AI đang thay đổi căn bản các mối đe doạ trên không gian mạng

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ và dần giữ vai trò trung tâm của nền kinh tế số, yêu cầu bảo đảm an toàn không gian mạng đang trở nên cấp thiết với nhiều thách thức mới. Bên cạnh việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả vận hành, AI cũng làm gia tăng rủi ro khi các hệ thống dữ liệu ngày càng liên thông, phức tạp và dễ phát sinh lỗ hổng bảo mật.

Tại Việt Nam, khung pháp lý liên quan đến an ninh mạng và AI đang từng bước được hoàn thiện, với Luật An ninh mạng, Chiến lược AI đến năm 2030 cùng nhiều định hướng quản lý mới. Các chính sách này nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ vòng đời công nghệ, nhất là khi AI ngày càng gắn chặt với hạ tầng số quốc gia.

Trước thực tiễn đó, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) tổ chức hội thảo chuyên đề “Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số”, nhằm tạo diễn đàn trao đổi gữa cơ quan quản lý, chuyên gia an ninh mạng, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân – Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhận định, ở góc độ bảo đảm an ninh quốc gia, AI hiện đang đặt ra nhiều thách thức chiến lược.

AI đang làm thay đổi căn bản phương thức và bản chất của các mối đe doạ trên không gian mạng. Với sự hỗ trợ của AI, tội phạm mạng có khả năng tự động hoá các cuộc tấn công với quy mô lớn và mức độ tinh vi chưa từng có; các hình thức lừa đảo được cá nhân hoá, sản phẩm giả mạo bằng công nghệ deepfake ngày càng khó nhận diện, và mã độc có thể tự thích nghi để né tránh các hệ thống phòng thủ.

Tội phạm mạng đang chuyển từ hoạt động đơn lẻ sang mô hình tổ chức chuyên nghiệp, mang tính “công nghiệp hoá”. AI giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị, triển khai và mở rộng phạm vi tấn công, khiến không gian mạng trở thành một “chiến trường động”.

Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy các nguy cơ đã hiện hữu với nhiều hình thức như tin nhắn giả mạo ngân hàng, ứng dụng giả mạo, cuộc gọi giả giọng, giả hình ảnh nhằm chiếm đoạt tài sản. Các đối tượng còn giả danh cơ quan chức năng, khai thác thông tin cá nhân để gây sức ép tâm lý.

Ở góc độ an ninh quốc gia, AI đặt ra thách thức về bảo vệ chủ quyền dữ liệu, phụ thuộc công nghệ nước ngoài và bảo vệ chính các hệ thống AI.

Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh: “AI không chỉ là công cụ, mà đang trở thành một yếu tố định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc chủ động nắm bắt, làm chủ và bảo đảm an toàn cho các công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững và an toàn của mỗi quốc gia trong tương lai”.

Tại sự kiện, Check Point tham gia với vai trò đối tác chuyên môn, chia sẻ góc nhìn quốc tế về an ninh mạng trong kỷ nguyên AI. “AI đang tái định hình cả sự đổi mới trong kinh doanh lẫn các rủi ro mạng,” bà Ruma Balasubramanian, Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản chia sẻ.

Theo bà Ruma Balasubramanian, phương pháp bảo mật AI của Check Point tập trung vào hiển thị, quản trị và phòng ngừa trên toàn bộ hệ sinh thái AI. Với các doanh nghiệp đang quan tâm đến việc xây dựng hạ tầng AI riêng nhằm đáp ứng yêu cầu về chủ quyền dữ liệu, Check Point đề xuất cách tiếp cận thông qua mô hình “AI Factory Security Blueprint” – kiến trúc tham chiếu giúp kiểm soát rủi ro xuyên suốt từ hạ tầng GPU đến các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).

Đồng thời, đơn vị này cũng giới thiệu AI Defense Plane – nền tảng bảo mật toàn diện cho ứng dụng và hạ tầng AI, với khả năng phòng thủ đa lớp trước các rủi ro như tấn công chèn lệnh (prompt injection), rò rỉ dữ liệu hay hành vi độc hại từ AI agents, giúp doanh nghiệp triển khai AI an toàn và tuân thủ.

Thông qua hội thảo, NCA kỳ vọng góp phần thúc đẩy sự hiểu biết chung về tác động của AI đối với an ninh mạng, đồng thời kết nối cộng đồng chuyên gia và doanh nghiệp trong việc chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và giải pháp công nghệ. Sự kiện cũng hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực nguồn nhân lực an toàn thông tin, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI trong thực tiễn.