Vào ngày 9/5/2026, chị D. (TP.HCM) bị đối tượng lừa đảo giả danh nhân viên thuế hướng dẫn cài đặt ứng dụng có mã độc để kê khai thuế hộ kinh doanh. Quá trình thực hiện, các đối tượng yêu cầu chị thực hiện sinh trắc học bằng gương mặt để hoàn tất quy trình tải ứng dụng.
“Thời điểm diễn ra sự việc, điện thoại của tôi hoàn toàn bị mất quyền kiểm soát. Tôi vào ứng dụng ngân hàng để kiểm tra số dư cũng không được”, chị kể lại.
Lúc 16h27 cùng ngày, hệ thống Ngân hàng T. ghi nhận việc user bị gỡ khỏi thiết bị di động ‘Samsung SM-A528B’ mà khách hàng D. đang sử dụng. Sau đó là thao tác đăng nhập lại ngay trên chính thiết bị này qua phương thức SMS chủ động.
10 phút sau, vào lúc 16h37, hệ thống ghi nhận việc xác nhận tạo hợp đồng giải ngân khoản vay PIL (tín dụng cá nhân không cần tài sản đảm bảo) trị giá 100 triệu đồng bằng sinh trắc học thành công. Đồng thời, Ngân hàng T. hạch toán ngay tiền vào tài khoản của khách hàng và thông báo giải ngân thành công.
Ngay sau đó, toàn bộ số tiền trên đã bị chuyển tới tài khoản có tên khác tại ngân hàng V. vào lúc 16h38. Ngoài số tiền vay trên, toàn bộ số dư hiện có trong tài khoản là 28 triệu đồng của chị D. cũng đã bị chiếm đoạt.
4,9 triệu lượt khách hàng nhận cảnh báo
Những trường hợp tội phạm sử dụng công nghệ cao, lừa đảo và chiếm đoạt tài sản như trên xuất hiện ngày một nhiều.
Tại Hội thảo “Ứng dụng AI trong quản trị rủi ro và phát hiện gian lận ở ngân hàng số” do Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM (DHV) tổ chức vào sáng 12/9, ông Nguyễn Duy Tùng - Học viên Cao học Ngành an toàn mạng, Phân hiệu Học viện Kỹ thuật mật mã TP.HCM cho biết, với sự phát triển của AI (trí tuệ nhân tạo), các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi hơn.
“Cá nhân tôi đang đứng nói trên bục có thể trở thành công cụ của đối tượng lừa đảo. Họ chỉ cần chụp một bức ảnh chân dung của tôi, dùng AI giả giọng nói và thực hiện cuộc gọi video cho người thân của tôi để vay tiền”, ông giải thích.
.jpg)
Với sự phát triển của mô hình ngân hàng số, dẫn số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, theo ông Tùng, 6 tháng đầu năm 2026, tổng khối lượng thanh toán không dùng tiền mặt đạt hơn 15 tỷ giao dịch, tăng 34,28% so với cùng kỳ năm 2025.
Tuy nhiên, đi cùng với đó là nguy cơ lừa đảo của tội phạm công nghệ cao ngày càng lớn.
Tính đến hết tháng 7/2026, hệ thống cảnh báo giao dịch đáng ngờ đang được triển khai tại 16 ngân hàng (hệ thống SIMO) đã cảnh báo 4,9 triệu lượt khách hàng, trong đó 1,6 triệu lượt quyết định tạm dừng giao dịch nghi lừa đảo. Nhờ đó, bảo vệ an toàn số tiền khoảng 5.500 tỷ đồng.
Một số loại hình tấn công phổ biến hiện nay, bao gồm: mã độc (lấy cắp hoặc mã hoá dữ liệu); tấn công trung gian (can thiệp trao đổi thông tin); lừa đảo, giả mạo (giả email, website, giọng nói, video); từ chối dịch vụ (làm quá tải dịch vụ trực tuyến); chèn lệnh SQL (can thiệp trái phép cơ sở dữ liệu)…
Về đề xuất quản lý, giảm thiểu rủi ro an ninh mạng trong ngân hàng số, bên cạnh quy trình quản trị rủi ro hiện có, ông Nguyễn Duy Tùng khuyến nghị cần ứng dụng AI nhiều hơn nữa.
Trong đó, AI giúp phát hiện bất thường (phân tích hành vi đăng nhập và giao dịch); hỗ trợ giám sát an ninh (tổng hợp cảnh báo, nhận diện các liên hệ đáng ngờ); hỗ trợ phản ứng (đề xuất bước xử lý, phối hợp công cụ tự động).
Tuy nhiên, ông Tùng cho rằng, vấn đề chính vẫn là ở con người vì AI không chịu trách nhiệm cho hành vi. Khi triển khai và ứng dụng AI, con người vẫn cần quản lý nguồn dữ liệu, kiểm thử kết quả và giới hạn quyền của hệ thống. Những hành động quan trọng luôn cần có con người kiểm tra, phê duyệt và chịu trách nhiệm.
Theo TS.Trần Thị Diện, Trưởng Khoa Tài chính - Ngân hàng - Kế toán (DHV), AI mở ra nhiều cơ hội nâng cao năng lực nhận diện rủi ro, phát hiện và phòng chống gian lận, tối ưu hóa quy trình vận hành và hỗ trợ ra quyết định trong hoạt động tài chính, ngân hàng.
Song song với những cơ hội nâng cao hiệu quả vận hành và chất lượng ra quyết định, việc ứng dụng AI cũng đặt ra nhiều vấn đề về độ chính xác của mô hình, bảo mật dữ liệu, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, đạo đức và tuân thủ pháp luật.
Tại hội thảo, các chuyên gia khẳng định, việc liên tục cập nhật các kỹ thuật mới trước rủi ro an ninh mạng trong hệ thống ngân hàng là điều cần thiết.
Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố kỹ thuật, ý thức người dùng dịch vụ ngân hàng số cũng cần nâng cao. Đơn cử, việc chậm lại một nhịp hoặc cân nhắc trước khi click vào bất kỳ đường link lạ nào cũng là điều cần thiết.
.png "Phát hiện 300 xe tải không người lái chạy êm ru, hoạt động 24/7, tự vận chuyển 28 triệu m3 than, tiết kiệm một nửa chi phí, cắt giảm 13.300 tấn dầu diesel")
