Thông tin được nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Công nghệ Quốc phòng Trung Quốc công bố trong bài viết đăng trên tạp chí High Power Laser and Particle Beams. Đây được xem là một trong những lần hiếm hoi quân đội Trung Quốc công khai thông tin về năng lực vũ khí vi sóng công suất cao của mình.
Theo nhóm tác giả do Zhang Jun thuộc Trường Nghiên cứu liên ngành tiên tiến dẫn đầu, công nghệ năng lượng xung của Trung Quốc đã phát triển nhanh trong những năm gần đây, nhờ nhu cầu chiến lược quốc gia lớn và liên tục. Họ cho biết phạm vi và chiều sâu nghiên cứu của Trung Quốc trong lĩnh vực này hiện thuộc nhóm dẫn đầu thế giới.
Vũ khí vi sóng công suất cao, hay HPM, là một dạng vũ khí năng lượng định hướng. Thay vì dùng đầu đạn nổ, hệ thống phát ra xung điện từ cực mạnh nhằm gây nhiễu, vô hiệu hóa hoặc làm hư hại thiết bị điện tử của mục tiêu.
Trong thời hiện đại, khi vệ tinh, radar, máy bay không người lái, hệ thống liên lạc và mạng lưới chỉ huy ngày càng phụ thuộc vào điện tử, loại công nghệ này được nhiều nước quan tâm.
Theo bài viết, các bộ phát năng lượng xung dùng cho HPM của Trung Quốc đã chuyển từ nguyên mẫu trong phòng thí nghiệm sang giai đoạn ứng dụng thực tế. Chúng không chỉ “hoạt động được”, mà còn đang tiến tới các hệ thống có hiệu suất cao hơn, bền hơn và phù hợp hơn với yêu cầu triển khai.
Điểm đáng chú ý nhất là thiết bị cấp 100 GW, được tạo thành từ nhiều bộ phát xung công suất cao. Thay vì phụ thuộc vào một bộ phát đơn lẻ, hệ thống kết hợp nhiều mô-đun để tạo ra mức công suất đầu ra rất lớn. Nhóm nghiên cứu cho rằng việc đạt được hàng chục GW trong giới hạn nghiêm ngặt về không gian và khối lượng sẽ là hướng phát triển quan trọng của công nghệ HPM.
Cách tiếp cận theo mô-đun được xem là lời giải cho hạn chế của thiết bị đơn lẻ. Khi yêu cầu công suất ngày càng tăng, một bộ phát độc lập dễ gặp giới hạn về cách điện, kích thước, trọng lượng và độ bền. Việc đồng bộ nhiều mô-đun nhỏ hơn giúp từng đơn vị hoạt động ở trạng thái tối ưu, đồng thời cải thiện tỷ lệ công suất trên khối lượng.
Ngoài hệ thống 100 GW, bài viết còn đề cập các thiết bị năng lượng xung thể rắn và nhiều cấu hình khác, nhằm thích ứng với các môi trường tác chiến khác nhau. Một số thiết bị được thiết kế để tăng độ bền, giảm kích thước hoặc hoạt động tốt hơn trong điều kiện khắc nghiệt.
Nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh các cải tiến hệ thống phía sau, trong đó có bộ nguồn lai dùng tụ lithium-ion có thể kích hoạt tức thời ở nhiệt độ thấp tới -40 độ C. Khả năng này giúp tăng tốc độ phản ứng của lực lượng tác chiến điện tử trong điều kiện mùa đông hoặc khu vực cực lạnh.
Nếu được triển khai cho mục tiêu chống vệ tinh, các hệ thống vi sóng công suất cực cao có thể đặt ra thách thức với mạng lưới vệ tinh quỹ đạo thấp. Một số đánh giá trong lĩnh vực quốc phòng cho rằng xung vi sóng ở cấp GW đã đủ để gây nhiễu nghiêm trọng hoặc làm hỏng phần cứng của vệ tinh quỹ đạo thấp nếu điều kiện tác động phù hợp. Điều đó đồng nghĩa các vệ tinh Internet như Starlink, niềm tự hào của tỷ phú Elon Musk, dễ dàng bị vô hiệu hoá.
Điều này khiến công nghệ HPM được chú ý trong bối cảnh các chòm vệ tinh quy mô lớn ngày càng giữ vai trò quan trọng trong thông tin liên lạc, định vị và chỉ huy quân sự. Với chi phí phóng và duy trì vệ tinh rất lớn, một hệ thống có thể gây nhiễu hoặc vô hiệu hóa điện tử từ xa sẽ làm thay đổi cách các nước đánh giá an toàn không gian.
Các nhà nghiên cứu Trung Quốc cho biết ưu tiên tiếp theo là tăng độ chính xác điều khiển chùm năng lượng, đồng thời giảm kích thước và giá thành hệ thống.
Nếu những rào cản này được tháo gỡ, công nghệ HPM không chỉ có ý nghĩa quân sự, mà còn có thể thúc đẩy nghiên cứu dân sự trong các lĩnh vực năng lượng xung, vật liệu, điện tử công suất và thử nghiệm môi trường điện từ.
Theo SCMP
