Theo tờ E-Daily, cuộc xung đột bản quyền webtoon xoay quanh “Zeta” (nền tảng chatbot AI dẫn đầu thị trường Hàn Quốc) đang lan rộng thành một cuộc chiến pháp lý quy mô lớn.
Sáu “gã khổng lồ” nắm giữ huyết mạch của ngành công nghiệp Webtoon xứ sở Kim Chi đã liên minh để khởi kiện Scatter Lab, đơn vị phát triển Zeta, với cáo buộc xâm phạm bản quyền và phá hủy giá trị của các tác phẩm sáng tạo.
Cuộc xung đột này không chỉ là tranh chấp sở hữu trí tuệ thông thường, mà nó còn phơi bày lỗ hổng giữa tốc độ phát triển chóng mặt của AI và các rào cản pháp lý bảo vệ quyền lợi nghệ sĩ.
Khi những nhân vật truyện tranh vốn được yêu thích bởi sự trong sáng, tính nhân văn bỗng chốc bị AI biến tướng thành công cụ phục vụ nội dung nhạy cảm, ngành công nghiệp sáng tạo Hàn Quốc đã quyết định không thể im lặng.
Sự việc lần này đang đặt ra một bài toán nan giải cho giới công nghệ khi hai giá trị cốt lõi là tiến bộ kỹ thuật và bảo vệ quyền lợi con người xung đột trực diện.
Ra mắt tháng 4/2024, Zeta là nền tảng cho phép người dùng tạo nhân vật AI hoặc mô phỏng lại các nhân vật có sẵn để trò chuyện trực tiếp. Nhờ đánh trúng tâm lý Gen Z, ứng dụng nhanh chóng bùng nổ với hơn 6 triệu người dùng chỉ sau nửa năm.
Theo Wiseapp Retail, tổng thời gian sử dụng Zeta trong tháng 2 vừa qua đạt 113,41 triệu giờ, cao gấp đôi ChatGPT tại Hàn Quốc.
Sự bùng nổ này biến Zeta thành một “mỏ vàng” dữ liệu và lưu lượng truy cập, nhưng đồng thời cũng biến nó thành mục tiêu của các cáo buộc trục lợi bất chính trên chất xám của người khác.
Khi nhân vật “quốc dân” bị biến dạng và vấn nạn trục lợi trên bản quyền
Trước sự bành trướng mạnh mẽ của Zeta, liên minh 6 nhà phát hành lớn bao gồm: Kakao Entertainment, Ridi, Lezhin Entertainment, Kidari Studio, Toomics và Topco Media đã chính thức nộp đơn kiện.
Đây đều là những doanh nghiệp sở hữu hàng ngàn đầu truyện ăn khách toàn cầu, đóng vai trò “xương sống” cho nền văn hóa Webtoon Hàn Quốc.
Theo đơn kiện, liên minh này cáo buộc Scatter Lab vi phạm Luật Bản quyền với vai trò tiếp tay và dung túng cho các hành vi xâm phạm.
Họ lập luận rằng Zeta đã cho phép người dùng tự ý đưa tên nhân vật, bối cảnh cốt truyện và các đoạn hội thoại kinh điển từ các tác phẩm đang nổi tiếng vào hệ thống AI mà không hề có sự cho phép hay trả phí cho tác giả và nhà phát hành.
Các công ty cho rằng việc sử dụng nhân vật và cốt truyện gốc để tạo ra dịch vụ thương mại là hành vi trực tiếp “chà đạp” lên quyền lợi của nhà sáng tạo.
Dù Zeta hoạt động miễn phí kèm quảng cáo, nền tảng này vẫn kiếm lợi nhuận thông qua gói “Zeta Pass” và đơn vị tiền ảo “Piece”. Người dùng dùng các gói này để mở rộng hội thoại hoặc sử dụng tính năng “Snapshot”, cho phép AI tạo hình minh họa dựa trên nội dung trò chuyện.
Các công ty Webtoon khẳng định đây là hành vi xâm phạm trực tiếp vào mô hình kinh doanh bản quyền và làm giảm giá trị thương mại của nguyên tác. Việc một nền tảng công nghệ sử dụng trái phép tài sản trí tuệ để bán các gói dịch vụ giá trị gia tăng được xem là hành động “ký sinh bản quyền” không thể chấp nhận được.
Vượt ra ngoài những thiệt hại về kinh tế, báo chí Hàn Quốc nhấn mạnh một khía cạnh đau lòng hơn: sự hủy hoại quyền nhân thân và giá trị tinh thần của tác giả.
Báo chí Hàn Quốc cho biết nhiều họa sĩ rơi vào trạng thái sốc khi phát hiện các nhân vật vốn xuất hiện trong truyện kỳ ảo hoặc chính kịch dành cho mọi lứa tuổi bị AI biến thành nhân vật trong các kịch bản người lớn.
Một tác giả bức xúc chia sẻ rằng công sức cả đời của họ đang bị biến thành công cụ giải trí méo mó và rẻ tiền.
Đại diện các công ty Webtoon nhận định hành vi này còn nguy hiểm hơn nạn phim lậu, bởi nó không chỉ sao chép mà còn làm biến dạng bản chất nhân vật trong mắt công chúng.
Lỗ hổng pháp lý và bài toán sống còn về đạo đức trong kỷ nguyên AI
Đáp trả làn sóng chỉ trích, Scatter Lab cho rằng họ đang hoạt động đúng theo khuôn khổ pháp luật hiện hành.
Đại diện pháp lý công ty viện dẫn Điều 102 Luật Bản quyền Hàn Quốc, trong đó các nền tảng trung gian không có nghĩa vụ phải giám sát trước toàn bộ nội dung do người dùng đăng tải.
Scatter Lab khẳng định họ đang thực hiện đúng quy trình “Thông báo và Gỡ bỏ”. Hiện tại, công ty đã thiết lập một kênh phản hồi nhanh, cam kết xóa bỏ các nhân vật vi phạm trong vòng 1 đến 3 giờ sau khi nhận báo cáo, với trung bình hơn 900 trường hợp xử lý mỗi ngày.
Từ góc độ kỹ thuật, Scatter Lab cho rằng việc kiểm soát hơn 6 triệu nhân vật và hơn 4 tỷ tin nhắn mỗi tháng là điều gần như bất khả thi.
Họ lập luận các chủ sở hữu bản quyền cần phối hợp cung cấp danh sách tên nhân vật và từ khóa để hệ thống lọc hiệu quả hơn, thay vì đẩy toàn bộ trách nhiệm cho nền tảng công nghệ.
Đáng chú ý, Scatter Lab tiết lộ hai đơn kiện từ Ridi và Kidari Studio từng bị cảnh sát bác bỏ do chưa đủ căn cứ xác định vi phạm hình sự, tạo nên tiền lệ pháp lý gây tranh cãi.
Trong khi liên minh 6 công ty đang quyết liệt đối đấu, sự vắng mặt của “anh cả” Naver Webtoon lại gây ra nhiều tò mò. Dù cũng bị xâm phạm IP, Naver chỉ dừng lại ở mức gửi công văn cảnh báo pháp lý đơn lẻ thay vì tham gia kiện tụng.
Nguyên nhân được cho là công ty này đã sớm tìm cách “thuần hóa” AI bằng mô hình “Character Chat” chính thức với sự đồng ý của tác giả.
Mô hình này đã chứng minh hiệu quả kinh tế rõ rệt. Tại Nhật Bản, chatbot nhân vật “Terdeo” đã giúp doanh thu của bộ truyện gốc tăng gấp 6 lần và lượng độc giả tăng gấp 3 lần chỉ sau hai tháng.
Naver đang chứng minh rằng AI có thể là “bàn đạp” thay vì “kẻ thù”, nếu quyền lợi của tác giả được đảm bảo minh bạch.
Tranh chấp bản quyền AI giờ đây không chỉ giới hạn ở Webtoon mà còn lan sang cả ngành giải trí khi tập đoàn HYBE (quản lý BTS) cũng đã phải gửi công văn yêu cầu Zeta ngăn chặn việc sử dụng trái phép hình ảnh nghệ sĩ.
Nhấn mạnh về trách nhiệm của các bên trong kỷ nguyên AI, Giáo sư Lee Seong-yeop từ Đại học Korea cho rằng: “Việc nền tảng chỉ ngồi đợi báo cáo rồi mới xử lý là chưa đủ trách nhiệm”.
Theo ông, doanh nghiệp công nghệ cần chủ động xây dựng rào cản bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và chuẩn mực đạo đức ngay từ khâu thiết kế hệ thống.
Nếu để nội dung biến tướng lan rộng, toàn bộ hệ sinh thái sáng tạo có thể sụp đổ khi nghệ sĩ không còn cảm thấy được luật pháp bảo vệ.
Cuộc chiến quanh Zeta được dự đoán sẽ trở thành án lệ quan trọng, định hình lại mối quan hệ giữa AI và quyền sở hữu trí tuệ không chỉ ở Hàn Quốc mà trên toàn thế giới.
Đằng sau vụ kiện là câu hỏi lớn cho thời đại công nghệ: liệu xã hội sẽ chấp nhận sự bùng nổ AI bất chấp mọi giá trị, hay tìm cách cân bằng giữa đổi mới kỹ thuật và sự tôn trọng công sức sáng tạo của con người?
*Nguồn: E-Daily
.png "Xuất khẩu xăng dầu chạm đáy 10 năm, Trung Quốc ‘thủ thế’ trước cú sốc năng lượng")
.jpg "Có đất ở quê vẫn được mua nhà ở xã hội Hà Nội?")
