Công nghệ nhận diện khuôn mặt là một dạng xác thực sinh trắc học, hiện đã trở thành thao tác quen thuộc trong đời sống tại nhiều quốc gia. Ở Trung Quốc, nơi được xem là một trong những quốc gia đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt, phương thức này được sử dụng rộng rãi từ thanh toán điện tử cho đến các thủ tục hành chính.
Tuy mang lại sự tiện lợi, người dùng vẫn phải chú ý khi sử dụng để đảm bảo quyền riêng tư của chính mình. Ngày 8/3, giáo sư Zhang Junping thuộc Đại học Phục Đán đã đưa ra cảnh báo khiến không ít người bất ngờ. Ông khuyến cáo người dùng tuyệt đối không nên thực hiện quét khuôn mặt khi đang tắm hoặc trong tình trạng không mặc quần áo.
Theo vị chuyên gia, khi hệ thống yêu cầu xác thực, giao diện ứng dụng thường hiển thị một vòng tròn nhỏ quanh khuôn mặt. Tuy nhiên, vòng tròn này chỉ mang tính chất hướng dẫn để người dùng căn chỉnh vị trí khuôn mặt cho đúng. Trên thực tế, camera của điện thoại sẽ ghi nhận toàn bộ khung hình trong tầm nhìn của ống kính.
Điều đó đồng nghĩa với việc không chỉ khuôn mặt mà cả không gian xung quanh, thậm chí phần thân trên của người dùng cũng có thể xuất hiện trong dữ liệu hình ảnh được ghi lại.
Các ứng dụng chính thống thường áp dụng quy trình bảo mật nghiêm ngặt và dữ liệu hình ảnh sau khi thu thập sẽ được gửi lên máy chủ để hệ thống thuật toán tiến hành đối chiếu, xác minh danh tính. Tuy vậy, theo các chuyên gia, nguy cơ rò rỉ dữ liệu vẫn tồn tại nếu hệ thống bị tấn công hoặc thông tin bị khai thác trái phép. Vì vậy, người dùng cần thận trọng về bối cảnh xung quanh khi thực hiện thao tác xác thực bằng khuôn mặt.
Ông He Yanzhe, chuyên gia thuộc Trung tâm Nghiên cứu An ninh mạng Trung Quốc, cho rằng khả năng hình ảnh thu được trong quá trình xác thực sinh trắc học bị con người nhìn thấy là điều không thể hoàn toàn loại trừ. Theo ông, trong bất kỳ hệ thống vận hành nào cũng tồn tại yếu tố con người, vì vậy khó có thể đảm bảo tuyệt đối rằng mọi cá nhân tham gia quản trị hệ thống đều tuân thủ đúng quy định.
Ông nhấn mạnh rằng người dùng không nên chủ quan khi sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt. “Không ai có thể cam kết chắc chắn 100% rằng trong quá trình vận hành sẽ không có ai vi phạm quy trình. Vì vậy, việc bảo vệ bản thân trước hết phụ thuộc vào sự cẩn trọng của chính người sử dụng”, ông nói.
Nguy cơ càng tăng cao nếu người dùng vô tình cấp quyền truy cập camera cho các ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc những trang web có dấu hiệu lừa đảo. Trong trường hợp đó, các hình ảnh thu được trong quá trình xác thực có thể bị đánh cắp hoặc sử dụng vào mục đích không mong muốn.
Thời gian gần đây, chủ đề liên quan đến nguy cơ rò rỉ hình ảnh riêng tư khi thực hiện xác thực sinh trắc học đã thu hút sự quan tâm lớn trên mạng xã hội Weibo. Nhiều bài viết và bình luận xoay quanh vấn đề này nhận được hàng triệu lượt thảo luận, cho thấy sự lo ngại ngày càng tăng của cộng đồng người dùng.
Không ít người bày tỏ sự bất an khi nghĩ lại những lần xác thực khuôn mặt trước đây. Một tài khoản chia sẻ rằng anh từng thực hiện xác thực tài khoản trong nhà vệ sinh và tự hỏi hệ thống đã ghi lại những gì trong khung hình. Một người khác cho biết vào những ngày thời tiết nóng, anh thường cởi trần khi chuyển tiền và giờ cảm thấy lo lắng không biết bao nhiêu hình ảnh như vậy đã được camera ghi lại.
Trước những lo ngại này, một số ý kiến cho rằng các nhà phát triển ứng dụng cần bổ sung thêm biện pháp kỹ thuật nhằm bảo vệ quyền riêng tư của người dùng. Chẳng hạn, hệ thống có thể tích hợp thuật toán tự động cắt khung hình sát khuôn mặt ngay trên thiết bị trước khi dữ liệu được gửi lên máy chủ. Bên cạnh đó, nhiều người cũng đề xuất các ứng dụng nên hiển thị cảnh báo rõ ràng trên màn hình để nhắc nhở người dùng chú ý đến bối cảnh xung quanh khi thực hiện xác thực sinh trắc học.
(Theo WJ)
