Từ những gói snack được đặt ngay lối đi, xúc xích trong ngăn mát đến các loại ngũ cốc ăn sáng mang hình ảnh khỏe mạnh trên bao bì, nhiều thực phẩm quen thuộc trong siêu thị đang trở thành một phần của chế độ ăn hằng ngày.
Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy là những nguy cơ tiềm ẩn đối với huyết áp, cholesterol và sức khỏe tim mạch mà không phải người tiêu dùng nào cũng nhận ra.
Những nguy cơ bị bỏ quên
Trong nhịp sống hiện đại, siêu thị đã trở thành nơi cung cấp thực phẩm chính cho nhiều gia đình. Thay vì dành thời gian đi chợ mỗi ngày, người tiêu dùng có xu hướng mua sắm theo tuần hoặc theo tháng, ưu tiên những sản phẩm có thể bảo quản lâu và chế biến nhanh.
Chính xu hướng này đã tạo điều kiện cho các loại thực phẩm chế biến sẵn và siêu chế biến ngày càng phổ biến. Từ xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền, snack, bánh quy cho tới các loại đồ uống có đường, nhiều sản phẩm được quảng bá là tiện lợi, ngon miệng và phù hợp với cuộc sống bận rộn.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế ngày càng lo ngại về tác động của nhóm thực phẩm này đối với sức khỏe cộng đồng. Theo một nghiên cứu tổng hợp được công bố tại Hội nghị khoa học ACC Asia 2025 của American College of Cardiology, mỗi 100 gram thực phẩm siêu chế biến tiêu thụ thêm mỗi ngày có liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp cao hơn 14,5%, nguy cơ mắc các biến cố tim mạch cao hơn 5,9% và nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân tăng 2,6%.
Nhóm nghiên cứu nhận định phần lớn thực phẩm siêu chế biến chứa lượng natri, đường bổ sung và chất béo không lành mạnh cao hơn đáng kể so với thực phẩm tươi sống, trong khi lại thiếu chất xơ và vi chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể.
Điều đáng chú ý là người tiêu dùng thường không cảm nhận được tác động của những thực phẩm này trong thời gian ngắn. Không giống như ngộ độc thực phẩm hay các bệnh cấp tính, những ảnh hưởng lên huyết áp và mỡ máu diễn ra âm thầm trong nhiều năm trước khi biểu hiện thành bệnh lý tim mạch.
Bước vào một siêu thị hiện đại, không khó để nhận thấy những sản phẩm ăn vặt, nước ngọt hoặc thực phẩm đóng gói thường xuất hiện ở những vị trí nổi bật nhất. Đây không đơn thuần là cách sắp xếp ngẫu nhiên.
Các nghiên cứu về hành vi tiêu dùng cho thấy vị trí trưng bày có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định mua hàng. Những sản phẩm đặt ngang tầm mắt, ở đầu dãy hàng hoặc gần quầy thanh toán thường có khả năng được lựa chọn cao hơn.
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí BMC Medicine năm 2024 cho thấy các sản phẩm được ưu tiên hiển thị nổi bật trong môi trường bán lẻ trực tuyến thường có chất lượng dinh dưỡng thấp hơn mặt bằng chung và có xu hướng chứa nhiều đường, muối hoặc chất béo hơn
Trong số những thực phẩm phổ biến nhất, xúc xích và các loại thịt chế biến sẵn được xem là nhóm có nguy cơ đáng chú ý.
Để kéo dài thời hạn sử dụng và duy trì hương vị, các sản phẩm này thường chứa lượng natri cao cùng nhiều phụ gia bảo quản. Khi được tiêu thụ thường xuyên, natri có thể góp phần làm tăng huyết áp, một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh tim mạch.
Mì ăn liền cũng là một ví dụ điển hình. Nhiều người lựa chọn sản phẩm này vì tính tiện lợi và giá thành thấp. Tuy nhiên, phần lớn lượng natri trong mì đến từ các gói gia vị đi kèm. Nếu sử dụng nhiều lần mỗi tuần trong thời gian dài, lượng muối tích lũy có thể vượt xa khuyến nghị của các tổ chức y tế.
Một “cái bẫy” khác thường bị bỏ qua là các sản phẩm mang hình ảnh lành mạnh như ngũ cốc ăn sáng, thanh ngũ cốc hoặc sữa chua có hương vị. Dù được quảng bá là lựa chọn tốt cho sức khỏe, nhiều sản phẩm trong nhóm này chứa lượng đường bổ sung khá cao nhằm tăng hương vị và khả năng hấp dẫn người tiêu dùng.
Tương tự, các loại snack, bánh quy và khoai tây chiên thường kết hợp đồng thời cả muối, đường và chất béo bão hòa. Theo các chuyên gia của American College of Cardiology, đây là những sản phẩm được thiết kế để tạo cảm giác ngon miệng tối đa, khiến người tiêu dùng có xu hướng ăn nhiều hơn nhu cầu thực tế
Tác động âm thầm lên huyết áp và cholesterol
Không ít người cho rằng bệnh tim mạch chủ yếu liên quan đến tuổi tác hoặc yếu tố di truyền. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu.
Theo ThS.BS Nguyễn Danh Quý, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đại học Phenikaa, nếu phải chỉ ra một "thủ phạm giấu mặt" khiến tình trạng tăng huyết áp ở người trẻ gia tăng trong những năm gần đây, ông sẽ nhắc đến nhóm thực phẩm siêu chế biến đầu tiên.
"Trong phòng bệnh tim mạch, ăn uống là nền tảng, vận động là chất tăng cường. Phải kết hợp cả hai yếu tố mới có được trái tim khỏe", bác sĩ Quý nhấn mạnh. Theo ông, tập luyện thể thao mang lại nhiều lợi ích cho tim mạch nhưng không thể triệt tiêu hoàn toàn những tác động tiêu cực từ chế độ ăn nhiều muối, đường và chất béo không lành mạnh.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh tim mạch hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu. Tại Việt Nam, bệnh tim mạch chiếm khoảng 31% tổng số ca tử vong, trong khi tỷ lệ tăng huyết áp ở nhóm tuổi từ 18 đến 69 đạt 18,9%
Natri là một trong những thành phần được nhắc đến nhiều nhất khi nói về huyết áp. Việc tiêu thụ quá nhiều muối khiến cơ thể giữ nước nhiều hơn, làm tăng áp lực lên thành mạch máu. Theo thời gian, tình trạng này có thể dẫn đến tăng huyết áp mạn tính, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Trong khi đó, cholesterol lại chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố hơn chỉ riêng chất béo. Các chuyên gia tim mạch cho biết lượng đường bổ sung cao, tinh bột tinh chế và thực phẩm siêu chế biến cũng có thể làm tăng triglyceride và thúc đẩy sự gia tăng LDL cholesterol, thường được gọi là “cholesterol xấu”.
Một trong những nghiên cứu lớn nhất về chủ đề này là nghiên cứu NutriNet-Santé tại Pháp, theo dõi hơn 105.000 người trưởng thành. Kết quả cho thấy cứ mỗi khi tỷ lệ thực phẩm siêu chế biến trong khẩu phần ăn tăng thêm 10%, nguy cơ mắc bệnh tim mạch tăng khoảng 12%, nguy cơ bệnh mạch vành tăng 13% và nguy cơ đột quỵ tăng 11%.
Những con số trên cho thấy mối liên hệ giữa thực phẩm siêu chế biến và bệnh tim mạch không còn chỉ là giả thuyết khoa học. Đây đang trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng được nhiều quốc gia quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn tiếp tục gia tăng.
Điều đáng lo ngại là phần lớn những “cái bẫy” này đều xuất hiện trong môi trường mua sắm quen thuộc hằng ngày. Người tiêu dùng không nhất thiết phải từ bỏ hoàn toàn các sản phẩm chế biến sẵn, nhưng cần hiểu rõ thành phần dinh dưỡng và tần suất sử dụng của chúng.
Khi bệnh tim mạch ngày càng có xu hướng trẻ hóa, việc đọc nhãn thực phẩm, chú ý tới lượng natri, đường bổ sung và chất béo bão hòa có thể trở thành một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ sức khỏe.
Bởi đôi khi, nguy cơ không nằm ở những gì quá nguy hiểm để nhận ra, mà nằm ở những sản phẩm quen thuộc xuất hiện trong giỏ hàng mỗi tuần./
.png "Đô thị hóa và Du lịch: \"Cú hích\" định hình tương lai bất động sản Việt Nam")
