Doanh nghiệp cần gì ở kỹ sư trong kỷ nguyên AI?

Ngày 01/07/2026, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Viện Công nghệ Blockchain và Trí tuệ Nhân tạo ABAII phối hợp với Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP.HCM (HCMUT) và Công ty TNHH TTT Labs tổ chức ABAII Unitour 45 với chủ đề “AI, Blockchain và thế hệ kỹ sư kiến tạo hệ sinh thái số”.

Sự kiện quy tụ các chuyên gia, giảng viên và đại diện doanh nghiệp công nghệ như CompTIA, CMC OpenAI, AlphaTrue, Decom Stars... nhằm mang đến góc nhìn đa chiều về sự phát triển của AI, blockchain, Web3 cũng như những yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực kỹ thuật trong nền kinh tế số.

Hiệu suất kỹ sư được đo bằng khả năng vận hành AI

Phát biểu khai mạc chương trình, PGS.TS. Phạm Quốc Cường, Phó Trưởng khoa Khoa học và Kỹ thuật Máy tính, HCMUT, cho rằng AI và blockchain đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong lĩnh vực công nghệ thông tin, buộc hoạt động đào tạo phải gắn kết chặt chẽ hơn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Theo ông, việc tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp sẽ giúp sinh viên sớm tiếp cận công nghệ mới, nâng cao khả năng thích ứng với thị trường lao động.

Ông Trần Việt Hùng, Nguyên Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Cố vấn Cấp cao VBA, nhấn mạnh AI, blockchain và tài sản số đang trở thành những công nghệ tác động trực tiếp đến kinh tế số, hạ tầng số và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh đó, sinh viên các ngành kỹ thuật sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận, làm chủ và triển khai các công nghệ mới một cách an toàn, hiệu quả.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Võ Thanh Thiên Toán, Chuyên gia công nghệ VBA, Giám đốc Công nghệ CTCP Decom Stars, cho biết AI Agent đang chuyển từ công cụ hỗ trợ lập trình thành thành phần cốt lõi của kiến trúc phần mềm thế hệ mới.

Theo số liệu Gartner được ông Toán dẫn lại, đến năm 2028, khoảng 33% ứng dụng phần mềm doanh nghiệp sẽ tích hợp AI Agent, tăng mạnh từ mức dưới 1% của năm 2024. Đồng thời, công nghệ này được kỳ vọng sẽ tự động đưa ra ít nhất 15% quyết định trong các quy trình công việc hằng ngày.

Ông Toán nhận định AI Agent đang đưa ngành phần mềm bước sang giai đoạn Software 3.0, khi vai trò của kỹ sư dịch chuyển từ viết mã sang thiết kế ngữ cảnh, điều phối AI và kiểm soát chất lượng đầu ra. "Năng suất không còn được đánh giá bằng số lượng dòng mã mà bằng chất lượng và hiệu quả vận hành AI", ông Toán nhấn mạnh.

Nếu AI thay đổi cách phần mềm được phát triển, thì blockchain và Web3 lại mở ra các mô hình sản phẩm, dịch vụ và hạ tầng số mới.

Ông Nguyễn Thanh Cường, Đồng sáng lập, Giám đốc Truyền thông Công ty TNHH TTT Labs, nhận định hệ sinh thái Web3 đang chuyển từ giai đoạn phát triển công nghệ sang tập trung vào các ứng dụng thực tiễn. Những xu hướng như blockchain mô-đun, AI Agent, Account Abstraction, DePIN, token hóa tài sản thực (RWA) và stablecoin đang mở rộng phạm vi ứng dụng của blockchain trong nhiều lĩnh vực.

Trong đó, RWA được xem là một trong những xu hướng nổi bật khi cho phép số hóa các tài sản như bất động sản, trái phiếu và quỹ đầu tư thành tài sản số có thể giao dịch trên blockchain, góp phần nâng cao tính thanh khoản và mở rộng cơ hội tiếp cận đầu tư. Nhiều tổ chức tài chính như BlackRock, JPMorgan, Franklin Templeton và Citi đã triển khai các dự án token hóa, cho thấy blockchain đang từng bước trở thành hạ tầng của tài chính số.

Doanh nghiệp cần kỹ sư toàn diện thay vì chỉ giỏi chuyên môn

Phiên thảo luận tập trung vào yêu cầu mới đối với nhân lực công nghệ trong kỷ nguyên AI và blockchain.

PGS.TS. Quản Thành Thơ, Trưởng khoa Khoa học và Kỹ thuật Máy tính, HCMUT, cho rằng trước tốc độ phát triển nhanh của công nghệ, giáo dục đại học cần hướng đến đào tạo năng lực thích ứng, chuẩn bị cho sinh viên những công việc và mô hình nghề nghiệp mới của tương lai thay vì chỉ đáp ứng nhu cầu nhân lực hiện tại.

Ông Hairil Izwan Isamuddin, Giám đốc Phát triển khu vực Đông Nam Á, CompTIA, cho biết thị trường lao động đang ưu tiên nguồn nhân lực có năng lực số toàn diện thay vì chỉ giỏi một chuyên môn.

Theo khảo sát CompTIA Workforce and Learning Trends 2024, 74% chuyên gia nhân sự đánh giá kỹ năng số ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt trong các lĩnh vực dữ liệu, an ninh mạng và AI. Đồng thời, 81% doanh nghiệp dự kiến đầu tư đào tạo AI, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các kỹ năng như xây dựng AI Agent, thiết kế prompt, khai thác dữ liệu và bảo mật hệ thống AI.

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Ngọc Anh, Giám đốc Danh dự về Nghiên cứu và Phát triển AI, CMC OpenAI, cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở việc ứng dụng AI mà là đưa các mô hình AI từ giai đoạn thử nghiệm vào vận hành trong môi trường doanh nghiệp.

Theo bà, sinh viên cần thay đổi cách học và triển khai dự án, không chỉ thành thạo công cụ AI mà còn biết khai thác dữ liệu, đánh giá giới hạn của mô hình và phối hợp với các nhóm sản phẩm để phát triển các ứng dụng AI phục vụ nhu cầu thực tiễn.

Trong khi đó, ông Trần Văn Linh, Quản lý Dự án Cấp cao, CTCP AlphaTrue, nhận định khoảng cách giữa một kỹ sư giỏi chuyên môn và một kỹ sư tạo ra giá trị nằm ở tư duy sản phẩm, khả năng phối hợp, quản lý công việc và giải quyết bài toán của khách hàng. Vì vậy, ngay từ những năm đầu sự nghiệp, sinh viên cần đồng thời phát triển năng lực kỹ thuật, tư duy sản phẩm và kỹ năng làm việc nhóm để không chỉ dừng lại ở vai trò thực thi.