Chiều ngày 21/09, Diễn đàn Logistics Vùng lần VII 2026 với chủ đề: “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics Vùng đồng bằng sông Hồng” đã diễn ra tại Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn TP Hải Phòng. Diễn đàn do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và UBND TP Hải Phòng chỉ đạo Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp Sở Công Thương Hải Phòng, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, Hiệp hội Logistics Hải Phòng tổ chức.
Chuyển từ tư duy "địa phương" sang "kinh tế vùng thống nhất"
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho biết, đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) hiện đóng góp tới 33,3% GDP cả nước. Nghị quyết số 27-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành cuối tháng 8/2026 đã vạch rõ mục tiêu: ĐBSH phải là vùng phát triển nhanh, bền vững, đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 10%/năm đến năm 2030. Quyết sách này mang đến một bước chuyển tư duy cốt lõi – từ tư duy nền kinh tế địa phương manh mún sang một không gian phát triển của nền kinh tế vùng thống nhất.

Trong không gian mới đó, 6 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình được phân vai rõ ràng trong một hệ sinh thái chung. Mỗi địa phương không còn lo gánh phần việc riêng hay cạnh tranh triệt tiêu lẫn nhau, mà liên kết lại dựa trên thế mạnh đặc trưng.
Hải Phòng – đầu tàu đóng góp 5,3% GDP vùng – tiếp tục phát huy ưu thế cửa ngõ biển. Dự báo đến năm 2030, lượng hàng hóa thông qua cảng Hải Phòng có thể tăng từ 60% đến 90% so với năm 2025. Nếu chỉ riêng Hải Phòng "gánh" lượng hàng này thì hạ tầng sẽ quá tải. Nhưng khi đặt trong không gian vùng, kết nối kho bãi, trung tâm logistics của Bắc Ninh, Hưng Yên hay hệ thống giao thông kết nối của Quảng Ninh, Hà Nội, Ninh Bình, toàn hệ thống sẽ tạo nên một chuỗi dịch vụ khép kín, tối ưu hóa chi phí.
Bứt phá từ "điểm nghẽn" thể chế và hạ tầng đa phương thức
Năng lực kết nối chính là yếu tố then chốt tạo nên không gian phát triển mới. Thực tế hiện nay chỉ ra một "điểm nghẽn" đáng lo ngại: Vận tải đường bộ vẫn đang gánh tới trên 98% lượng hàng hóa kết nối từ hệ thống cảng Hải Phòng đến các nhà máy, kho bãi. Bức tranh này buộc phải thay đổi.

Theo ông Trần Tiến Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hải Phòng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam, cảng nước sâu Lạch Huyện hay Nam Đồ Sơn trong tương lai có thể đón những siêu tàu container lên tới 18.000 TEU (200.000 tấn). Nhưng cảng biển dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là một mắt xích. Để mở “lối ra” cho hàng hóa, không gian logistics vùng phải được tổ chức lại theo hướng vận tải đa phương thức. Cần trả lại dư địa cho đường thủy nội địa, đường sắt và vận tải ven biển. Chuyển dịch dòng hàng từ đường bộ sang đường thủy không chỉ giúp giảm ùn tắc, hạ chi phí dồn lên nền kinh tế mà còn là con đường ngắn nhất để giảm phát thải.
Bên cạnh hạ tầng cứng, không gian phát triển mới đòi hỏi một "hạ tầng mềm" đủ thông thoáng. Việc rà soát, sửa đổi Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đang được cộng đồng doanh nghiệp trông chờ như một làn gió mới. Những quy định đã tồn tại 10 đến 20 năm cần được thay thế để bắt kịp xu thế tàu cỡ lớn và vận tải xanh. Các đề xuất thiết thực như: cho phép nhập khẩu tàu container lớn (từ 1.500 TEU trở lên) với tuổi tàu dưới 25 năm để xây dựng đội tàu quốc gia; giao quyền chủ động cho địa phương trong việc nạo vét, duy tu luồng hàng hải; đơn giản hóa thủ tục kiểm tra chuyên ngành và hải quan... sẽ trực tiếp tháo gỡ rào cản, giúp doanh nghiệp trong nước bớt phụ thuộc vào hãng tàu ngoại, chủ động được cước phí và tuyến đường.
4 trụ cột định hình không gian logistics thế hệ mới
Nhấn mạnh về tầm quan trọng của logistics, ông Hồ Sỹ Hùng cho biết, để không gian logistics Vùng ĐBSH thực sự vươn tầm quốc tế, sự thay đổi không dừng lại ở việc mở rộng kho bãi hay làm thêm đường xá. Tầm nhìn mới cần được định hình dựa trên 4 trụ cột chiến lược:
Thứ nhất, thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa việc cải thiện môi trường kinh doanh cho logistics. Doanh nghiệp cần hạ tầng tốt, nhưng cũng cần các thủ tục đơn giản, chính sách ổn định và thực thi minh bạch, hiệu suất và có khả năng tiên lượng. Một giờ hàng hóa phải chờ đợi, một thủ tục chồng chéo hay một kết nối đứt quãng giữa đường bộ với đường thủy đều biến thành chi phí mà nền kinh tế phải gánh chịu. Cải thiện môi trường kinh doanh phải nhìn trên toàn chuỗi: từ quy hoạch, đầu tư, cảng biển, vận tải cho đến giao dịch điện tử và thanh toán.
Thứ hai, logistics phải trở thành một lĩnh vực tiên phong của chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Logistics xanh không còn là khẩu hiệu hay sự lựa chọn tùy thích, mà đã trở thành "vé vào cửa" bắt buộc nếu muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Các tiêu chuẩn ESG, hạn ngạch carbon, cảng xanh, kho bãi tối ưu năng lượng và khả năng đo lường phát thải sẽ giúp sản phẩm Việt Nam tiến lên phân khúc giá trị cao hơn.
Thứ ba, phải kết nối logistics với các ngành hàng và kết nối doanh nghiệp thành một hệ sinh thái.
Theo Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng, logistics không thể phát triển đơn độc. Nó phải ăn sâu vào từng chuỗi sản xuất nông nghiệp, công nghiệp điện tử, ô tô, dệt may... Việc phát triển các mô hình logistics chuyên sâu cho từng mặt hàng sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành.
Thứ tư, logistics phải trở thành công cụ giúp cho doanh nghiệp Việt Nam hội nhập sâu hơn và tận dụng tốt hơn các FTA (Hiệp định thương mại tự do).
Việt Nam đã mở ra nhiều "cánh cửa" thông qua các Hiệp định thương mại tự do. Nhưng doanh nghiệp có thể bước qua và đứng vững hay không phụ thuộc rất lớn vào năng lực của hệ thống logistics.
Ngành logistics Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng từ 14 - 16%/năm, đạt quy mô khoảng 45 - 50 tỷ USD. Việc kiến tạo thành công không gian phát triển mới cho Vùng ĐBSH không chỉ giúp kéo chi phí logistics xuống mức mục tiêu 12% GDP mà Chính phủ đề ra, mà còn biến vùng đất cửa ngõ này thành một trung tâm kết nối logistics tầm cỡ khu vực và thế giới.
