Sau khi cha của Corey Goodhue canh tác trên đất Carlisle, bang Iowa vào nửa thế kỷ trước, mọi thứ quy mô hơn rất nhiều. Cơ ngơi hiện nay đã mở rộng ra 3.000 mẫu Anh (khoảng 1.200 ha), song điều đáng nói, là biên lợi nhuận lại dần biến mất, trong bối cảnh căng thẳng thương mại và giá nông sản sụt giảm đe dọa vị thế siêu cường nông nghiệp của nước Mỹ.
Năm ngoái, trang trại của Goodhue đạt sản lượng đậu nành kỷ lục nhưng vẫn chịu lỗ. Năm nay, nếu năng suất đạt kỳ vọng và không có máy móc đắt tiền nào hỏng hóc, toàn bộ trang trại của ông dự kiến chỉ tạo ra 60.000 USD thu nhập trên tổng chi phí vận hành hơn 2 triệu USD.
“Tình hình lúc này chẳng mấy dễ chịu,” ông nói trước thực tế khắc nghiệt. “Tôi lo lắng... liệu chúng tôi có thể tiếp tục tồn tại?”
Goodhue không phải là trường hợp duy nhất.
Liên đoàn Trang trại Mỹ (AFBF) dự báo các nông dân trong nước sẽ gặp rất nhiều khó khăn vào năm tới khi sản xuất các mặt hàng chủ lực từng đưa Mỹ trở thành cường quốc nông nghiệp, với mức lỗ dự kiến là 138 USD/mẫu Anh đối với đậu nành, 167 USD với ngô, 145 USD với lúa mì và 406 USD với bông.
Sau hơn một thế kỷ, nước Mỹ đang đứng trước nguy cơ đánh mất vị trí nhà xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), năm ngoái Mỹ đã xuất khẩu 171 tỷ USD hàng nông sản, chỉ nhỉnh hơn 2 tỷ USD so với tổng kim ngạch xuất khẩu của Brazil - quốc gia hưởng lợi lớn từ sự gián đoạn thương mại do các đợt thuế quan của Tổng thống Donald Trump gây ra.
Trong bối cảnh xuất khẩu của Mỹ sụt giảm còn Brazil lại tăng tốc, năm 2026 có thể trở thành cột mốc đánh dấu thời điểm Mỹ chính thức mất đi ngôi vương nông nghiệp. Brazil hiện đã là nhà sản xuất đậu nành, thịt bò và thịt gia cầm lớn nhất thế giới, đồng thời đã soán ngôi Mỹ để trở thành nhà xuất khẩu bông hàng đầu, một phần nhờ việc Trung Quốc chuyển hướng thu mua sang quốc gia Nam Mỹ này.
Sự dịch chuyển quyền lực mới không chỉ đang định hình lại ngành nông nghiệp của mỗi nước thông qua việc thay đổi chuỗi cung ứng và dòng vốn đầu tư, mà còn gây ra những hệ lụy sâu rộng về xã hội và chính trị. Nước Mỹ vẫn có thể tạo ra những vụ mùa bội thu kỷ lục, nhưng thực tế ngày càng phũ phàng: diện tích trang trại càng lớn, tỷ suất sinh lời càng thấp và ngày càng phụ thuộc vào sự hỗ trợ của chính phủ.
Trong khi đó tại Brazil, sự bùng nổ của ngành nông nghiệp đã tạo ra những đô thị sầm uất cùng sự nghẽn mạch về hạ tầng giao thông. Nông dân Mỹ có lẽ sẽ sớm phải đối mặt với thực tế trở thành kẻ yếu thế.
“Chúng tôi không còn là nhà cung cấp đậu nành hàng đầu thế giới nữa mà chỉ còn là nhà cung cấp phụ,” Goodhue chia sẻ. “Khách hàng chỉ tìm đến đây khi Brazil hết hàng hoặc gặp sự cố... thay vì ngược lại như trước kia.”
Vì sao Trung Quốc tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Brazil?
Trong suốt thế kỷ 20, nước Mỹ đã biến những vùng đất đai phì nhiêu, các trang trại cơ giới hóa cùng mạng lưới kho bãi và cảng biển dày đặc thành công cụ thống trị thương mại toàn cầu. Hệ thống này cho phép Mỹ sản xuất lượng ngũ cốc vượt xa nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu phần dư thừa ra nước ngoài với chi phí tối ưu.
Trung Quốc là khách hàng quan trọng nhất giúp hệ thống đó sinh lời. Khi người dân trở nên giàu có hơn và tiêu thụ nhiều thịt hơn, ngành chăn nuôi của nước này cần một lượng khổng lồ khô dầu đậu nành. Nông dân Mỹ đã mở rộng diện tích trồng đậu, đầu tư mạnh vào máy móc, hệ thống lưu trữ và kho cảng xuất khẩu dựa trên niềm tin rằng nhu cầu từ Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng trưởng.
Tuy nhiên, mối quan hệ đó đã rạn nứt vào năm 2018 khi ông Trump áp thuế lên hàng trăm tỷ USD hàng hóa Trung Quốc. Bắc Kinh ngay lập tức đáp trả nhằm vào các sản phẩm nông nghiệp từ những bang đã bỏ phiếu cho ông, khiến lượng đậu nành Mỹ xuất sang Trung Quốc sụt giảm nghiêm trọng.
“Chỉ bằng một quyết định ngẫu hứng, các thỏa thuận thương mại của chúng tôi đã bị đảo lộn. Tất cả những nỗ lực xây dựng mối quan hệ, hợp tác thiện chí và quá trình tháo gỡ khó khăn trong nhiều năm đã tan thành mây khói chỉ sau một đêm,” Aaron Lehman, Chủ tịch Hiệp hội Nông dân Iowa cho biết.
Các trang trại Mỹ không đơn giản là ngừng sản xuất. Tiền thuê đất, tiền vay thế chấp, chi phí máy móc vẫn phải trả, trong khi hạt giống và phân bón thì đã mua xong. Để ứng phó, chính quyền ông Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên đã chi khoảng 23 tỷ USD tiền trợ cấp trong hai năm 2018 và 2019.
“Đó chỉ là giải pháp phần ngọn. Vấn đề cốt lõi nằm ở cung và cầu, và việc rải tiền không thực sự giải quyết được gốc rễ vấn đề,” Goodhue nói. “Chúng tôi không muốn nhận tiền trợ cấp trực tiếp; chúng tôi cần thị trường thương mại.”
Trung Quốc đã chuyển sang mua nhiều đậu nành hơn từ Brazil. Các dự báo trước đó của Bộ Nông nghiệp Mỹ từng nhận định Brazil sẽ vượt Mỹ về thị phần đậu nành toàn cầu, nhưng quá trình này sẽ diễn ra từ từ.
“Thế rồi cuộc chiến thương mại năm 2018 bùng nổ, và mọi thứ diễn ra vô cùng nhanh chóng,” Joseph Glauber, cựu kinh tế trưởng của Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết. “Brazil đã chạm ngay tới các con số dự báo và rồi vượt xa chúng,” ông nói. “Đến năm 2020, thị phần toàn cầu của họ đã cao hơn mức mà chúng tôi từng dự báo cho năm 2025. Thật kinh ngạc. Đó chính là hậu quả của các cuộc chiến thương mại.”
Đến khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1 năm ngoái, Brazil đã chiếm phần lớn lượng đậu nành nhập khẩu của Trung Quốc. Mối quan hệ hợp tác, năng lực chế biến và các tuyến đường thương mại được phát triển trong những năm trước đó đã trở nên kiên cố.
“5 năm trước, chúng tôi đã đánh mất một lượng lớn khách hàng nước ngoài tiêu thụ nông sản của mình,” Lehman thuộc Hiệp hội Nông dân Iowa nói. “Và họ đã không bao giờ quay trở lại nữa.”
Nhiều người phàn nàn rằng chính quyền ông Trump trong nhiệm kỳ hai lại tiếp tục mang đến một làn sóng thuế quan và sự bất ổn thương mại mới. Đối với người nông dân, những thay đổi dồn dập này càng làm cho các tính toán vốn đã rủi ro trở nên khó khăn hơn.
Chính quyền phản bác rằng họ đã cắt giảm được mức thâm hụt thương mại nông nghiệp tồn đọng từ thời cựu Tổng thống Joe Biden thông qua các biện pháp như tín dụng xuất khẩu và các chuyến xúc tiến thương mại. “Không hề có chuyện đánh mất vị thế, Mỹ đang đạt kim ngạch xuất khẩu nông sản kỷ lục 174 tỷ USD,” Bộ Nông nghiệp Mỹ tuyên bố trong một báo cáo đề cập đến dự báo cho 12 tháng tính đến cuối tháng 9 này. “Chính quyền đang tích cực mở rộng các thị trường hiện có, phát triển thị trường mới và kết nối những người sản xuất chăm chỉ của chúng ta với các bên mua nước ngoài... đảm bảo rằng lực lượng sản xuất của chúng ta không bao giờ phải phụ thuộc vào một người mua duy nhất.”
.jpg)
Mỹ hiện vẫn là nhà xuất khẩu ngô lớn nhất thế giới sau khi giành lại vị trí này từ Brazil vào năm 2024, nhưng xét về dài hạn, thị phần của Mỹ trong thương mại ngô toàn cầu đã sụt giảm đáng kể, từ 68% cách đây hai thập kỷ xuống còn khoảng 30% như hiện nay.
Từ một quốc gia phải phụ thuộc vào nhập khẩu để lương thực cho người dân vào những năm 1970, Brazil đã xây dựng nên một ngành công nghiệp quy mô lớn cung cấp thực phẩm cho phần lớn thế giới. Ngày nay, vị thế xuất khẩu thịt bò và đậu nành hàng đầu thế giới của Brazil càng củng cố thêm ngôi vương truyền thống của nước này ở các mặt hàng cà phê, mía đường và nước cam.
Raphael Bulascoschi, chuyên gia phân tích tại công ty môi giới hàng hóa StoneX, cho biết nguyên nhân cốt lõi giúp Brazil tiến tới soán ngôi Mỹ để trở thành nhà xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới là việc phần lớn diện tích đất đai của nước này có thể canh tác hai vụ trong cùng một năm.
“Mô hình canh tác quanh năm này giúp phân bổ chi phí cố định và cải thiện đáng kể biên lợi nhuận của các trang trại,” ông nói thêm.
Tại bang Mato Grosso rộng lớn ở vùng Trung-Tây, hơn một nửa diện tích đất canh tác được tận dụng để trồng thêm vụ ngô hoặc bông thứ hai. Ở những khu vực có hệ thống tưới tiêu tốt, nông dân thậm chí có thể thu hoạch tới ba vụ. Bang này đôi khi được gọi là “Texas của Brazil” nhờ những đàn gia súc khổng lồ, các trang trại bạt ngàn và tinh thần khai phá tiên phong. Quỹ đất dồi dào cùng giá đất rẻ cũng là những lợi thế then chốt của Brazil, đặc biệt là ở các vùng ven biên giới, tạo ra hiệu quả kinh tế theo quy mô lớn và tối ưu hóa năng suất.
Sản lượng ngũ cốc, cây họ đậu và cây lấy dầu của Brazil đã tăng hơn gấp đôi trong 13 năm, đạt 346,1 triệu tấn vào năm 2025. Việc mở rộng đất rẫy vào vùng thảo nguyên nhiệt đới là thành tựu của khoa học nông nghiệp hiện đại, bao gồm việc xử lý đất thiếu dinh dưỡng và phát triển các giống cây trồng biến đổi gen phù hợp với khí hậu.
Dù vậy, nông dân Brazil cũng không hề miễn nhiễm trước những biến động địa chính trị đang gây ảnh hưởng đến ngành nông nghiệp toàn cầu. Quốc gia này phải nhập khẩu khoảng 85% lượng phân bón cần thiết, vốn bị đẩy giá lên cao do cuộc xung đột với Iran. Lãi suất nội địa neo ở mức cao cùng giá nông sản sụt giảm đã gia tăng áp lực tài chính cho người dân ngay cả trước khi xung đột bùng phát.
Theo: Financial Times
.png "Sự thật ngã ngửa về kính chống ánh sáng xanh: Tốn tiền vô ích mà chẳng hề bảo vệ được mắt hay giấc ngủ")
.png "Christopher Nolan không chỉ làm một bộ phim: Ông vừa chứng minh vì sao những khách hàng lớn nhất đang trở thành \"phòng R&D\" của các tập đoàn công nghệ"){kind=logo}
