Nghịch lý tại Tập đoàn nhà nước 60.000 tỷ: Kiểm toán nghi ngờ khả năng hoạt động tại 3 công ty con dù doanh thu kỷ lục, lãi tăng vọt

Trong năm 2025, doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam đạt 60.647 tỷ đồng, tăng 12,7% so với mức 53.814 tỷ đồng của năm 2024, cao nhất trong lịch sử. Lợi nhuận gộp tương ứng đạt 10.037 tỷ đồng.

Kết thúc năm tài chính, tổng lợi nhuận kế toán trước thuế của tập đoàn đạt 4.595 tỷ đồng, tăng 55,3% so với kết quả năm trước đó.

Tính đến ngày 31/12/2025, tổng tài sản hợp nhất đạt 59.516 tỷ đồng. Tập đoàn ghi nhận 4.316 tỷ đồng tiền và các khoản tương đương tiền. Khoản đầu tư tài chính ngắn hạn dưới hình thức tiền gửi có kỳ hạn đạt 9.494 tỷ đồng.

Trong kỳ, tập đoàn đã thực nộp ngân sách nhà nước tổng cộng 2.268 tỷ đồng bao gồm các loại thuế và phí.

Ý kiến của kiểm toán tại các công ty con

Bên cạnh kết quả kinh doanh chung, báo cáo kiểm toán của AASC đã chỉ ra hàng loạt rủi ro tài chính tập trung tại một số công ty con, dẫn đến ý kiến ngoại trừ và sự nghi ngờ về khả năng hoạt động liên tục.

Tại Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình, doanh nghiệp đang đối mặt với sự mất cân đối tài chính khi nợ ngắn hạn ở mức 5.192 tỷ đồng, cao hơn mức tài sản ngắn hạn là 2.986 tỷ đồng.

Các khoản lỗ lũy kế đã khiến vốn chủ sở hữu của đơn vị này âm 4.255 tỷ đồng. Về mặt đầu tư, dự án nhà máy sản xuất phân đạm từ than cám công suất 560.000 tấn/năm đã tạm bàn giao nhưng chưa quyết toán xong, trong khi các tồn tại theo kết luận của cơ quan chức năng vẫn chưa được xử lý dứt điểm.

Áp lực dòng tiền cũng thể hiện rõ tại Công ty Cổ phần DAP số 2 - Vinachem. Đơn vị này hiện ghi nhận nợ gốc quá hạn 618 tỷ đồng cùng khoản lãi và phạt chậm nộp lên tới 989 tỷ đồng. DAP số 2 có nợ ngắn hạn vượt tài sản ngắn hạn 328 tỷ đồng và vốn chủ sở hữu âm 629 tỷ đồng do khoản lỗ lũy kế 2.129 tỷ đồng.

Dự án nhà máy phân bón Diamon Photphat số 2 của công ty cũng nằm trong tình trạng chưa quyết toán hoàn thành. Những dữ kiện này là cơ sở để đơn vị kiểm toán đưa cả DAP số 2 và Đạm Ninh Bình vào diện có yếu tố không chắc chắn trọng yếu về khả năng duy trì hoạt động.

Nằm trong nhóm bị nghi ngờ khả năng hoạt động liên tục còn có Công ty TNHH Hóa chất và Muối mỏ Việt Lào. Dự án khai thác muối mỏ tại Lào với chi phí xây dựng cơ bản dở dang hơn 3.121 tỷ đồng đã dừng triển khai, doanh nghiệp phải kiểm kê, đánh giá lại vật tư và tài sản cố định để chuyển sang dự án điều chỉnh mới.

Ngoài ba đơn vị nêu trên, báo cáo kiểm toán cũng lưu ý trường hợp của Công ty Cổ phần Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc liên quan đến rủi ro phát sinh thêm công nợ trong tương lai, nguyên nhân xuất phát từ việc dự án mở rộng nhà máy chưa hoàn tất khâu quyết toán với các nhà thầu.

Sai phạm tại dự án bất động sản và các điều chỉnh hồi tố

Báo cáo tài chính cũng ghi nhận các sai phạm đang trong quá trình xử lý tại dự án bất động sản số 233B Nguyễn Trãi, Hà Nội do Công ty Cổ phần Xà phòng Hà Nội thực hiện.

Theo kết luận kiểm tra, công ty này đã ký hợp đồng hợp tác đầu tư trái với các quyết định của Thủ tướng Chính phủ và thông tư của Bộ Tài chính, vi phạm quy định về tỷ lệ góp vốn, quản lý số tiền thu được và bàn giao đất khi chưa có quyết định của cấp có thẩm quyền. Việc xác định giá trị hỗ trợ di dời và vốn góp chủ yếu dựa trên thỏa thuận nên không đảm bảo giá thị trường.

Về mặt kế toán, tập đoàn đã điều chỉnh hồi tố một số chỉ tiêu trên báo cáo tài chính năm 2024 theo thông báo của Kiểm toán Nhà nước và nghị định của Chính phủ. Theo đó, vốn góp của chủ sở hữu được điều chỉnh tăng thêm 1.843 tỷ đồng, trong khi quỹ đầu tư phát triển ghi nhận mức giảm 1.371 tỷ đồng.