sau câu nói có vẻ đùa cợt đó là một thế giới quan nghiêm túc đến mức cực đoan: Vị tỷ phú này xây dựng Tesla và SpaceX vì sợ “cô độc”.

Đáng ngạc nhiên hơn, quan điểm này đang trực tiếp định hình nên khối tài sản cá nhân 600 tỷ USD cùng tương lai của đế chế trị giá 2.800 tỷ USD với những tập đoàn biểu tượng như Tesla, SpaceX và xAI.

Vì nhân loại

Trong cuộc đối thoại với CEO Larry Fink của BlackRock, Elon Musk đã bày tỏ một quan điểm gây ngạc nhiên: Dù dẫn đầu cuộc đua vào không gian, ông tin rằng khả năng tồn tại sự sống thông minh ngoài Trái đất là cực kỳ thấp.

Đối với Musk, loài người chính là "ngọn nến nhỏ của ý thức trong một vực thẳm bóng tối mênh mông". Để chống lại sự “cô độc” đó, vị tỷ phú này đã quyết định xây dựng nên những biểu tượng như Tesla hay SpaceX.

Đây chính là cách Musk tiếp cận "Nghịch lý Fermi", câu hỏi nổi tiếng của nhà vật lý Enrico Fermi về việc tại sao vũ trụ bao la nhưng chúng ta vẫn chưa tìm thấy bằng chứng nào về sự sống ngoại lai.

Ông chủ Tesla từng chia sẻ trên mạng xã hội X rằng: "Câu trả lời đáng sợ nhất cho Nghịch lý Fermi chính là: Chẳng có người ngoài hành tinh nào cả".

Chính vì tin rằng ý thức là thứ hiếm hoi và độc nhất, Musk coi dự án bảo tồn nhân loại là nhiệm vụ khẩn cấp nhất. Ông xây dựng SpaceX không chỉ để phóng vệ tinh, mà để tạo ra một "hợp đồng bảo hiểm" cho loài người trên sao Hỏa.

Tỷ phú giàu nhất hành tinh không muốn chết trên sao Hỏa vì tác động của vụ va chạm, mà muốn nơi đó trở thành bàn đạp để mở rộng tài nguyên và khám phá giới hạn của ý thức.

Người ta thường nhìn vào Tesla và SpaceX như những công ty sản xuất xe điện hay tên lửa thông thường, nhưng Musk khẳng định chúng là sự mở rộng của niềm tin vào việc bảo vệ tương lai.

Tổng giá trị vốn hóa của Tesla (khoảng 1.400 tỷ USD) và SpaceX (được định giá khoảng 800 tỷ USD), cộng với các thực thể khác, đang tạo ra một hệ sinh thái hướng tới cái mà ông gọi là "Sự thịnh vượng bền vững".

Nhà sáng lập này vẽ ra một tương lai nơi robot hình người (humanoid robotics) sẽ làm cho công việc trở thành một lựa chọn thay vì bắt buộc. Theo dự đoán của vị tỷ phú, công nghệ robot hình người sẽ đạt được những bước tiến chức năng ngay trong cuối năm nay và có thể thương mại hóa rộng rãi trong vài năm tới.

"Với robot và AI, đây thực sự là con đường dẫn đến sự thịnh vượng cho tất cả mọi người," Musk khẳng định với Larry Fink.

Ông hình dung một thế giới với hàng tỷ robot, nhiều hơn cả số lượng con người, đảm nhận từ việc chăm sóc trẻ em đến hỗ trợ người già, giải quyết triệt để vấn đề nghèo đói toàn cầu.

Tranh cãi

Triết lý của Musk không chỉ dừng lại ở lý thuyết. Ông từng đặt một bức tượng mô tả "Bộ lọc đại tự của Fermi" (Fermi Great Filter), mô tả một ngã rẽ với hai con đường: Một dẫn đến sự tồn tại và một dẫn đến sự diệt vong.

Tư duy "chọn một trong hai" này đã được Musk áp dụng triệt để khi tiếp quản X (Twitter trước đây) hay gần nhất là vai trò lãnh đạo bộ phận DOGE trong chính phủ Mỹ.

Tuy nhiên, tư duy "kỹ sư hóa" mọi vấn đề xã hội của Musk đang vấp phải những chỉ trích gay gắt.

Nhà sử học Rebecca Charbonneau tại Viện Vật lý Mỹ nhận định trên tờ Scientific American rằng tư duy của Musk phản ánh một hệ tư tưởng công nghệ cực đoan, nơi mọi thứ được xem như một cuộc đua tuyệt vọng chống lại thảm họa thay vì một không gian cho nhiều khả năng phát triển khác nhau.

Việc Musk coi Bộ hiệu quả chính phủ (DOGE) là "chiếc cưa máy cắt giảm quan liêu" là một ví dụ khi mục tiêu cắt giảm 2.000 tỷ USD chi tiêu liên bang nhưng thực tế chỉ đạt khoảng 150 tỷ USD thông qua việc cắt giảm nhân sự.

Các báo cáo cho thấy việc cắt giảm cực đoan này khiến công việc của các công chức trở nên khó khăn hơn và chất lượng dịch vụ công bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Bà Charbonneau lập luận rằng bằng cách coi các thách thức của nhân loại là các vấn đề kỹ thuật đơn giản thay vì các hệ thống xã hội phức tạp, các nhà công nghệ như Musk đang tự đặt mình vào vị trí "kiến trúc sư quyết định tương lai", nhưng đồng thời cũng bỏ qua những nỗ lực cần thiết về thay đổi chính trị, xã hội và sự hợp tác đa phương.

Dù gây tranh cãi, không thể phủ nhận rằng chính "nỗi sợ sự cô độc" và khao khát bảo vệ "ngọn nến ý thức" đã biến Elon Musk trở thành nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn nhất đến định hướng công nghệ của thế kỷ 21.

*Nguồn: Fortune, BI