Chỉ mất chưa đầy ba giây sau khi chụp hoặc tải một bức ảnh selfie lên ứng dụng, màn hình điện thoại đã trả về một bản báo cáo chi tiết đến kinh ngạc. Từ việc xác định da thuộc tuýp dầu hay khô, đo lường tỷ lệ mụn, mức độ giãn nở lỗ chân lông, độ sâu nếp nhăn, vết nám cho đến việc đưa ra con số ước tính về tuổi của làn da.
Sự tiện lợi đó đã biến phân tích da bằng thuật toán trở thành một trong những phân khúc phát triển nhanh nhất của ngành công nghệ làm đẹp.
Báo cáo thị trường từ tổ chức nghiên cứu quốc tế Precedence Research cho thấy, quy mô thị trường phân tích da bằng AI toàn cầu dự kiến sẽ cán mốc 8,02 tỷ USD vào năm 2035, đạt tốc độ tăng trưởng trung bình hằng năm hơn 16%. Con số này phản ánh một làn sóng tiêu dùng mới, nơi hàng triệu người sẵn sàng giao phó việc chẩn đoán làn da của mình cho các thuật toán di động.
AI đang phân tích làn da hay chỉ phân tích một bức ảnh?
Chị Kim Hiền (Hà Nội), một người thường xuyên trải nghiệm các ứng dụng công nghệ làm đẹp. Chị Hiền cho biết ban đầu rất ấn tượng khi tải ảnh lên một ứng dụng AI phổ biến và nhận được bản phân tích chi tiết từng chỉ số trên gương mặt.
Chị chia sẻ rằng cảm giác ban đầu là vô cùng thích thú vì ứng dụng đưa ra các chỉ số rõ ràng, tạo cho chị cảm giác làn da của mình đang được theo dõi một cách rất khoa học và hiện đại.
Tuy nhiên, sự hào hứng đó nhanh chóng nhường chỗ cho sự hoài nghi sau một vài lần sử dụng tiếp theo. Có những lúc chụp dưới ánh sáng tự nhiên ban ngày, ứng dụng chấm da chị đạt 85 điểm với kết quả mịn màng và khỏe mạnh, nhưng khi chụp lại vào buổi tối dưới ánh đèn phòng, điểm số lập tức giảm xuống còn 62 kèm theo lời cảnh báo da bị thiếu ẩm và lão hóa sớm.
Về mặt kỹ thuật, các ứng dụng phân tích da phổ biến hiện nay hoạt động dựa trên thuật toán thị giác máy tính và các mô hình học sâu. Khi một bức ảnh được tải lên, hệ thống sẽ tiến hành bóc tách hình ảnh thành hàng triệu điểm ảnh, phân tích mật độ sắc tố, độ tương phản và kết cấu bề mặt, sau đó đối chiếu các đặc điểm này với tệp dữ liệu gồm hàng triệu gương mặt đã được gán nhãn trước đó để đưa ra dự đoán.
Nói cách khác, AI không thực hiện bất kỳ phép đo sinh học nào trên cơ thể người, mà chỉ đang đưa ra suy luận dựa trên những gì ống kính camera ghi lại.
Ánh sáng vàng có khả năng che khuất vết thâm nhưng lại khiến thuật toán đánh giá da bị tối màu hoặc vàng xám. Trong khi đó, ánh sáng trắng cường độ cao dễ tạo ra hiệu ứng bóng xơ, làm trầm trọng hóa độ sâu của lỗ chân lông và giả lập các vùng bóng dầu không có thực.
Bên cạnh yếu tố ánh sáng, thiết bị phần cứng cũng đóng vai trò quyết định đến kết quả phân tích. Camera trước của phần lớn điện thoại thông minh sở hữu tiêu cự ngắn, dễ gây ra hiện tượng méo góc và làm biến dạng tỷ lệ tự nhiên của gương mặt.
Thêm vào đó, độ phân giải của ống kính, thuật toán tự động làm đẹp tích hợp sẵn trên điện thoại, hay thậm chí là một lớp phấn phủ mỏng cũng đủ để đánh lừa thuật toán nhận diện kết cấu bề mặt da.
Ngay cả những phản ứng sinh lý tức thời của cơ thể cũng có thể bị máy móc hiểu sai. Một làn da hơi ửng đỏ sau khi rửa mặt bằng nước ấm, trạng thái giãn mạch sau khi tập thể dục, hay sự thay đổi sắc tố tạm thời do thời tiết đều có thể bị AI dán nhãn nhầm thành dấu hiệu của viêm da hoặc da nhạy cảm cấp tính.
Khi thuật toán trở thành “bác sĩ da liễu” bất đắc dĩ
Sẽ là thiếu khách quan nếu phủ nhận hoàn toàn giá trị của AI trong lĩnh vực chăm sóc cá nhân. Tuy nhiên, ranh giới giữa một công cụ tham khảo trực quan và một chuyên gia chẩn đoán đang ngày càng bị xóa mờ, dẫn đến những rủi ro không nhỏ cho người tiêu dùng.
Một nghiên cứu lâm sàng được công bố trên Tạp chí Y khoa Hoa Kỳ JAMA Dermatology đã chỉ ra rằng: Trong môi trường thực tế với các tình trạng da phức tạp, đội ngũ bác sĩ da liễu giàu kinh nghiệm vẫn đạt độ chính xác chẩn đoán vượt trội với 74,2% so với các hệ thống AI chỉ đạt từ 56,7% đến 72,2%. Nghiên cứu này nhấn mạnh rằng AI rất dễ gặp sai số khi chỉ dựa vào hình ảnh mà thiếu đi các thông tin lâm sàng chuyên sâu.
Lý do cốt lõi nằm ở chỗ một bức ảnh tĩnh hai chiều không bao giờ có thể cung cấp cho AI những dữ liệu lâm sàng quan trọng nhất mà một bác sĩ da liễu luôn khai thác trong quá trình khám bệnh. Thuật toán không thể biết tổn thương trên da đã xuất hiện bao lâu, vùng da đó có cảm giác đau, ngứa, rát hay châm chích hay không.
Rủi ro lớn nhất xuất hiện khi người dùng đặt niềm tin tuyệt đối vào kết quả phân tích của AI và tự mình thực hiện các liệu trình điều trị phức tạp. Khi ứng dụng cảnh báo làn da đang bị lão hóa nặng hoặc tắc nghẽn sâu, nhiều người đã vội vã tìm mua các hoạt chất điều trị mạnh như Retinoid, AHA/BHA nồng độ cao hay Vitamin C nguyên chất theo gợi ý tự động của ứng dụng.
Việc sử dụng các hoạt chất mạnh này mà không có sự đánh giá chính xác về sức khỏe của hàng rào bảo vệ da rất dễ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như da bị kích ứng nặng, mụn bùng phát, thậm chí là bỏng hóa chất và tổn thương lớp màng lipid tự nhiên của da.
Công nghệ có thể giúp người dùng đặt ra những câu hỏi đúng đắn và chú ý hơn đến sức khỏe bản thân. Nhưng để trả lời chính xác làn da thực sự cần gì và đang gặp vấn đề gì, một bức ảnh chụp vội từ điện thoại vĩnh viễn không thể thay thế cho cái nhìn lâm sàng và tri thức của một chuyên gia y tế.
