Việt Nam nên giảm ưu tiên cho các mô hình AI quy mô lớn, đa năng
Việt Nam đang là quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về chuyển đổi số, với tốc độ tăng trưởng hàng năm khoảng 20%. Trí tuệ nhân tạo AI được xác định là trụ cột chiến lược quốc gia năm 2030.
Theo Báo cáo “Nền kinh tế AI Việt Nam 2025”, AI có thể đóng góp từ 120-130 tỷ USD vào GDP Việt Nam vào năm 2040. Tốc độ tăng trưởng này sẽ xuất phát từ tăng trưởng doanh thu tiêu dùng (45 - 55 tỷ USD) và tăng trưởng lợi nhuận nhờ nâng cao năng suất (60 - 75 tỷ USD).
Xét theo cơ cấu ngành, theo Báo cáo, ngành sản xuất đóng góp 25-30 tỷ USD, sản phẩm tiêu dùng là 15 - 20 tỷ USD, giáo dục và dịch vụ tài chính cùng ở mức 10 - 15 tỷ USD, viễn thông đóng góp 10 - 14 tỷ USD...
Có thể thấy, trong bức tranh này, sự phát triển ngành AI của Việt Nam thiên theo hướng ứng dụng công nghệ mới này vào mọi mặt của đời sống xã hội, sản xuất và tiêu dùng. Động lực của quá trình này dựa trên thực tế chúng ta đang đứng thứ 2 tại Đông Nam Á về số lượng startup AI tạo sinh (chiếm 27% tổng số startup GenAI của ASEAN) lẫn số vốn đầu tư vào startup AI (khoảng 780 triệu USD tích lũy tính đến năm 2024).
Bên cạnh đó, khung pháp lý ngày càng hoàn thiện, việc ứng dụng AI được khuyến khích cả trong khu vực công và tư, nỗ lực đào tạo nhân lực AI chất lượng cao sẽ tạo dựng một hệ sinh thái AI phù hợp với mục tiêu và điều kiện kinh tế – xã hội của Việt Nam.
Tiến sĩ James Kang, giảng viên cấp cao ngành Khoa học máy tính tại Đại học RMIT Việt Nam cũng đề cập cách tiếp cận tương tự cho ngành trí tuệ nhân tạo Việt Nam. Theo vị chuyên gia, Việt Nam nên giảm ưu tiên xây dựng các mô hình AI quy mô lớn, đa năng và thay vào đó tập trung phát triển các hệ thống AI chuyên biệt dựa trên nguồn dữ liệu chất lượng cao của Việt Nam.
“Bằng cách đưa dữ liệu địa phương vào hạ tầng AI chuyên biệt, chúng ta có thể xây dựng những công cụ AI đẳng cấp thế giới, được thiết kế riêng cho nông nghiệp, y tế khu vực hoặc hệ thống pháp lý và hành chính Việt Nam”, Tiến sĩ James Kang gợi ý.
Vị chuyên gia nhận định, lựa chọn con đường này sẽ giúp Việt Nam xây dựng được các công cụ AI với chi phí hợp lý, hiệu quả cao và có được sự tự chủ về công nghệ.
Tại sao không nên học theo Trung Quốc hay Mỹ?
Thế giới đang trong cuộc cạnh tranh khốc liệt về AI. Việc sở hữu và kiểm soát công nghệ AI đang là thước đo cạnh tranh quyền lực toàn cầu, với sự nổi lên của Trung Quốc như một đối trọng xứng tầm của Mỹ.
Những khoản chi tiêu khổng lồ đã đưa Mỹ lên vị trí thống trị tuyệt đối về hạ tầng vật lý và điện toán cho AI. Quốc gia này dự định sớm sở hữu tới 80% năng lực tính toán phục vụ AI toàn cầu.
Trung Quốc, một mặt đầu tư vào hạ tầng AI, mặt khác, tập trung nghiên cứu cải thiện mô hình AI để nâng cao hiệu suất tính toán và giảm chi phí đầu tư. Con đường này cũng đòi hỏi mức độ đầu tư lên tới hàng chục tỷ USD/năm. Bên cạnh đó, quốc gia tỷ dân cũng phải khắc phục được các hạn chế tiếp cận phần cứng, đầu tư vào sản xuất để nội địa hóa các hạ tầng vật lý cho AI như: chip bán dẫn, CPU...
Trong bối cảnh này, Tiến sĩ James Kang thẳng thắn, Việt Nam không nên cố gắng xây dựng một hệ thống AI tổng quát, đa dụng từ đầu để cạnh tranh với các tập đoàn công nghệ toàn cầu, vì đó có thể là một sai lầm lớn.
Theo vị chuyên gia, ngay cả khi Việt Nam muốn xây dựng hạ tầng AI dựa trên phần cứng của Mỹ, mục tiêu này vẫn rất khó thực hiện. Trên thực tế, NVIDIA đang phải cạnh tranh quyết liệt để có đủ linh kiện bán dẫn từ các nhà cung cấp chủ chốt như Samsung nhằm đáp ứng nhu cầu toàn cầu tăng vọt.
“Thay vì cố gắng sao chép chiến lược của Mỹ hoặc Trung Quốc, Việt Nam cần theo đuổi một hướng đi tập trung hơn, dựa trên những lợi thế riêng của mình”, ông Kang nhắc lại.
Lợi thế của Việt Nam
Vị Tiến sĩ từ Đại học RMIT Việt Nam khẳng định, Việt Nam có những lợi thế thể chế riêng trong phát triển AI tự chủ.
Thứ nhất, Việt Nam có thể xây dựng và triển khai các chính sách AI quốc gia dài hạn, nhất quán với tốc độ nhanh.
Thứ hai, chúng ta đã có những cơ sở pháp lý nền tảng trong sử dụng dữ liệu AI an toàn, đồng thời vẫn hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Thứ ba, các nhà hoạch định chính sách có thể thúc đẩy đổi mới bằng cách xây dựng các cơ chế thử nghiệm pháp lý dành cho doanh nghiệp trong nước.
Nhìn về tương lai, Tiến sĩ Kang cho rằng AI vật lý (Physical AI) có thể trở thành cơ hội lớn tiếp theo của Việt Nam. Thông qua hợp tác chặt chẽ với những doanh nghiệp công nghệ đang đầu tư mạnh vào phần cứng thông minh và robot, Việt Nam có thể tận dụng các quan hệ đối tác công nghệ hiện có để phát triển năng lực vượt ra ngoài lĩnh vực sản xuất.
“Vì AI vật lý đòi hỏi cả chuyên môn về phần mềm lẫn phần cứng, đây có thể là con đường giúp Việt Nam học hỏi, đổi mới sáng tạo và cạnh tranh trong giai đoạn phát triển tiếp theo của nền kinh tế AI toàn cầu”, TS Kang kết luận.
.jpg "Tự nhận “số 1 Việt Nam”, chủ thương hiệu ghế massage Washima bị phạt")
.png "“Lộc trời” quý hiếm mọc trên núi cao, Trung Quốc bán 29 triệu đồng/kg, chậm 1 ngày giảm luôn giá trị")
