Bất ngờ đảo chiều kinh tế: Việt Nam vượt Philippines, áp sát Thái Lan, thu hẹp khoảng cách với Indonesia

GDP Việt Nam vượt Philippines

Năm 1975, sau nhiều thập niên chiến tranh, tổng thu nhập quốc dân bình quân đầu người của Việt Nam (GNI) chỉ khoảng 100 USD. Trong khi đó, Philippines – khi ấy được xem là một trong những nền kinh tế sáng giá của Đông Nam Á – đạt khoảng 400 USD, cao gấp 4 lần Việt Nam.

Gần nửa thế kỷ sau, cán cân ấy đã đảo chiều.

Theo BusinessWorld Philippines, năm 2024, GNI bình quân đầu người của Việt Nam đạt 4.490 USD, nhỉnh hơn mức 4.470 USD của Philippines. 

Nếu nhìn vào sức mua, khoảng cách còn rõ hơn. Theo dữ liệu IMF, GDP bình quân đầu người theo sức mua tương đương (PPP) của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 17.971 USD, cao hơn đáng kể mức 12.877 USD của Philippines. 

BusinessWorld Philippines cho biết, trong nhiều thập niên, Việt Nam từng bước mở cửa, thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển sản xuất hướng tới xuất khẩu và hội nhập ngày càng sâu vào thương mại toàn cầu.

Từ một nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, Việt Nam đã hình thành một khu vực sản xuất công nghiệp lớn, đặc biệt trong điện tử, máy móc, dệt may và các ngành chế biến.

Những thay đổi đó giúp Việt Nam tận dụng làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng vào Đông Nam Á.

Sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia không chỉ tạo thêm năng lực sản xuất mà còn kéo theo mạng lưới doanh nghiệp cung ứng, logistics và dịch vụ.

Quy mô GDP cũng phản ánh rõ bước tiến này.

Theo World Bank, GDP danh nghĩa của Việt Nam đạt khoảng 476,3 tỷ USD năm 2024 và tăng lên khoảng 514,7 tỷ USD năm 2025.

Trong khi đó, Philippines đạt khoảng 487,1 tỷ USD năm 2025. Việt Nam vì thế đã vượt Philippines về quy mô nền kinh tế.

Điều đáng chú ý là cú đảo chiều diễn ra trong bối cảnh Việt Nam vẫn đang tăng trưởng nhanh. World Bank ghi nhận GDP Việt Nam tăng khoảng 8% năm 2025, cao hơn đáng kể mức 4,4% của Philippines.

Bám sát Thái Lan

Thái Lan có lợi thế về công nghiệp, du lịch, hạ tầng và một thế hệ doanh nghiệp tư nhân đã vươn ra khu vực từ rất sớm. Khoảng cách thu nhập giữa hai nước vì thế từng rất lớn.

Nhưng tốc độ tăng trưởng đang làm thay đổi tương quan.

Theo các số liệu được World Bank công bố, GDP danh nghĩa Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 514,7 tỷ USD, trong khi Thái Lan ở mức khoảng 577 tỷ USD.

Khoảng cách vẫn tồn tại, nhưng không còn là quá xa nếu đặt cạnh tốc độ tăng trưởng của hai nền kinh tế.

Việt Nam tăng trưởng khoảng 8% trong năm 2025, trong khi Thái Lan chỉ tăng khoảng 2,4%. Chính sự chênh lệch về tốc độ này khiến khoảng cách quy mô GDP có xu hướng thu hẹp nhanh hơn.

Đây cũng là cơ sở để Nikkei Asia đưa ra một dự báo đáng chú ý: Việt Nam có thể vượt Thái Lan về GDP danh nghĩa trong năm 2026 hoặc 2027 nếu duy trì được đà tăng trưởng hiện tại.

Nếu điều đó xảy ra, bản đồ kinh tế Đông Nam Á sẽ có một thay đổi đáng kể. Việt Nam từ vị trí của một nền kinh tế từng đứng khá xa phía sau sẽ vươn lên nhóm đầu ASEAN.

Điều khiến cuộc đua trở nên đáng chú ý không chỉ là Việt Nam tăng nhanh, mà còn là việc Thái Lan đang phải đối mặt với hàng loạt lực cản.

Nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á vẫn sở hữu những lợi thế như hệ thống hạ tầng được tích lũy qua nhiều thập niên, ngành du lịch quy mô lớn, ngành công nghiệp ô tô phát triển và các tập đoàn nội địa có vị thế khu vực.

Nhưng những lợi thế đó đang đi cùng với các vấn đề ngày càng rõ hơn như dân số già, nợ hộ gia đình cao, năng suất tăng chậm và sức cạnh tranh của một số ngành sản xuất chịu áp lực.

Reuters từng ghi nhận những khó khăn của kinh tế Thái Lan, trong đó nợ hộ gia đình cao và nhu cầu nội địa yếu gây sức ép lên tiêu dùng, trong khi sản xuất và xuất khẩu cũng đối mặt với những thách thức mới.

Ngược lại, Việt Nam vẫn đang hưởng lợi từ lực lượng lao động tương đối trẻ, dòng vốn đầu tư nước ngoài và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thu hẹp khoảng cách với Indonesia

Về quy mô, Indonesia vẫn lớn hơn Việt Nam. GDP Indonesia khoảng 1.400 tỷ USD, gần gấp ba Việt Nam và sở hữu thị trường hơn 280 triệu dân. Năm 2025, kinh tế Indonesia tăng 5,11%, theo Reuters.

Nhưng ở chiều ngược lại, Việt Nam đang có một lợi thế đáng chú ý: tốc độ.

GDP Việt Nam năm 2025 tăng 8,02%, đạt khoảng 514 tỷ USD; GDP bình quân đầu người lên 5.026 USD. Xuất khẩu tăng 17% lên khoảng 475 tỷ USD, trong khi FDI thực hiện tăng 9%, đạt 27,6 tỷ USD.

Khoảng cách về quy mô GDP vì thế vẫn rất lớn, nhưng khoảng cách về mức phát triển bình quân đang thu hẹp. Nếu Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn Indonesia trong nhiều năm, khoảng cách này sẽ còn được rút ngắn.

Tất nhiên, Indonesia cũng có lợi thế riêng. Quốc gia này có lợi thế rất lớn về dân số, tài nguyên và sức mua nội địa, đồng thời đặt mục tiêu đưa tăng trưởng lên 8% vào năm 2029. 

Nếu tận dụng tốt đầu tư hạ tầng, FDI, xuất khẩu và thị trường nội địa, đồng thời nâng năng suất và tỷ lệ giá trị do doanh nghiệp trong nước tạo ra, Việt Nam có thể chuyển từ giai đoạn "bắt kịp" sang "vươn lên".

Lợi thế của Việt Nam nằm ở tốc độ

Reuters cho thấy động lực tăng trưởng của Việt Nam không chỉ đến từ một nguồn. Năm 2025, xuất khẩu tăng 17%, lên khoảng 475 tỷ USD; FDI tăng 9%, đạt 27,6 tỷ USD.

Việt Nam tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, dệt may và giày dép, với nhiều tập đoàn lớn như Apple, Samsung và Nike đặt hoạt động lắp ráp tại Việt Nam.

Đây là lợi thế mà Việt Nam đang tận dụng để tăng tốc: thay vì có một thị trường nội địa khổng lồ như Indonesia, Việt Nam dựa nhiều hơn vào sản xuất, xuất khẩu, FDI và vị trí trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Nhưng Việt Nam cũng đang tìm cách mở rộng các động lực tăng trưởng. Reuters cho biết tiêu dùng trong nước và đầu tư hạ tầng ngày càng đóng vai trò lớn hơn, trong khi Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030.

Theo Nikkei Asia, nếu tăng trưởng diễn ra nhanh hơn dự kiến, GDP danh nghĩa của Việt Nam có thể vượt Thái Lan và đưa Việt Nam lên vị trí nền kinh tế lớn thứ ba Đông Nam Á sau Indonesia.

Một động lực quan trọng là đầu tư cơ sở hạ tầng. Theo chuyên gia kinh tế trưởng của BIDV, ông Cấn Văn Lực, đầu tư công năm 2026 có thể tăng khoảng 26%, qua đó đóng góp thêm khoảng 1,6 điểm phần trăm cho tăng trưởng.

Những thay đổi này đang được thể hiện bằng các dự án quy mô lớn, từ sân bay mới gần TP.HCM dự kiến khai thác trong năm 2026 đến các tuyến đường sắt đang phát triển ở phía Bắc.

Hạ tầng tốt hơn không chỉ giúp giải ngân đầu tư mà còn có thể giảm chi phí logistics, kết nối các trung tâm sản xuất và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp.